Ardi Stefa/Open Demokracy

Shtëpia ime...

2010-04-25T08:53:00.000-07:00

Shtëpia ime...
Ndoshta jam nga të paktët që vazhdoj të shkruaj e të publikoj në Blogun tim, por edhe nëpër site të ndryshme në internet, qoftë edhe në Facebook, me emrin e vërtetë. Pa u fshehur pas pseudonimeve apo edhe anonimitetit.
Kjo për shkakun e thjeshtë se besoj thellësisht në ato që shkruaj e mbroj, por edhe për faktin e thjeshtë se idenditeti dhe jo anonimiteti e pseudonimet në debate publike (qoftë edhe virtuale) janë shprehje e një demokracie të vërtetë e të rrënjosur thellë brenda meje.
Por...
Kam shumë kohë që vendosa të mos publikoj më asnjë koment që vjen në Blogun tim, qoftë pozitiv, qoftë negativ. Përgjithësisht, jam njeri, që ata që komentojnë poshtë shkrimeve të mia, edhe kur nuk kanë të drejtë, apo kur fyejnë mua personalisht, edhe duke qenë anonimë, i kam publikuar dhe jam përpjekur qetësisht që t’u përgjigjem...
Me qindra herë jam munduar që t’u shpjegoj shumë “vizitorëve” komentues, anonimë, ose jo, se në Blogun tim janë vizitorë dhe si të tillë duhet të sillen me edukatë dhe respekt, ashtu siç besoj se sillen kur hyjnë në ndonjë shtëpi të huaj. Dhe për këtë jam kategorik: Nuk mundet të hysh në një shtëpi të huaj, pa trokitur në portë, pa thënë se kush je dhe pa u sjellë në mënyrë të kulturuar...
Do të shtoja edhe diçka tjetër, që më kanë mësuar që në moshë të vogël: Pa fshirë këmbët e tua, pa varur xhaketën dhe kapelen, pa pasur diçka për të thënë apo për të ofruar mikpritësit...
Të tilla gjëra, të dala mode, me pak fjalë...
Të cilat, do t’i ruaj e respektoj me shumë devotshmëri e përkushtim, pasi e di thellë brenda vetes se Kultura andej fillon: Tek porta e jashtme e secilës shtëpi. Të shtëpisë tënde, ku banon e pret të ftuarit e tu. Të shtëpisë së tjetrit, që viziton si i ftuar ti!...
Blogj-et nuk janë as sheshe publike, as gazeta, as programe televizive, as ndonjë kongres partie, as edhe deklamim ... kombëtar. Blogjet janë një vend, një territor Personal, i cilitdo krijuesi- administrator të tyre, i cili me dëshirë u hap dyert që ta vizitojnë ata që dëshirojnë... Një ditar...
Por kjo nuk do të thotë se të gjithë ata që e vizitojnë këtë territor personal të secilit, kanë automatikisht edhe të drejtën (duke iu referuar një “lirie të fjalës” të keqkuptuar), që të hyjnë, të shajnë, të kërcënojnë, të mashtrojnë dhe të bëjnë shantazh.
Konceptet e “lirisë”, “censurës”, “demokracisë” janë keqkuptuar në vendin tonë. Ato mbyten në fjalët pa fre dhe në kënaqësinë e përkohshme e egoiste, por edhe në ndjenjën se “jemi të rëndësishëm”, qoftë edhe anonimisht e me pseudonime...
Një miku im, me të cilin diskutoja rreth këtyre që po shkruaj më tha se jam person publik, që shpreh një fjalë publike, dhe si të tillë duhet që të pranojë akoma edhe kritikën më të ashpër, deri edhe sjelljen e pahijshme e mungesën e edukatës së komentuesve...
Jam dakort, përsa i përket pjesës së parë, por në asnjë mënyrë nuk jam dakort me pjesën e dytë të fjalisë së tij. Nuk besoj se, akoma edhe një gabim të madh të bësh, ka të drejtën cilido të të shajë e fyejë për këtë.
Këtë sjellje kaq mjerane e kam ndeshur shumë shpesh, si nëpër stadiume, ashtu edhe nëpër vende të tjera publike, ku njerëz, të mbuluar nga anonimiteti e fanatizmi, shajnë me rrënjë e me degë jo vetën sportistët e skuadrës, me të cilën janë tifozë, por edhe shokët e miqtë e tyre, kur ata gabimisht bëjnë edhe një “gabim”.
Të mos përmend pastaj faktin që sharjet e tyre kanë të bëjnë me atë që përbën kompleksin e përhershëm të shqiptarëve: seksin...
Shpesh herë do të doja që këtyre anonimëve t’u kthehen sportistët nëpër stadiume, apo qoftë edhe njerëzit e tjerë dhe t’u përgjigjen me të njëjtat fjalë, me të cilat i kanë fyer. Të njëjtën gjë, jam i bindur se do të bënin edhe të gjithë ata blogger, kur shohin komentet fyese e sharëse të Anonimëve...
Të njëjtën gjë ndiej edhe unë. Shpesh herë them me vete: “Ka të drejtë që e thotë këtë gjë, por përse e thotë duke më sharë?”...
Por duke qenë se nga goja, për fat të keq, ende nuk më dalin sharje e nuk them dot halera të tilla, i them duke “i fshirë”.
Duke i fshirë, e duke u mbyllur portën, pasi ende nuk dua që të mbyll portën e shtëpisë sime...
As edhe Shtëpinë time...
PO, dialogut, po kritikës dhe shkëmbimit të mendimeve dhe kurresesi JO kundërshtimit e antagonizmit shterp nëpërmjet fyerjeve, jo fashizmit të njerëzve kompleksikë...
Këtyre, po që u duhet mbyllur porta, kurrsesi shtëpia, pasi do të trishtohen e mërziten të gjithë ata që gjejnë një fije shpresë e ndajnë ide të njëjta me ty...
Nga ana tjetër, jam kundër faktit që të përzgjedh ata që më shkruajnë vetëm fjalë të mira e të përjashtoj ata që shkruajnë fjalë të këqija.
Prandaj ndoshta do të jem i detyruar që të duroj çdo kompleksik e të paedukuar që do të lërë komente në shkrimet e mia...
E keqja është se këta të fundit janë më të shumtit...

P.S: Blogu, është një ditar i imi. Një ditar për veten dhe të tjerët... Dhe ditaret i ruajmë si dritën e syve, pasi i shkruajtëm kryesisht për vete. Demokracia e Internetit ka të njëjta karakteristika me demokracinë si koncept politik- bashkëjetojmë me ata që janë rreth nesh, sikundër edhe ata me ne. Nuk është e vështirë që të injorojmë njerëzit që gjejnë tribune vetëm për të sharë e fyer, pasi në rast se “tërbimi” i tyre do të ngelet një një cep me gjërat e pakërkuara, ata do të kërkojnë mënyra të tjera, vende të tjera të të shprehur tërbimin e kompleksin e tyre...
Pasi dikush përzgjedh që të mos ta ruajë ditarin e tij si dritën e syve. Përbën vallë kjo një alibi vandalizmi?...

Cikli u plotësua

2009-08-27T01:47:00.000-07:00

Në PS nuk duhet të flitet me statujat…
Fitorja ka shumë baballarë, ndërsa humbja është jetime!

Cikli u plotësua
Më 29 gusht, ditën e shtunë, socialistët do të zhvillojnë Kongresin e Jashtëzakonshëm pas zgjedhjeve të përgjithshme të 28 qershorit. Kongresi ka në rend të ditës miratimin e një rezolute që u paraqit më parë në mbledhjen e asamblesë, e cila përcakton qëndrimin politik të PS-së ndaj zgjedhjeve të përgjithshme. Pika tjetër është ajo që shkakton më shumë debate. Pritet zbatimi i neneve përkatëse që flasin për statusin e kryetarit të partisë në rastin kur humbet zgjedhjet. Nisur nga kjo, pritet që kongresi të shpallë zgjedhjet për kryetarin e ri. Ndërsa një tjetër grup kërkon të përfshihet në rendin e ditës edhe një paketë me ndryshime statutore. Por si është situata e vërtetë? Do të vazhdojë të jetë protagoniste në jetën politike të Shqipërisë PS, apo do të tkurret e tkurret e do të shndërrohet në një parti “kombarse”? Në fund të fundit kush është përgjegjës, pasi siç thuhet fitorja ka shumë baballarë, ndërsa humbja është jetime!

Ardi Stefa

Nuk është keq të shpresosh. As gabim. Po qe se do të isha nga natyra optimist dhe po qe se do të kërkoja gjithmonë anën pozitive të gjërave dhe të situatave, do të isha i fundit q[ do të gjykonte ndokënd, sepse beson se diçka pozitive e më e mirë do ti ndodhë nesër.
Por tjetër gjë është optimiszmi dhe tjetër gjë është iluzioni.
Dhe, për fat të keq për liderin e PS dhe funksionarët e lartë të kësaj partie, të cilët këmbëngulin të kërkojnë dhe të presin iniciativa, të cilat do të ishin të afta e të zonjat për të përmbysur klimën e rëndë që mbizotëron në PS dhe tek anëtarët e elektorati i saj, nga iluzionet janë ato që mbizotërojnë.
Ç’ishte për të bërë Edi Rama e bëri, që nga dita që erdhi në krye të PS. Të gjitha armët që kishta në depon e tij i përdori. Edhe truke komunikative përdori, edhe në mënyra korruptive veproi, edhe ndryshime bëri në njerëzit rreth e qark partisë së tij, edhe kundërshtarët tentoi t’i përgojonte e t’u hidhte baltë, deri edhe donjë “mik” të ngushtë “flijoi” për të treguar se diçka po ndryshonte, por asgjë nga këto nuk dha rezultat.
Edhe nudo bëri banjo, edhe këngë këndoi, edhe “familjar” e tregoi veten se është, edhe batuta të goditura përdori, edhe postin e deputetit e “mohoi” për hir të bashkisë...
Arsyeja ishte e thjeshtë: Përralla e liderit modern e reformator pushoi së shituri e së joshuri elektoratin. Dhe është e provuar përgjithësisht se kur në një marrëdhënie, personale apo edhe politike, përralla pushoi së shituri, marrëdhënia nuk është më ajo e para. Gjithë të tjerat janë çështje kohe. Marrëdhëniet me zor nuk mbahen. Andaj edhe elektorati e dënoi. Prandaj edhe Meta bëri një lëvizje të zgjuar mbijetese.
Çfarë tjetër ka për t’i ofruar elektoratit socialist Edi Rama që ta joshë e ta bëjë për vete? Të shajë vazhdimisht Berishën? Të mos njohë zgjedhjet? Të demonizojë kundërshtarët e tijpër postin e kryetarit? Të bëjë ndryshime në parti? Dhe me kë? Blushi tha përpra disa ditësh se: “Në Ps nuk duhet të flitet më me statujat!” (Me gardën e vjetër komuniste, duhet lexuar).
Për këtë arsye, e vetmja gjë që në thelb duhet të shqetësojë e problematizojë anëtarët e kryesisë së PS, nuk është fakti nëse ekzistojnë mundësi të ringritjes së përkohshme, por kur dhe nën çfarë kushtesh e situatash do të largojë liderin e saj... Përndryshe PS do të shkojë keq e më keq...
Cikli politik i Edi Ramës është plotësuar, është mbyllur. Dhe sikundër thuhet në gjuhën e popullit: Ka lënë pas gërmadha. Për këtë gjë Edi Rama ishte shumë i zoti. E vetmja gjë që Edi Ramës i ka ngelur të bëjë është dorëheqja e vërtetë dhe e parevokueshme nga kreu i PS, në mënyrë që të ketë mundësi që të administrojë humbjen e tij politike. Përndryshe Vaterloja politike për të do të jetë më e madhe se e Napoleonit.
Dhe anëtarët e PS do të duhet që të mendohen mirë përpara se të hedhin votën për kryetarin e ri. Të zgjedhin atë që është me të vërtetë i zoti të rimëkëmbë PS-në...

Pasqyrat e shtrembëra

2009-03-22T03:08:00.001-07:00

Pasqyrat e shtrembëra
Ardi Stefa
Shumë gazetarë të njohur grekë pretendojnë se mediat janë thjesht pasqyra e shoqërisë.
Ndoshta me këtë duan të thonë, natyrisht, me fuqinë që u jep pushteti i katërt, se çdo e keqe që ndodh në trupi e shoqërisë, pasqyrohet besnikërisht në ekran apo edhe në gazeta...
Por gjërat nuk janë edhe kaq të thjeshta. Dhe nuk ka nevojë për shumë analiza që të bindet ndokush se mediat greke, jo vetëm që nuk janë asnjanëse dhe të ftohta në pasqyrimin e ngjarjeve, por tentojnë që të ndryshojnë e manipulojnë opinionin publik dhe ta rimorkojnë në ujërat e tyre të turbullta.
Qëndrimi i Mediave greke kundrejt emigrantëve, natyrisht që nuk është unik dhe i pandryshueshëm në kokë. Natyrisht që qëndrime të ndryshme ekzistojnë nga njëra gazetë apo TV tek tjetra. Natyrisht që qëndrimet evoluojnë nëpër vite.
Ashtu sikundër është e ditur që rastet e urrejtjes dhe të intolerancës ndaj të huajve me protagoniste gazetarinë, janë kaq të rralla, sa janë të rralla edhe keqtrajtimet e emigrantëve nga policia!...
(Për ata që ndoshta s’e kuptuan frazën e mësipërme, u shkruajt me ironi!...).
lexova një studim të Universitetit të Athinës, në të cilët ishte studiuar qëndrimi i shtypit grek nga marsi 2007 në mars 2008, d.m.th në një periudhë goxha të mirë nga vitet e mëparshme. Rezultatet ishin si më poshtë: Nga 540 artikuj që kishin të bënin me emigrantë shqiptarë, vetëm 5% e këtyre artikujve kishin qëndrim pozitiv, ndërkohë që 25% e artikujve kishin ngjyrime negative qysh në titull.
Në 60 ediqione qendrore lajmesh të katër kanaleve më të mëdha greke dhe në 42 reportazhe për çështjet në fjalë, vetëm 2.5% e tyre kishin qëndrim dhe trajtim pozitiv.
Në faqet greke të internetit, blogje, etj, etj, 40% e shkrimeve kishin trajtim negativ dhe vetëm 25% qëndrim pozitiv.
Me një transport të tillë paragjykimesh dhe stereotipesh ksenofobike, është e kuptueshme, logjike dhe morale që të konsiderohet reagimi dhe qëndrimi masiv grek ndaj të huajve, ose edhe armiqësia e grekëve ndaj emigrantëve “vlerë e vërtetë dhe e qëndrueshme(!)” në të gjitha sondazhet e Eurobarometrit. Është e kuptueshme përse Greqisë i tërhiqet gjithmonë veshi dhe kritikohet për këtë gjë...
Trajtimi dhe paraqitja e emigrantëve nga shumica e mediave greke, veçanërisht e atyre elektronike, e cila i paraqet emigrantët si një turmë dhe jo si njerëz, si një kope barbarësh, e cila kërcënon qetësinë greke!...
Qëndrimet e “drejta” që injektohen nga ekstremistët e djathtë dhe që gjejnë kaq paqyrim në media, për të cilat të huajt e çdo race apo kombësive, (veçanërisht shqiptarët) janë më inferiorë se grekët, qysh në gene, për një kohë të gjatë censuruan, apo nënvlerësuan rastet e dhunës kundër të huajve, qoftë kur këto bëheshin nga pronarët e tyre, qoftë kur bëheshin nga grupet neonaziste.
Edhe kur një kriminel nazist si Kosta Kazako përpara disa vjetësh kishte vrarë me armë zjarri shtatë emigrantë me ngjyrë, ishte trajtuar nga mediat si krim i kryer nga një psikopat dhe jo si krim racor. Dhe të gjitha këto në një kohë, kur vetë krimineli në sallën e gjyqit kishte deklaruar se “E keqja me të huajt në Greqi ka kapur kulmin. Duke vrarë ata besoj se i kam bërë shërbim atdheut!”.
Në të njëjtën kohë jashtë bëheshin manifestime proteste nga shoqatat antiraciste dhe antimanifestime nga neonazistët. Këto televizioni nuk i dha ndonjëherë dhe shtypi i shkruar i pasqyroi me dy rreshta... Në të njëjtën kohë që reporterët e kurseve dy-tre mujore të gazetarisë karakterizonin cilindo hajdut “Të huaj, ka shumë mundësi që hajduti të ishte shqiptar!”, pavarësisht se vjedhësit mundet të kishin fytyrën të mbuluar dhe flisnin greqishte të pastër...
Nejse, të gjithë i dimë këto. Thjesht përmenda disa fakte të studimit të Universitetit të Athinës, në lidhje me qëndrimin e medias ndaj emigrantëve.
Thjesht, nuk e kanë fajin pasqyrat që pamja që reflektohet në to nuk është e bukur...
Thjesht, nuk e kanë fajin që reflektohen të shpërfytyruara...
Apo e kanë?...

Anarshi dhe pasiguri në Greqi

2009-03-15T08:07:00.000-07:00

Trazira, vandalizma, dhunë e vjedhje, pothuajse përditë në Athinë, Selanik, Patra...

Anarshi dhe pasiguri në Greqi

Ardi Stefa
Ruajtja e një gjendjeje dhe situate të tendosur dhe jashtë kontrollit të një “(gjasme)lufte guerrilase”, e cila lëviz dhe vepron sipas konceptit të një “revolte të vazhdueshme”, apo persona, të cilët vepruan të nxitur nga ato ç’ka shkruante në traktin e vet organizata “Lufta Revolucionare”?
Ndoshta është amalgamë e të gjitha atyre sa përmenda më lart, të cilat përbëjnë profilin apo edhe fytyrën e të gjithë atyre, të cilët kohët e fundit, në dritë të diellit, ushtrojnë dhunë në rrugët e lagjet më kryesore e më të patrulluara nga policia të Athinës.
Rasti më i fundit ishte ai i akteve vandale në Kolonaki, në sinkronizim të plotë me anarshistët e Selanikut dhe të Patrës, të cilët, duke u larguar, hodhën të njëjtat trakte me të njëjtin tekst.
Rasti i vandalizmave në Kolonaki, është skena më e plotë dhe më e qartë e anarshisë dhe i dhunës së pakontrolluar politike. Rreth 50 apo 100 personat me maska veprojnë këtu e disa muaj me një objektiv të dyfishtë: të terrorizojnë kalimtarët, tregtarët dhe klientët dhe, fakti më i rëndësishëm i gjithë kësaj është që nëpërmjet dhunë dhe vandalizmave të mbajnë gjallë në mendjet e të gjithëse se “Revolta e Dhjetorit ekziston akoma”.
Synimi i tyre, të të mos harrohet “dhjetori” dhe “dhjetori” të bëhet në mos jeta e përditshme, pjesë e jetës së përditshme të grekëve dhe të shërbejë si valë për “përmbysjen e strukturave të shtetit dhe të shoqërisë së konsumit që ka falimentuar”, sikundër theksohet në shumë tekste të trakteve të të ashtuquajturve antipushtetarë, që ata lëshojnë jo vetëm nëpër rrugë e shtypin grek, por edhe nëpër internet.
Në këtë këndvështrim, aktet vandale në Kolonaki dhe ato të disa orëve më parë në Selanik, bëjnë pjesë në “Planin operativ të veprimit” të të vetëquajturve revolucionarë, të cilët kundërshtojnë me një mënyrë të dhunshme modelin e sotëm të shoqërisë dhe të gjithë ata që nxjerrin fitime nga ekzistenca e tij. Dhe të gjitha këto i plotëson edhe shpërthimi i krimit ordiner, me vjedhje, rrëmbime, vrasje, sikundër edhe ishte rasti i vrasjes së një nëpunëseje të thjeshtë nga plumbat e një keqbërësi shqiptar.
Mbajtja gjallë e një klime të vazhdueshme konflikti me policinë, por edhe katastrofat e dyqaneve, bankave apo godinave të tjera, të cilat në nivel simbolik lidhen me ekonominë kapitaliste dhe funksionimin e saj, janë ato në të cilat investonte në të ardhme e një “lufte guerrilase” organizata terroriste “Lufta Revolucionare” me traktin e saj të para disa ditëve.
“Të luftojmë me të gjitha mjetet regjimin aktualu politik e ekonomik”, shkruanin në traktin e tyre terroristët dhe duket se disa, të ndikuar nga fjalët e mësipërme kanë nxituar të vendosin...gurin e tyre të vogël... në këtë luftë revolucionare...!Një procedurë, të cilën ashtu siç e konceptojnë këto grupime të “luftës antipushtetare”, ka evoluuar sidomos pas Dhjetorit dhe manifestimeve, të cilat pasuan vrasjen e Aleksi Grigoropulos...
Nga kjo prizëm shohin situata të favorshme për praktika të përgjithshme “guerrilase”, me katastrofa, dhe vandalizma, si ndaj bankave, grupimeve ekonomike e financiare, por edhe ndaj sipërmarrjeve të vogla e të mesme, të cilat përfaqësojnë apo simbolizojnë “kapitalizmin bashkëkohor dhe modelin konsumator fitimprurës për disa”, siç thotë në traktet e veta “Lufta Revolucionare”.E gjithë kjo situatë duket se qeverisë i ka dalë nga kontrolli, duke bërë që të ngrerë duart përpjetë dhe të jetë gjithmonë në pozita pritëse dhe mbrojtëse në nivel deklaratash për shtyp, në një kohë që shifrat flasin për një rritje të jashtëzakonshme të kriminalitetit të të gjitha llojeve dhe pasigurisë së qytetarëve.
Dhe krimi apo aktet terroriste tej çdo logjike, terrorizon qytetarët grekë dhe emigrantët paqësorë, të cilët ndihen tashmë se mud të jenë viktimat e një dhune të verbër nëpër lagje, dyqane, vendet e punës, godinat shtetërore, banka...
Ndihen të pambrojtur kur mendojnë se mundet të humbasin jetën apo ndonjë të afërm për pak euro, në një kohë që policia, “gjithmonë në mbrojtje” nuk bën asgjë për të luftuar krimin dhe politika është ekskluzivisht nën ngërthin e sondazheve dhe zgjedhjeve të parakohshme, të cilat as kanë për t’u bërë ndonjëherë përpara kohe...
Dhe, për sa kohë gjendja do të jetë e tillë në Greqi, terrorizmi dhe krimi ordiner do të lulëzojnë duke frikësuar qytetarët e thjeshtë e paqësorë...

p.s: Në kohën që po mendoja për këto radhë pashë të shkruar një parrullë në mur. “Ju flisni për vitrina, ne flasim për jetë...”.
Për fat të keq ky citat është transformuar në pretekst dhe justifikim në dialogun publik. Pyetja e parë që duhet të bëjë ndokush është: “Pse njëra përjashton tjetrën? D.m.th, dikush nuk mundet të flasë për të dyja. Në qoftë se dikush ndjeu dhembje për vrasjen e Aleksit, nuk mund të ndiejë dhembje për vitrinat e dyqanet e shkatërruara? Përse njëra vjen në antitezë me tjetrën?”
Naytrisht që jeta peshon e vlen më shumë se të gjitha xhamet apo vitrinat e botës. Por vitrinat nuk u thyen e as po vazhdojnë të thyhen për të mbrojtur një jetë.
Por citatet e mësipërme janë një art i vjetër i së Majtës ekstreme. Kështu, me citate janë justifikuar historikisht krime edhe më të rënda se thyerja dhe shkatërrimi i vitrinave dhe dyqaneve. Kështu, me pseudodilema asgjë nuk sqarohet dhe gjithçka justifikohet. Edhe dëmet, edhe humbja e jetëve. Pasi të gjitha vlerat lexohen së prapthi. Dhe vlerësimin e dhunës, disa donin ta lexonin dhe po e lexojnë së prapthi...

Fenomeni Miço dhe dyert e mbyllura të intelektualit

2009-01-21T09:35:00.000-08:00

Fenomeni Miço dhe dyert e mbyllura të intelektualit
Miranda Haxhia

Në Shqipëri gjërat lëvizin kaq shpejt, saqë ndonjëherë ngjarjet mbeten në hije, megjithëse ato përmbajnë një domethënie, e cila është shqetësuese jo vetëm për njeriun, i cili është më pranë ose bëhet faktor i këtyre ngjarjeve, por për gjithë shtresën e intelektualëve, profesionalëve, menaxherëve të suksesshëm të burimeve njerëzore, projekteve dhe ideve progresiste.
Kështu, duke investiguar përtej lajmit të thatë që u dha para disa ditësh për dorëheqjen e drejtorit të Inspektoratit Shtetëror të Punës, z.Thoma Miço, shikon dritëhijet e një marrëdhënie bizare me PDNJ të drejtorit në fjalë, që për hir të së vërtetës, mbahet si një nga përfaqësuesit më konsekuentë, më seriozë, më të pranueshëm të PDNJ. Kjo, jo për atë se si prezantohet kjo parti në skenën politike shqiptare, por për risitë, për frymën pozitive, për menaxhimin dhe drejtimin e suksesshëm të dikastereve në të cilat ka kontribuar, duke i tejkaluar pikësynimet e partisë së vet për të qenë përfaqësuese në koalicionin qeverisës, në atë të kontributit për të qenë pjesë e suksesit të qeverisë shqiptare të dalë nga zgjedhje te vitit 2005.
Fenomeni Miço dhe kioskëzimi i intelektualit
Para se të ishte nënkryetar I PDNJ- shit; para se të ishte drejtor i Inspektoratit të Punës; para se të ishte deputet për një legjislaturë; para se të ishte zv.ministër në Ministrinë e bujqësisë; - Thoma Miço ishte dhe vazhdon të jetë intelektual. Nga ata intelektualë që, në fazën kur njeriu qartëson bindjen e tij politike, u vu në radhët e forcave progresiste që sollën demokracinë në Shqipëri, duke u shfaqur bindshëm si njeri që përqafoi me ndërgjegje të thellë të Djathtën e që ofroi kontributin e tij për këtë, fakt që nuk ka kush t’ia mohojë, pasi qenë në të njëjtën anë ku shtyhej rrota e fatit e Shqipërisë së bashku me demokratët, një pjesë e mirë e të cilëve sot janë në krye të qeverisë shqiptare.
Ashtu si të gjithë intelektualët që janë mbajtës të veprimtarisë shpirtërore, të shenjuar në pikëvështrimin kulturor, janë njerëz të plotësuar me një kulturë të mirë apo dashamirës të studimeve, janë njerëz që vlerat e tyre i vënë në shërbim të njerëzimit, janë njerëz të specifikuar në aftësinë për të mbajtur me zotësi e demonstruar një influencë të thellë në përbërje të një organizimi politik apo të një drejtimi ideologjik, edhe Thoma Miço me gjithë produktin e vet, krijoi një profil të tillë, të pëlqyeshëm për stafin me të cilin punonte, të lakmueshëm për forcën politike të cilën përfaqësonte, të respektueshëm për qeverinë, së cilës i shërbente.
Derisa erdhi një çast dhe ky profil intelektuali jep dorëheqjen. Të pranosh institucionin e dorëheqjes, do të thotë të heqësh dorë nga një punë e mirë, nga një pagesë e mirë, nga të gjitha idetë, programet dhe detyrat që i ke vënë për të zbatuar dhe kërkon të marrësh frytet e kësaj fitoreje si profesional i zotë dhe si menaxhues i denjë vlerash. Përse duhej ta bënte një gjest t tillë, Thoma Miço? Kur mund të punonte sipas aksiomës:- Urdhëro? Si urdhëron! Sidomos ndaj ndërhyrjeve flagrante të eksponentëve kryesorë të partisë të cilën ai përfaqëson, ndërhyrje të personalizuara deri në detaje për përfitime absurde prej kryetarit të saj, z.Dule.
Megjithatë, duke patur parasysh gjithë panoramën e mësipërme të argumenteve, mendoj se veprimi i Thoma Miço zgjon respekt dhe kërshëri.
Inspektoriati i punës për herë të parë krijoi staturën e vet, duke u bërë institucion i besueshëm për misionin që mbart.
Nga kontrollorë e gjurmues të punës së zezë, inspektorët mësuan të bëhen kontrollorë e gjurmues të kushteve të rënda të punës, shkeljes së të drejtave të punëtorëve, zhdukjes së çdo shenjë skllavëruese në trajtimin e punonjësve, mbrojtjen e tyre prej shkeljeve dhe padrejtësive që u bëjnë punëdhënësit. Lidhja e shumë kontratave dhe fillimi i zbatimit të shumë projekteve me vende të rajonit, ndërtimi i marrëdhënieve në punë në bazë respekti ndaj vlerës, dhënia e “logos” inspektoratit të punës janë pjesë e CV e cila në rastin në fjalë shërbeu keq apo u lexua “vëngër”.
***
Çfarë do bëhet me PDNJ-shin?
Duke dalë nga porta e një institucioni, ku puna ju bë e pamundur për shkak ndërhyrjeve brutale të krerëve të partisë së vet dhe shoqëruesve të tyre, intelektuali Thoma Miço, hedh në tregun e ideve, në gjithë ata njerëz që i besuan kauzës së një partie, e cila do mbronte interesat e tyre si minoritet, si grup etnik, një platformë te re politike. Ai mendon se rigjenerimi i partisë është thelbi i zgjidhjes së gjithë ekuivokëve, që hera herës janë me pasoja të dëmshme, jo vetëm për profilin e tyre si politikanë, si intelektualë, si profesionalë, por edhe si forcë politike, e cila në fund t fundit ka nevojë të ketë identitetin e saj të qartë, të pakamufluar dhe të pastruar nga fenomeni “Dushk”
***
Somario
Sot PDNJ nuk ka më nevojë të bindë shqiptarët se është mbarëshqiptare, por minoritetin grek se është partia e tyre. Në përpjekjen për të bërë këtë humbi në vazhdimësi mbështetjen e minoritetit grek që e krijoi sipas shprehjes “shkoi për të hequr vetullat dhe nxori sytë”

***
Shkëlqimi dhe mjerimi i një kryetari partie
Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut u krijua vetëm dy muaj pasi parlamenti shqiptar miratoi Ligjin për Partitë politike, i cili nuk lejonte që OMONIA të paraqitej një subjekt politik. PBDNJ lindi si një nevojë për përfaqësimin e këtij minoriteti në bashkëjetesën e tij me shumicën që bashkërisht po kalonin një tranzicion të vështirë që pasqyrohej dukshëm në parlamentin dhe shoqërinë shqiptare të kohës.
Themeluesit e parë të saj që vinin nga radhët e organizatës OMONIA aspironin përfaqësimin politik të interesave të minoritetit grek në parlament por jo vetëm, që do të thotë e hapur ndaj gjithë minoriteteve dhe qytetarëve shqiptarë. Përpjekjet e themeluesve të asaj kohe kanë qenë gjetja e rrugëve ligjore për përfaqësimin e minoritetit grek. Ka qenë ky përfaqësim që çoi drejt themelimit të PBDNJ si një parti që do të përfaqësonte të drejtat e njeriut, pra edhe të gjithë minoriteteve në Shqipëri. Kjo pati mbështetje të gjerë nga të gjithë bashkëkombësit.
Sigurisht që një pjesë e vogël këtij minoritetit do të përfaqësoheshin edhe nëpërmjet partive te tjera, ashtu siç ndodhi dhe po ndodh edhe sot, por përfaqësimi i tyre në këto parti nuk ka pasur të bëjë dhe nuk ka akoma të bëjë me të drejtat e drejtpërdrejta të minoritetit grek. Kjo për shkak të programeve të tyre të cilat nuk përfshijnë tërësinë e interesave të minoritetit si edhe objektivat e tanishme e strategjike të tij.
Prej kohës së krijimit PBDNJ duke qenë se u krijua si parti e të drejtave të njeriut përfaqësoi mirë të drejtat dhe interesat e të gjitha minoriteteve. Minoriteti vllah si një minoritet mjaft i madh u përfaqësua dhe u mbështet në tërësinë e tij dhe jo vetëm ai me kombësi greke por si një i vetëm. Pati përpjekje e serioze edhe për përfaqësimin e minoriteteve të tjera, po këto të fundit të cilat në vazhdimësi nuk e mbështetën në mënyrë evidente partinë dhe për rrjedhojë prezenca politike u zbeh.
PBDNJ që në themelim u mbështet dhe mbështeti krahas minoritetit grek edhe vllehet e Shqipërisë pa dallime nacionaliteti, por duke vlerësuar origjinën dhe kulturën e tyre.
Është fakt që në të gjithë ambientet politike shqiptare PBDNJ nominohej si partia e grekeve të Shqipërisë, gjë që vazhdon edhe sot, megjithëse PBDNJ insistonte të theksonte se është një parti e gjithë shqiptarëve. Sot Partia nuk ka më nevojë të bindë shqiptarët se jemi mbarëshqiptarë, por minoritetin grek se është partia e tyre. Në përpjekjen për të bërë këtë humbi në vazhdimësi mbështetjen e minoritetit grek që e krijoi sipas shprehjes “shkoi për të hequr vetullat dhe nxori sytë”
Karakterin tranzitor të programit dhe statutit të partisë ja dha Mungesa e hapësirës ligjore për të pasur një parti etnike; Shfaqjet e herëpashershme të paragjykimeve nacionaliste që vinin si pasojë e anarkisë që krijoi prishja e sistemit totalitar; Në respektim të plotë dhe të pamohueshëm të bashkëjetesës vëllazërore mes dy komuniteteve
Këto faktorë do te shuheshin pas disa vitesh, kur nga njëra anë kushtetuta e re nuk pengonte më krijimin e një partie me bazë etnike, kurse nga ana tjetër shoqëria shqiptare është sot më e emancipuar politikisht për të pranuar një realitet tjetër.
Prej disa vitesh PBDNJ në vend që të tentonte fundin e këtij tranzicioni, çuditërisht bëri të kundërtën, forcoi imazhin e vet mbarëshqiptar duke i hyrë një konkurrence politike të pakuptimtë. Mbijetesën politike të PBDNJ në vend që ta kërkonte tek veçantia që përfaqëson dhe mbron, minoriteti grek preferoi të bënte atë që bëjnë të gjitha partitë e tjera të mëdha e të vogla shqiptare. Të vazhdosh të këmbëngulësh tek karakteri mbarëshiptar i PBDNJ është nonsens dhe demagogji që u intereson atyre që duan të deformojnë qëllimin për shkak të pazareve politike që të japin një pushtet përfitimesh, të përdorur keq disa herë edhe në dëm të interesave të minoritetit etnik grek.
Kjo gjë e largoi partinë nga interesat principale të saj dhe në një fare mënyrë nga arsyeja për të cilën ajo u krijua, e largoi atë nga elektorati i saj strategjik. Elektorati i vërtetë i PBDNJ nuk e voton më atë në masën që ka votuar në vitet ‘90. Është e vërtetë që votat e partisë mund të kenë pësuar një rritje në vlerë absolute në nivel kombëtar por me ndryshime të theksuara kualitative ku votat e minoritetit grek vinin gjithmonë në ulje.
***
Grekët e Shqipërisë filluan të mos besojnë te partia e tyre
Dihet që pjesa më e madhe e elektoratit minoritar grek është në rrethet Sarandë Gjirokastër Delvinë dhe në zonën e Himarës, siç është e vërtetë që gradualisht pjesa më e madhe e tyre votojnë parti të tjera shqiptare. Justifikimin për këtë e ka krijuar vetë kursi i partisë. Ata kanë të drejtë të zgjedhin një nga partitë shqiptare dhe rrjedhimisht nuk po na zgjedhin ne.
Një fakt tjetër është që PDNJ në këto treva nuk është me një organizim të saj të mirëfillte dhe këtë rol e dublon Omonia. Në një kohë që Omonia duke theksuar gjithmonë karakterin e saj politik nuk mundi të bëhej organizata e gjithë minoritetit grek por vetëm e atyre që votonin PBDNJ, pra dublonin njëra - tjetrën si “historia me dy mamitë...”
Në vazhdimësi, si partia ashtu edhe Omonia filluan të karakterizojnë tradhtarë ata që votonin partitë e tjera dhe patriotë ata që votonin PBDNJ duke e rikthyer terrenin minoritar grek në një luftë të re klasash. Këtë shfaqje më shumë se PDNJ e vuan Omonia e cila nuk u bë kurrë organizata e gjithë minoritetit por vetëm u deklarua e tillë duke mos realizuar një nga objektivat madhore të saj, unitetin mes minoritarëve. Për këtë arsye votat “en bllok” që sillte Omonia në vitet ‘90 në vitet 2000 vetëm emrin kishin “en bllok” OMONIA organizata e minoritetit etnik grek gjithmonë ka mbrojtur të drejtat e minoritetit etnik grek, pa dallim si të atyre që e votonin PDNJ dhe të atyre që nuk e votonin. Ajo priste që atë që s’mund ta bënte ajo, ta bënte PDNJ, e cila me kalimin e kohës ju fut konjukturave politike për mbijetesë ose siç thuhet ndryshe u shit për pak pushtet.
Mbas krijimit të saj, PBDNJ pati marrëdhënie mjaft të mira me OMONIAN. Eksitojnë mjaft marrëveshje të shkruara midis OMONIA-s dhe PBDNJ në prag të fushatave elektorale ku OMONIA pretendonte nëpërmjet marrëveshjeve kompetenca elektorale për zgjedhjen e kandidatëve të propozuar prej saj e që e bënin PBDNJ pararojën politike të OMONIA-s dhe të gjithë grekëve të Shqipërisë. Surpriza do të ndodhte më pas. Pas vitit 2000 marrëdhëniet me OMONIA-n ishin vetëm biseda kokë më kokë të pak personave të cilat edhe nëse kanë qenë të shëndetshme apo të mira nuk u pasqyruan ndonjëherë si të tilla në të gjitha pozicionet politike që partia mbante pas zgjedhjeve.
Kjo gjë e largoi partinë nga interesat principale të saj dhe në një farë mënyre nga arsyeja për të cilën ajo u krijua, e largoi atë nga elektorati i saj. Mund të mburremi sa të duam se kemi marrë vota në Kukës, Shkodër apo në këdo vend tjetër të pabanuar nga minoriteti grek por ajo që duhet të pranojmë është se ne kemi humbur votat e atyre njerëzve që ne përfaqësojmë, të atyre njerëzve që në ’92-shin na nxorën si përfaqësuesit më të denjë të tyre me 90% të votave. Këto ne i kemi humbur mbi 50%. E nëse nuk jemi të zgjedhur të minoritetit grek të zgjedhurit e kujt jemi ne?
***
Dushku si fenomen e dëmtoi mjaft PDNJ- shin. Pazaret që rrodhën prej tij deformuan vizionin që kishin drejtuesit e saj për shpërndarjen e bastioneve të partisë dhe lëmoshat e Dushkut krijuan mundësinë të nxjerrin deputetë edhe në Erseke! Kjo në minoritet duhet të ketë shkaktuar të qeshura, të qeshura qe eksponentët drejtues nuk i dëgjuan ndonjëherë, sepse vlerësuan më shumë pushtetin paszgjedhor që nuk i la të shihnin humbjen dëshpëruese të tabanit ku kishin rrënjët e tyre.
Mjerimi i kësaj partie filloi kur mbizotëroi dhe filloi të sundojë fryma e klaneve dhe interesave e përfitimeve personale të krerëve të PDNJ-shit, e diktatit dhe unit, autoritarizmit e frymës së të gjithëpushtetshmit, duke mohuar çdo pikë të statutit, duke shkelur shumë procedura që kanë të bëjnë me jetën e brendshme të një partie. Kjo frymë, ky diktat i mbarsur me sindromën e sundimtarit që bën ç’të dojë për të hequr pengesat që i dalin para zhdukur nga lista e preferencave të gjithë atyre që nuk e lënë nginjen e tij të plotësohet, e ka bërë të rëndë e të helmuar ajrin e kësaj partie, historia e fillimit të së cilës ishte interesante dhe shpresëndjellëse për minoritetin grek.
Në selinë e partisë mbizotëron fryma e mashtrimit, dinakërisë, e atyre që servirin si të vërteta historitë që u interesojnë vet atyre. Kryetari i kësaj partie, z.Dule ka kohe që ka personalizuar partinë. Partia është e barabarte me zotin Dule, që ushtron presion ndaj çdo ministri. Zoti Dule nuk e drejton partinë në bazë të statutit, por në bazë të një tryeze miqsh.
Thoma Miço është nënkryetar i PBDNJ. Megjithatë ai dha dorëheqjen nga posti që mbante si përfaqësues i kësaj partie, sepse për të si gjithë vizioni i vërtetë i intelektualëve është e domosdoshme gjithë hapësira sociale që demonstron funksionet organizative në aspekte të ndryshme, si në fushën e prodhimit si në atë të kulturës, si në politikën administrative. Dhe kur vjen një frymë mbytëse dhe intrigash prej përfaqësuesit kryesor të partisë së cilës i beson dhe i shërben, atëherë gjesti më i përshtatshëm është dorëheqja, por jo për të pranuar fajin “për një krim që nuk e ka kryer” Dorëheqja nga posti i kryeinspektorit u bë, ashtu si ai vet deklaroi në median vizive, për arsye se në vazhdimësi ka menduar se nuk mund të ushtrojë misionin e vet ligjor, pasi qëllimisht struktura politike nga ministria bëjnë përpjekje për të penguar iniciativat e tij”, të cilat janë bërë shkak për përplasjet e vazhdueshme me ministrin e ri të së njëjtës forcë politike, Anastas Duro dhe kreun e kësaj partie, Vangjel Dule.
E ardhmja e kësaj partie?!
Sot në PDNJ flitet për një grup të fuqishëm anti-Dule, që do të thotë, anti-regres të kësaj partie, frymë e re që duhet të implementohet në këtë parti për ta ridimensionuar atë. Në këtë situatë, Z.Miço ka shpalosur dhe ka gati një platformë politike për të cilën do kërkojë mbledhjen e një kongresi të jashtëzakonshëm ku do të parashtrohet kjo platformë që ka në themel kthimin e PBDNJ në një forcë me bazë etnike minoritetin grek, forcë e cila ka mbi 100 mijë votues në Shqipëri. Ka si qëllim kthimin e PBDNJ në misionin e saj të vërtetë politik si shprehëse autentike e elektoratit të minoritetit etnik grek në Shqipëri si edhe për një përfaqësim real dhe dinjitoz në parlamentin Shqiptar. Kjo parti ka nevojë për ndryshime të nevojshme dhe të domosdoshme në programin dhe statutin e saj. Kjo parti e ka të domosdoshëm mbajtjen e një Kongresi të Jashtëzakonshëm me karakter programor dhe paraelektoral.
Kalimi i partisë në një parti me baza etnike për tu kthyer plotësisht tek komuniteti të cilin përfaqësojnë, me një organizim më të mirë të partisë në zonat e banuara nga minoriteti grek si edhe me ridimensionimin e marrëdhënieve dhe mbështetjen institucionale e të plotë të objektivave të organizatës OMONIA.

Shënim:
Në numrin e ardhshëm do botohet platforma e shpalosur nga nënkryetari i PDNJ-shit, Thoma Miço
Si dhe intervista e plotë me z.Miço

Nga moda deri tek pandjeshmëria e të kërkuarit falje

2009-01-18T01:37:00.000-08:00

Nga moda deri tek pandjeshmëria e të kërkuarit falje

A jeni përpjekur ndonjëherë të kërkoni në Internet frazën “Kërkoj falje”?
Në italisht ka 1.590.000 referime në lidhje me fjalën “falje”, ndërmjet të cilave: Kisha katolike kërkon falje për viktimat e klerikëve pedofilë, Guineth Paltrou kërkon falje nga aktivistët për të drejtat e kafshëve, sepse veshi një gunë për një reklamë, Kisha Anglikane kërkon falje nga Darvini për reagimin e saj fillestar armiqësor për teoritë e tij, gazetari Xhianpiero Mugini kërkon falje dhe merr mbrapsht të gjitha sa tha për Aleks del Pieron, Shteti i Virxhinias, kërkon falje për punën, Ronaldo kërkon falje por delkaron se nuk është gay, Kalaxhe i Milan merr mbrapsht shpërthimin kundër arbitrit dhe kërkon falje, Warner Bros kërkon falje nga miqtë e Harry Poter sepse e vonoi filmin e fundit, Apple kërkon falje nga klientët e saj për servisin e keq, një i ri italian prishës qetësie ërkon falje nga një emigrant kinez, pasi e rrahu; qeveria kanadeze kërkon publikisht falje nga Inuitët për keqtrajtimin që patën të paktën 150.000 fëmijë; qeveria e Australisë kërkon falje analoge nga Avoriginet, Ram Emanuel, shefi i ardhshëm i personelit në kabinetit e Barak Obamës kërkon falje për komentet antiarabe që bëri babai i tij, Benxhamin, Fiati kërkon falje nga Pekini për reklamën e Lancia Delta në Tibet...
Përderisa këto 1.5 milionë referime të kërkimit të “faljes” në Internet përfshihen edha ato që u bënë në vitet e kaluara, le të kujtojmë se Berluskoni kishte kërkuar falje nga bashkëshortja e tij Veronika, sepse flertonte me gra të tjera. Papa Benedikti i VI kishte kërkuar falje nga Muhameti, Gjon Pali II kishte kërkuar falje nga Galileu (dhe kështu Toka gjithë gëzim filloi përsëri të rrotullohejrreth diellit).
Por lajmi më i ri është si më poshtë: në një intervistë në rrjetin televiziv ABC, Xhorxh Bush kërkoi falje nga populli amerikan, sepse filloi pa arsye luftën në Irak (në të cilën janë vrarë më tepër se 4.000 ushtarë amerikanë, qindra ushtarë të aleatëve, qindra mijëra irakenë dhe të tjerë civilë, pa përfshirë këtu edhe të plagosurit.). Kërkoi falje për këtë therrtore, sepse u ndërgjegjësua se terroristët nuk ishin atje dhe se Sadam Huseini nuk kishte armë bërthamore.
Ishte gabim i “inteligjecës” (të mos përkthehet si “gjenialitet”).
Nuk e kam kuptuar nëse kjo moda e të kërkuarit falje shenjon kthimin në përulësinë kristiane, ose thjesht përbën pandjeshmëri: bën diçka që nuk do të duhej të kishe bërë dhe pastaj kërkon falje dhe lan duart.
Më kujton anekdodën e vjetër me kauboin që ecën me kalin nëpër livadh dhe papritur dëgjon një zë t’i thotë që të shkojë në Amblein. Kur arrin atje zëri i thotë që të hyjë në Salon (pijetore) dhe të luajë të gjitha paratë r tij në ruletë, vetëm në numrin pesë (5). Duke ngurruar, por edhe i magjepsur nga ky zë qiellor, kauboi bindet. Topthi ndalon në numrin 18 dhe zëri i pëshpërit: “Më faj, humbëm”.
Por ka edhe më keq. Disa njerëz janë kaq të pamëshirshëm e të këqinj saqë nuk thonë asnjëherë “më fal”! Jetojmë në një periudhë ç’njerëzimi. Persona kundër të cilëve kryhen hetime për mashtrim shkojnë krejt të qetë në qendra nate dhe restorante të modës apo dalin në televizot dhe shpërndajnë autografe. Ata që kanë shkatërrua ekonomikisht qindra familje vazhdojnë të qarkullojnë të pashqetësuar me avionin e tyre privat, ata që janë zgjedhur me mjete të tjera në një post ku askush nuk i do, vazhdojnë të mos e lëshojnë karrigen që përfituan dhe kujdesen përditë për mjekrat e tyre për të treguarfytyrën e tyre në TV. Pastaj janë edhe ata që historikisht janë të padënuar.
Kur Bushi filloi luftën në Irak shumë kishin protestuar dhe francezët kishin ndarë qëndrimin e tyrenga ajo luftë. Atë periudhë (dhe nuk flas për Amerikën, ku të gjithë ende ishin të tronditur nga 11 Shtatori dhe reagonin duke u ndërruar emrin patateve të skuqura që atje quhen “French fries”) këtu tek ne, në Europëshumë zëra të urtë u ngritën duke akuzuar si terroristë dhe artikujshkrues të paguar nga Bin Ladeni, të gjithë ata që shprehnin shqetësimin për sulmin amerikan.
Jo vetëm kaq, por kur Bushi lajmëroi me ditirambe se lufta në Irak kishte mbaruar dhe se ishte fituar (një tjetër gënjeshtër e mjerë kjo, dhe krejtësisht e qartë për të gjithë ata që kanë mendjen në kokë), mbështetësit e tij italianë shkruanin artikuj ironikë kundër të gjithëve atyre që kishin dyshime, duke thënë: “E shihni, ne kishim të drejtë”!
Pretendin mbi të gjitha paranojak, pasi edhe kur një luftë është fituar, kjo nuk do të thotë se ekzistonin shkaqe me të vërtetë të dukshme për t’u bërë. Fillimisht Hitleri fitonte vazhdimisht, por nuk kishte të drejt. Tani do të doja të shikoja se si do të reagojnë faqezinjtë këtu tek ne, kur Bushi të kërkojë sinqerisht falje për gabimet e tij.
©2008 Umberto Εco/L΄Εspresso
Përktheu: Ardi Stefa

Obama- mishërimi i ëndrrës amerikane!

2008-11-06T09:21:00.001-08:00

Obama- mishërimi i ëndrrës amerikane!
Nga Ardi Stefa
Nga 4 nëntori SHBA ka një president të ri! Një president me ngjyrë!
Ishte vetëm 3 vjeç kur u ekzekutua nga racistët Martin Luter King.
Një 47 vjeçar, i cili nuk ta mbush syrin, por që prej tij i gjithë planeti pret shumë!
Personalisht nuk dua të flas e të analizoj çfarë pritet nga Barak Husein Obama, në mbarë planetin, në politikën e jashtme të SHBA, por edhe në ekonominë e shtetit më të fuqishëm të botës.
Nuk jam specialist e as dua të katandisem qesharak, duke përsëritur ato ç’ka kam dëgjuar prej të tjerëve ne televizonin grek apo kanalet e tjera.
Dua të ndalem thjesht në një fakt, në një mrekulli, e cila mundet të ndodhë dhe ndodh vetëm në Amerikë!
Biri i një emigranti nga Kenia, dhe i një amerikaneje të bardhë, i cili lindi në një kohë kur martesat mikse në SHBA shiheshin me sy të keq...
Bir i një nëne të bardhë, e cila nuk gjente dot punë n Amerikë dhe u detyrua të emigronte në Indonezi për të punuar...
Një fëmijë, emigrant, edhe ai, i cili u rrit nga gjyshërit dhe me mundime e përpjekje të jashtëzakonshme arriti të shmangej nga kriminaliteti i rrugës dhe të studionte në Harward...
Emigrant i brezit të parë, i cili arriti t’i imponohej politikës së SHBA vetëm përpara katër vjetësh...
Bashkëshort i një juristeje me ngjyrë, e cila, ishte stërmbesë skllevërish...
Pikërisht ky njeri, arriti të jetë president i shtetit më të madh të botës, shtet, i cili u njohu të drejtën e votës njerëzve me ngjyrë jo më shumë se përpara dyzet vjetësh...
Pikërisht ky njeri, nga 4 nëntori është presidenti i mbarë planetit!
Pikërisht tek ky njeri qëndron mrekullie, e cila vetëm në AMERIKË mundet të ndodhë!
Nga hiçi të jesh gjithçka!
Nga emigrant i përçmuar të jesh kryetar shteti!
Dhe kjo ndodh vetëm në SHBA, askund tjetër!
Obama është mishërimi i ëndrrës amerikane, i kësaj ëndrre, e cila me gjithë vështirësitë vazhdon të jetë më e fuqishmja, shpresëdhënësja dhe më e prekshmja!
Të paktën mua ky parametër i jetës së Obamës dhe i të gjithë pasardhësve të emigrantëve, të bardhë, apo me ngjyrë, të kuq apo aziatikë që festonin nëpër rrugët e SHBA, Kenias, Indonezisë, Japonisë, më ka lënë mbresa të pashglyeshme.
Ndoshta Obama nuk do të ndryshojë gjë gjatë mandatit të tij, ose do të ndryshojë shumë pak!
Një gjë është e sigurtë: Përmbysja e parë e madhe ka ndodhur!
Ai vërtetoi se Amerika është vendi ku mundet të ndodhë gjithçka, ku mundet të realizohen të gjitha ëndrrat, si nga vendasit, ashtu edhe nga emigrantët dhe bijtë e tyre, qofshin këta të bardhë apo me ngjyrë!...
A. Stefa

Vetëvrasja e keqkuptuar!...

2008-10-27T09:46:00.000-07:00

Vetëvrasja e keqkuptuar!...
Nga Ardi Stefa

Alber Kamy shkruante: “Ka vetëm një problem filozofik me të vërtetë serioz: vetëvrasja. Të tregosh nëse jeta ia vlen apo nuk ia vlen të jetohet do të thotë t’i përgjigjesh pyetjes themelore të filozofisë...
Galileu, i cili zotëronte një të vërtetë shkencore të rëndësishme, e mohoi me shumë lehtësi sapo iu vu jeta në rrezik. Nuk ia vlente të humbisje jetën në turrën e druve për këtë të vërtetë. Toka apo Dielli rrotullohet rreth njëri- tjetrit kjo është gjë pa interes. Nga aa tjetër kam vënë re se shumë njerëz i japin fund jetës, se pse mendojnë që nuk ia vlen të jetohet. Të tjerë paradoksalisht vriten për idetë apo iluzionet, të cilat i japin kuptim jetës së tyre (ajo gjë që quhet arsye për të jetuar, është njëkohësisht një arsye e shkëlqyer edhe për të vdekur!)”.

Vetëvrasja duhet rivendosur në podiumin që i përket, si në akt i mbushur me kuptim dhe vlera. Shpesh herë ata që vetëvriten, ndodh të të kenë rrokur kuptimin e jetës.
Të mësuar që të yshtim vetëvrasjen si një simptomë patologjie, ose të paktën e një çmendurie të çastit, apo mëkat të rëndë, që as Kisha nuk e pranon, kemi harruar të kaluarën e lavdishme që vetëvrasja ka nga mbas. Luftëtarët legjendarë, Samurai, po qe se çnderoheshin, kishin vetëvrasjen si zgjidhjen e vetme.
Ende më tej, vetëvrasja ka ekzistuar si vërtetim i “urtësisë” romantike, si moda mbarëeuropiane e vetëvrasjes që himnizoi Verteri, në romain postulat të Gëtes. Po qe se shtyhemi më këtej në kohë do të shohim se vetëvrasja bëri të famshëm shumë muzikantë e artistë, si Kurt Cobain, i cili bëri lëvizjen më të zgjuar të karrierës së tij, kur hodhi trutë në erë, duke siguruar, në këtë mënyrë në vend në Panteonin e yjeve të mallkuar të rrokut!
Edhe ata që janë përjetësisht romantikë e idealistë të pakorrigjueshëm, sikundër edhe të çmendurit që vrasin veten për të “përfituar”...
Së fundi, le të mos harrojmë edhe aktet terroriste, sulmet vetëvrasëse, të cilat, të paktën për ata që i kryejnë, janë akte të një frymëzimi hyjnor!
Duke jetuar tashmë në dy realitete, në atë shqiptar, por edhe në realitetin politik grek, jemi mësuar që të çnderohen, poshtërohen, tallen e satirizohen funksionarë të lartë të qeverisë (qeverive) pa konstatuar ndonjëherë se ata, për të cilët bëhet kaq shumë zhurmë e janë protagonistë skandalesh, as që e kanë vënë ndonjëherë ujin në zjarr.
Vetëvrasja, në kuadrin e turpërimit, as që ekziston tashmë në fjalorin politik, të jetës politike. As edhe akti më i thjeshtë i dorëheqjes për arsye morale, duket si një atavizëm i kohërave të tjera, ngjan tashmë si një akt kalorësiak i epokave të kaluara, ngjan si një akt kalorësiak i idealistëve të pakorrigjueshëm.
Shumica e politikanëve shqiptarë apo edhe e atyre grekë (pasi në Greqi kam më tepër se një dekadë që jetoj), nuk kanë asnjë lloj problemi që të bëhen rezil ditë e natë, ndërkohë që në të njëjtën kohë kërkojnë me këmbëngulje respektin dhe votën tonë!
Nuk mbaj mend ndonjë politikan nga të gjithë ata që janë kritikuar e janë zbuluar skandale, me vetë ata protagonistë, që të kenë treguar më të voglën shenjë pendimi, qoftë edhe simbolik.
Kështu që, nën prizmin e pacipërisë që mbizotëron në jetën politike e sociale, shembulli i samurajëve që vetëvriten do të duket si shembull për t’u imituar nga politikanët e pacipë e të korruptuar. Më e pakta që do të vërtetonin ishte se ata njerëz kanë të paktën një farë dinjiteti, qoftë edhe kur ajo rezulton nga trysni të mëdha dhe shantazhe.
Jam shumë i sigurtë se ka shumë qeveritarë e funksionarë të lartë shtetërorë që janë të implikuar në çështje kaq të ndyra sa Gërdeci, Firmat Piramidale, çështja Fazlliç e gjithë derivatet e saj...
Gjithashtu është më se e sigurtë që të gjithë ata persona kërcënohen në mënyrë të pamëshirshme nga klanet korruptive me të cilat bëjnë punët e ndyra.
Sikundër është më se e sigurtë se kabinetet qeveritare janë të mbushura me raste skandaloze korrupsioni e krimi, imoraliteti e hollësirash gudulisëse, të cilat mbajnë peng qeveritarët e piramidës shtetërore. Që këta të fundit të mos i shkojnë kundër kryeministrit, apo klanit të tij të korruptuar.
Ndaj edhe zgjidhen ministra pa asnjë lloj biografie, pa asnjë lloj personaliteti, që e shohin Njëshin si kult, si idhull, si njeriun, të cilit i dedikojnë gjithçka.
Dhe megjithëse mbahen peng, askujt nuk i ka shkuar nëpër mend vetëvrasja...
Sepse në parim mund të thuhet se për një njeri të ndershëm, ato që i beson si të vërteta duhet të përligjin veprimet e tij
Ajo, pra, që duhet të na shqetësojë më tepër nuk janë tentativat e vetëvrasjes. Apo vetëvrasjet. Ajo që duhet të na shqetësojë është tentativat e vetëvrasjeve, të cilat duhet të ishin bërë këtu e shumë kohë më parë dhe që as që do të bëhen ndonjëherë.
Secila nga ato tentativa të parealizuara të vetëvrasjeve ka fytyrën e ndonjë politikani, i cili ose nuk ka cipë në faqe, ose u mësua që të notojë për bukuri në llumin që rrethon pushtetin, pa u shqetësuar aspak nga era e ndyrë.
Këta janë më të rrezikshëm se të gjithë ata që janë “vetëvrarë” fizikisht, pasi këta nuk do t’i mësojmë kurrë...

Këtu mban era tradhti

2008-10-12T00:21:00.000-07:00

Ketu mban era tradhti
Mentor Kikia
Nuk e di se si do të jenë ndjerë shqiptarët dje, kur në ekran u shfaqën disa prej ish-zyrtarëve më të rëndësishëm të qeverisë së tyre, teksa u raportonin dy shtetasve të huaj për çështjet e sigurisë kombëtare. Personalisht ndjeva keqardhje dhe njëkohësisht frikë që jam shtetas i këtij vendi dhe që për sigurinë time e të familjes sime përgjigjet një bandë zyrtarësh të papërgjegjshëm, që u japin llogari dy shtetasve të huaj për situatën në kufi, në porte, aeroporte, ushtri e gjetkë. Në mars të vitit 2006, ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ministri i Brendshëm, Sokol Olldashi, i Transporteve, Lulzim Basha, shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, Pëllumb Qazimi, dhe drejtori i përgjithshëm i Policisë, Bajram Ibraj, u ftuan një të diel, në një mbledhje në zyrën e Mediut, për t‘i dhënë informacione mbi sigurinë kombëtare një delegacioni "amerikan", sikurse u ishte thënë. Ata pritën gjatë në tryezë, derisa erdhën "amerikanët". Sot, pas dy vjet e gjysmë, ne që nuk ishim në atë mbledhje, mësojmë se ata ishin Tom Rixh, Damir Fazliç dhe një grua që ende nuk dihet se cila ishte.Tom Rixh është sot një shtetas amerikan, që nuk ka asnjë lidhje me politikën dhe administratën zyrtare amerikane. Ai u punësua nga Kryeministri Berisha si këshilltar për çështjet e NATO-s, për shkak të background-it të tij si ish-këshilltar i Presidentit amerikan për Sigurinë. Nuk dihet se me cilin status, Tom Rixh ka mbledhur si një kope zyrtarët më të rëndësishëm të sigurisë në Shqipëri dhe u ka kërkuar informacione për gjendjen në kufi, ushtri, porte e aeroporte. Ndërsa nuk mund ta konceptojmë se me ç‘logjikë ministrat tanë u vunë në rresht për t‘u treguar zorrët e barkut dy njerëzve, që nuk ishin të autorizuar për t‘i marrë këto informacione. Por, ndërsa mund ta pranojmë, sipas logjikës shqiptaro-amerikane misionin e zotit Rixh, i cili gjithsesi ishte i punësuar nga Kryeministri ynë, kulmi i absurdit është që aty ishte edhe një shtetas boshnjak, një njeri që nuk kishte asnjë status legal dhe asnjë raport legal me qeverinë shqiptare. Besnik Bakiu, një ish-zyrtar policie, pjesëmarrës në atë takim, vetëm tani mësoi se personi tjetër nuk ishte një amerikan, por Damir Fazliç dhe gjatë intervistës që dha dje në "Shqip" ishte i shock-uar që ai kishte qenë atje. Fazliç ulet në tryezë dhe mbledh informacione për sigurinë kombëtare shqiptare sikur të ishte Presidenti i Republikës.Në çdo vend të botës kjo është punë e shërbimeve sekrete, të cilët blejnë njerëz dhe informacione për të mësuar të fshehtat e një vendi tjetër. Ndërsa në Shqipëri, një tufë zyrtarësh të lartë vihen në rresht kush e kush të llapë më shumë për gjendjen e sigurisë së vendit të tyre para dy shtetasve të huaj, njërin prej të cilëve shumica as që e njohin se kush është. Në kushtet kur Lulzim Basha është një mik i ngushtë i Damir Fazliç, kur Fatmir Mediu është gjithashtu një mik i ngushtë i tij, nuk kemi pse u kërkojmë atyre shpjegime për këtë. Ndaj, në këto kushte, ne duhet t‘i drejtohemi njeriut që përgjigjet pikërisht për sigurinë kombëtare, atij që është edhe komandanti i përgjithshëm i Forcave të Armatosura, Presidentit të Republikës. Ne kemi të drejtë të dimë se kush e ka lejuar një shtetas boshnjak, pa asnjë lloj raporti zyrtar me qeverinë shqiptare, të futet në një mbledhje për çështjet e sigurisë kombëtare? A ishin në dijeni organet e specializuara dhe shërbimet sekrete për praninë e tij aty? Në çdo vend kjo do të ishte një skandal me përmasat e krimit të tradhtisë kombëtare. Asokohe, kur mediat kanë transmetuar sekuenca nga ky takim, nuk e dinin se cili ishte njeriu që i qëndronte në krah Tom Rixh. Por sot, kur ne të gjithë po mësojmë çdo ditë e më shumë se kush është ky njeri, kemi të drejtë të kemi frikë të jetojmë në një vend si ky. Sot, Fazliç thotë me zë të lartë se është vetëm një biznesmen dhe asgjë më shumë, edhe pse është mik i ngushtë i Kryeministrit dhe i një tufe ministrash dhe fëmijëve e të afërmve të tyre. Edhe pse një biznesmen, ai di fare mirë se ku kanë punuar dhe madje sa shumë janë paguar vajza e Kryeministrit dhe ministri i Jashtëm, ndërsa shërbenin në Prishtinë për të mbledhur dëshmi për krimet që kishin bërë shqiptarët kundër serbëve, për llogari të Gjykatës së Hagës. Një njeri misterioz me njëmijë file të zeza, i përfolur për lidhje sa me mafien aq me politikën kriminale serbe, kryelart, ai thotë se interesohet vetëm për biznes në Shqipëri. Edhe sikur të ishte kështu, një biznesmen me të tilla lidhje, do të ishte vërtet i rrezikshëm. Por, edhe sikur ai të ishte biznesmeni më i ndershëm, përse duhej të ishte në mbledhjen e ministrave për çështjet e sigurisë kombëtare. Madje, një mbledhje e thirrur enkas për të dhënë sqarime. Ja pse ai takim, i zhvilluar në një ditë pushimi zyrtar (nuk kishte ndodhur asgjë emergjente që të justifikonte takimin një ditë të diele) duhet të hetohet. Ja pse Presidenti duhet të ndalet dhe të mësojë se çfarë kanë dërdëllitur ministrat dhe zyrtarët e ushtrisë dhe policisë sonë, ndërsa Fazliç mbante shënime vazhdimisht. Duhet të hetohet se çfarë informacionesh ka qenë i interesuar Fazliç të mësojë. Duhet të verifikohet statusi i këshilltarit të Kryeministrit, nëse kishte apo jo të drejtë ai të thërriste në raport ministrat dhe zyrtarët e ushtrisë e policisë për çështjet e sigurisë. Dhe, mbi të gjitha, përse dhe kush e ftoi Damir Fazliçin në atë takim?Ky hetim duhet ndërmarrë, pasi ne sot dimë publikisht që Fazliç, më e pakta, është një mashtrues dhe një gënjeshtar. Ndërsa foli të enjten në "Opinion", ai gënjeu paturpësisht, duke thënë gjëra të kundërta nga ato që kishte thënë vetëm katër ditë më parë në "Top Channel". "Nuk e kam shitur kompaninë time në Tiranë. Eshtë absolutisht gënjeshtër", tha ai kur u pyet nga gazetari i TCH në Londër. "Po e kam shitur, me një vlerë prej 1.7 milionë eurosh", tha katër ditë më vonë në Tiranë. "Nuk më kanë shoqëruar, nuk më kanë ndaluar, as nuk kam qenë në Bosnjë", tha ai para katër ditësh në Londër, ndërsa u pyet për ndalimin nga policia boshnjake. "Po, më shoqëruan, sepse isha në një lokal me zotin Oriç, të cilin e arrestuan. Më shoqëruan si dëshmitar dhe më pas më liruan", tha katër ditë më pas në Tiranë. Ai tha një tufë me gënjeshtra atë natë, por këto nuk na interesojnë shumë tani. Ne duam të sqarohet se si është e mundur që ministrat tanë i raportojnë për sigurinë tonë kombëtare një njeriu si Fazliç...

Luftë shtetit në emër të pushtetit të Fazlliçit

2008-10-12T00:06:00.000-07:00

Luftë shtetit në emër të pushtetit të Fazlliçit
Nga Mero Baze
Kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha, ka shpallur dje ofensivën e tij kundër Prokurorisë në shenjë hakmarrje për nisjen e procedimit penal ndaj Damir Fazlliç. Me një hakërrimë të pazakontë, ai kaloi në gatishmëri numër 1 grupin e gatshëm kundër kryeprokurores, Ina Rama, që përbëhet nga ministrat Nishani dhe Alibeaj. Të dy në një kohë, me një zë, dhe me të njëjtin përkushtim, kërkojnë ndëshkim të prokurorëve që kërkuan të thërrisnin në bisedë Damir Fazlliçin, edhe pse ky i fundit ka thënë me gjysmë zëri tek intervista në TV “Klan” se është i gatshëm të përballet me prokurorinë, edhe pse vetë zoti Berisha ka premtuar që do të na e sjellë, sa herë i duhet atij, në Kuvend apo gjetkë. I vetmi vend ku na duhet në këto momente Damir Fazlliç është Prokuroria dhe kryeministri ynë, si kryeministër i fjalës së mbajtur, duhet ta çojë atje. Por ai jo vetëm që s’ka ndërmend ta bëjë, por është gati t’i vërë flakën Shqipërisë për një serbo-boshnjak, mik të shtëpisë së tij, mik dhe ortak të fëmijëve të tij, dhe Lulëzim Bashës. Tërbimi është më i madh se në rastin e hetimeve për Gërdecin dhe akoma më i madh se në rastin e hetimeve për rrugën Durrës-Kukës. Shkaku është i lexueshëm. Hetimet për Damir Fazlliç të çojnë në zemër të një historie mafioze të kapjes së shtetit prej familjes së kryeministrit. Këtij të fundit do t’i duhen shumë prova të mbrojë një mafioz që ka bërë krim ekonomik në çdo veprim në Shqipëri. Që shqiptarët të besojnë se Parku Energjitik në Porto Romano nuk është pronë e Argita Berishës, Fazlliçit, dhe ndonjë shefi të tij, duhet që Sali Berisha të marrë një vendim të thjeshtë, të mos e ndërtojë Parkun Energjitik aty, ose të shpronësojë pronarët, sipas ligjit të shpronësimeve për interes publik, me çmimin e tokës së kënetës, 100 lekë metri katror dhe ta bëjë qeverinë pronare të Parkut të ardhshëm. Mënyra si ka vepruar familja Berisha për t’u bërë pronare e Parkut Energjitik, është diletante dhe arrogante. Dy kompani qipriote, secila për hesap të vet, me avokate të njëjtë, që është bashkëpronare e studios së vajzës së tij, shërbejnë si mbulesë e familjes në pushtet që ka blerë tokën. Toka e blerë me parapremtimin e kryeministrit për Park Energjitik, është kapje e pastër shteti nga familja e kryeministrit dhe miqve të saj Ai nuk i ikën dot këtij hetimi. Fazlliç duhet të dëshmojë para prokurorëve ç’është bërë më 1.750 milionë euro, për të cilat ai ka dhënë deri më sot tri versione: 1. “Nuk e kam shitur, por e ka sajuar Mero Baze” (“Top Channel”). 2. “Po, e kam shitur, po kam pas asete” (“Panorama”). 3. “Ia kam shitur vetvetes” (B. Fevziu). Ai duhet të dëshmojë për përfaqësitë e firmave qipriote fantazmë, me të cilat Berisha shpiku mënyrën e re të të bërit biznes në Shqipëri. Nëse ai nuk vjen dhe bëhet i pabindur, prokuroria duhet të thërrasë avokaten e tij, Kola, dhe të shpjegojë ajo realisht se kush është pronari i kësaj toke. Kjo natyrisht e lë pa gjumë kryeministrin Berisha, por që një ditë ta zërë gjumi rehat, duhet të lërë drejtësinë të hetojë. Është hera e tretë që shteti i hakërrehet prokurorisë brenda dy muajsh. Fillimisht iu hakërryen pse po kërkonte imunitetin e Fatmir Mediut, më pas në rastin ‘Trebicka’ dhe tashmë në dosjen ‘Fazlliç’. Akuzat ndaj saj janë të njëjta dhe personazhet të njëjtë. Nishani përdoret si xhandar, media e qeverisë si qendër zëri, kurse Alibeaj si grup i gatshëm për ata që i prishin gjumin kryeministrit në prokurori. Kjo ilustron më së miri dyshimet perëndimore se prokuroria është nën presion për shkak të tentimit të saj për të hetuar dosje që tronditin qeverinë. Dosja ‘Fazlliç’ është një Gërdec i paplasur, që s’ka vrarë njerëz, por ka vrarë përfundimisht shpresën e shqiptarëve për një kryeministër me duar të pastra. Kësaj dosjeje i duhet shkuar deri në fund, për vite të tëra, derisa të sqarohet origjina e parave, me të cilat janë blerë dhjetëra hektarë tokë, dhe konspiracioni i shëmtuar me firmat anonime qipriote. Shteti duhet të dëshmojë dinjitetin e vet përballë Pushtetit të Fazlliçit. Pushteti i Fazlliçit është i përkohshëm. Ai nis dhe mbaron me Sali Berishën. Shteti do të jetojë gjatë dhe kjo është beteja që ai duhet të fitojë.

Përshtatja

2008-10-05T01:02:00.001-07:00

Albin Kurti

Manifestimet e ndryshme për dëshmorët e kombit dallojnë shumë nga njëra-tjetra. Disa manifestime janë më modeste, kurse disa të tjera më pompoze. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me heroizmat dhe kontributin e dëshmorëve. Nuk ka të bëjë aq as me ndjenjat lokaliste të komandantëve të shndërruar në politikanë, që duan të ngrenë veten përmes dëshmorëve të anës së tyre. Diçka tjetër e përcakton dallimin ndërmjet vëmendjeve që u kushtohen dëshmorëve përmes manifestimeve për ta. Në masën në të cilën familja apo shokët e gjallë të dëshmorit i nënshtrohen kursit të politikës zyrtare, në atë masë ngrihet rëndësia posteriori e dëshmorit të caktuar. Pra, nëse familja apo shokët e gjallë të dëshmorit të kombit janë dakord që në manifestim të intonohet himni i Kosovës "Evropa", të valojë flamuri i Kosovës, kori i fëmijëve t‘i ketë ngjyrat "kaltër e verdhë" e jo "kuq e zi", të thuhet që dëshmorët e kombit e dhanë jetën për këtë liri që po e gëzojmë sot, të thuhet se ëndrra e ideali i dëshmorëve u realizuan, t‘u jepet fjala eventualisht edhe atyre që kanë qenë kundër luftës çlirimtare (ose së paku që nuk e kanë ndihmuar atë), vetëm atëherë të vijnë në manifestim kryetari, kryeministri me ndonjë ministër dhe kuadrot e larta partiake. E, aty ku janë ata, vijnë edhe RTK-ja e mediat e tjera, të cilat më parë se manifestimet për dëshmorët i ndjekin paraqitjet publike të pushtetarëve. Aty ku merr pjesë kryetari a kryeministri, aty ku vjen edhe RTK-ja, dhe ai manifestim mandej s‘mund të jetë dosido, apo jo? Prandaj shtohen përgatitjet dhe investimet për manifestimin i cili del më madhështor, më impozant dhe të cilin e sheh gjithë Kosova e diaspora përmes televizorit. Për pasojë, ai dëshmor na shfaqet i rëndësisë së veçantë në krahasim me dëshmorët e tjerë. Qytetarëve të Kosovës u sajohet në kokat e tyre një hierarki e caktuar e dëshmorëve të kombit, e me këtë edhe një version i caktuar i historisë. Përderisa analistët po diskutojnë për nevojën e rishkrimit të historisë, shkrimi i saj i shtrembëruar tashmë po ngjan (sërish). Po qe se i vizitoni ose i takoni familjet e dëshmorëve, menjëherë do ta kuptoni se çfarë do të jetë manifestimi për të birin a vëllain e tyre dëshmor. Sa më shumë që ka familjarë të dëshmorit të kooptuar në sistemin aktual politik, aq më e pasur materialisht është familja e dëshmorit dhe aq më lart posteriori ngrihet dëshmori. Manifestimet më modeste për dëshmorët bëhen atëherë kur familja e dëshmorit është e varfër dhe nuk është e integruar në sistemin politik e në projektet e tij. Pra, kur familja e dëshmorit nuk ka anëtarë të punësuar nëpër ministri, PTK apo Aeroport. Nga manifestimet e dëshmorëve që i kanë edhe sot e kësaj dite familjet e varfra, ka fare pak apo aspak raportime të mediave. Rrjedhimisht, për ata dëshmorë nuk mësojmë shumë dhe mësojmë gjithnjë e më pak.Në anën tjetër, kjo mënyrë e manifestimeve për dëshmorët i përjashton automatikisht dëshmorët nga Kosova që dhanë jetën në Luginë të Preshevës apo në Maqedoni si pjesëtarë të UÇPMB-së apo Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Shumica e qytetarëve të Kosovës sot nuk janë në gjendje ta thonë emrin e asnjë dëshmori nga Kosova, i cili u vra në Luginë të Preshevës apo në Maqedoni. Manifestimet për dëshmorët e kombit përkrahen nga qeveria për aq sa ato mund të funksionalizohen për nevojat e politikës zyrtare. Qeveria e Kosovës i mbështet vetëm dëshmorët e kombit, familjet e të cilëve lejojnë që ata dëshmorë të kosovarizohen post mortum. Qeveria sigurisht se nuk e ka lehtë. Sepse, Kosova nuk ka dëshmorë. Dëshmorët e UÇK-së janë, në fakt, dëshmorë të Shqipërisë. Lexojeni betimin e ushtarit të UÇK-së dhe binduni: "Si pjesëtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, betohem se do të luftoj për çlirimin e tokave të pushtuara të Shqipërisë dhe bashkimin e tyre; do të jem përherë besnik, luftëtar i denjë i lirisë, vigjilent, guximtar dhe i disiplinuar, i gatshëm që në çdo kohë, pa kursyer as jetën, të luftoj për t‘i mbrojtur interesat e shenjta të Atdheut. Nëse shkel këtë betim, le të ndëshkohem me ligjet më të ashpra të luftës dhe nëse tradhtoj, qoftë i humbur gjaku im. Betohem!". Në asnjë vend nuk përmendet Kosova. Nëse Hashim Thaçi organizon ndonjë forcë të armatosur për t‘i kontrolluar kufijtë e Kosovës e për ta marrë veriun, atëherë Kosova do të mund t‘i ketë dëshmorët e parë të saj. Mirëpo, natyrisht se kjo gjë nuk do të ndodhë. Qeveria e Hashim Thaçit s‘e ka ndërmend t‘u bëjë gjë as strukturave të Serbisë në Graçanicë (përveçse t‘ua ruajë rrogat), e lëre më atyre në veriun e Kosovës. Kjo qeveri nuk e ka preokupim tokën e territorin e Kosovës, ajo s‘brengoset për hapësirën e Kosovës. Kjo qeveri e ka në thumb kohën e Kosovës, historinë e saj, të cilën dëshiron ta përdorë në shërbim të jetëgjatësisë së vetes. Politikanët e qeverisjes aktuale për të mbetur qeveritarë kanë dëshmuar se janë të gatshëm të qeverisin edhe me dëshmorët. Prandaj, nuk është e drejtë që çfarëdo trajtimi i historisë, sidomos ai me synim rishkrimin e saj, të bëhet thuajse shkrimi i politizuar i historisë i takon historisë, pra së kaluarës; dhe, thuajse e tashmja që deponohet si shumësi faktesh për historinë e ardhshme s‘do të ketë nevojë të rishkruhet përsëri në të ardhmen. Diskutimi për rishkrimin e historisë mund të bëhet vetëm prej atyre njerëzve që e kuptojnë se edhe pozita e tyre në të sotmen nuk është imune, se nuk është pozitë e një epoke postideologjike a postpolitike, prej nga do të ishin të sigurt që ta kenë komoditetin e analizës së pastër dhe absolutisht objektive. Nuk mund të ketë vështrim kritik për historinë e shkruar dhe as konstatim kredibël për nevojën për rishkrimin e cilësdo pjesë të saj, pa e pranuar se edhe kritikuesi edhe e sotmja e tij nuk janë përjashtim dhe s‘paraqesin kurrfarë veçantie. Pierre Bourdieu me të drejtë thoshte se i gjithë progresi në njohjen e objektit është progres në njohjen e subjektit që njeh, dhe anasjelltas. Diktaturat në të kaluarën dhe mundësitë për diktatura në të ardhmen nuk duhet të trajtohen thuajse, e sotmja është një kohë pa diktaturë. Madje, pikërisht ajo mënyrë do të bënte që diktaturat e shkuara të harrohen për shkak të atyre që do të na vijnë.

Ndal fabrikës së shenjtorëve

2008-10-05T01:01:00.002-07:00

Ndal fabrikës së shenjtorëve
Besnik Mustafaj
Diku nga fillimi i verës së shkuar, nga Vatikani doli një lajm i pazakonshëm, i cili ngjalli edhe kureshtje, edhe vëmendje në shtypin serioz të mbarë botës. Madje, gjeti një farë vendi edhe në mediat tona kryesore të shkruara dhe ato elektronike. Titulli i lajmit pothuajse ngado, në Evropë dhe në Amerikë, ishte "Ndal fabrikës së shenjtorëve". Aty njoftohej se Papa Benedikti i Gjashtëmbëdhjetë i kishte kërkuar kongregacionit t‘i kushtonte më shumë vëmendje vlerësimit të dokumenteve, që mbështesin pretendimet për shenjtërim. Me këtë kërkesë, Papa Benedikti synonte të vinte në një kontroll të ri, më rigoroz, proceset e shenjtërimit të shërbyesve të devotshëm të kishës. Siç sqarohej, shqetësimi i Papa Benediktit buronte nga shqyrtimi i kujdesshëm i trashëgimisë së paraardhësit të tij në këtë fushë, Papa Gjon Palit të Dytë. Gjithnjë sipas njoftimit, rezultonte se brenda papatit të Gjon Palit të Dytë ishin krijuar më shumë shenjtorë se në 17 papatet e fundit të mbledhur së bashku. Për një sy të zakonshëm ngjan shumë. Tepër, madje, sipas gjykimit të vetë Papa Benediktit. Ky fakt, që ndoshta nuk i kishte rënë askujt tjetër në sy, nuk i shpëtoi vëmendjes së Papa Benediktit. Ai mori masat që i takonin. Dhe mandej ndërhyrja e tij u bë lajm për mbarë opinionin publik botëror. Duket krejt e natyrshme të shtrohet pyetja se ç‘të keqe ka, apo, kush ka të keqe nga shtimi i shenjtorëve? Së pari, ndoshta do sqaruar se nga lajmi në fjalë nuk më duket se buron ndonjë përshtypje se Papa Benedikti i Gjashtëmbëdhjetë synon ndërprerjen e procesit të shenjtërimit. Pa këtë mision, është e qartë se vetë Kisha Katolike nuk do të ishte më ajo që është prej njëzet shekujsh. Duke i kërkuar kongregacionit më shumë vëmendje në vlerësimin e dokumenteve, që mbështesin pretendimet për shenjtërim, Papa Benedikti synon vetëm t‘i verë fre teprimit, i bindur me të drejtë së teprimi, edhe të mirën më të madhe, mund ta kthejë në të kundërtën e vet. Nevojitet mençuri e madhe, mençuri e thellë për t‘u mbrojtur nga teprimi. Historia e veprimit njerëzor, ku përfshihet veprimi në fushën e spiritualizmit, edhe veprimi politik, na mëson se teprimi është nga ato të këqija, prej të cilave nuk të mbron dot askush. Pra, duhet ta mbrosh veten, ose të vuash pasojat. Më shpesh ka ndodhur kjo e dyta. Ndaj edhe nevojitet mençuria. Mjerë kush nuk e ka! Papa Benedikti përpiqet kështu me dinjitet ta mbrojë kishën, me të cilën ai ka lidhur gjithë jetën dhe shpirtin e vet të lartë. Duke synuar të mënjanojë shpërdorimin e shenjtërimit, akti më sublim që kryen kisha për shërbëtorët e vet më të zellshëm, Papa nxjerr në plan të parë përpara njerëzimit kishën si shtëpi e Zotit, pa nënçmuar aspak vlerën e shërbëtorëve të kësaj shtëpie. Ama, ka nevojë të theksohet se Kisha, si institucion është e para, institucioni është i qëndrueshëm, njerëzit që i shërbejnë asaj vijnë më pas, ja shtojnë institucionit rëndësinë me veprën e tyre, pa e vënë institucionin nën këmbët e veta, për t‘u ngjitur më lart, në hapësira që nuk u takojnë dhe ku nuk mund të qëndrojnë gjatë për shkak të mënyrave të reja që ka shoqëria moderne për ta vlerësuar individin, kushdo qoftë ai. Veprimi i Papa Benediktit, ashtu i thjeshtë dhe i qartë, në të vërtetë është një shembull me vlerë për mbarë shoqërinë, e cila merr kështu një mësim për radhën e gjërave atje lart, ku qëndron, siç i takon, udhëheqësia. Institucioni, sado që është në shërbim të njeriut si individ dhe po ashtu të komunitetit, nuk lejon të shpërdorohet. Dhe, po ta çonim arsyetimin pak më në skaj, mund të thoshim edhe se një institucion i përdorur për të kënaqur egon e individit, është një institucion në rrugën e venitjes, sado fort t‘u bjerë kambanave në një çast të caktuar. Nuk mbytet me oshtima venitja. Jo vetëm besimtarët e Kishës Katolike, por në përgjithësi pjesëtarët e një shoqërie të ndërgjegjshme për nevojën e vetëkorrigjimit, ka vend ta shohin me vëmendje veprimin e Papa Benediktit në këtë rast. Në një koncept më të gjerë, ky veprim i jep arsye morale edhe çdo individi të pyesë të zgjedhurit e vet se çfarë po bëjnë për t‘i mbrojtur institucionet e larta nga shpërdorimi. Edhe një aspekt tjetër: Mediat, që komentonin lajmin në fjalë, nuk harronin gjithandej të theksonin se "bujaria" e djeshme e Papa Gjon Palit të Dytë po kthehej në një farë mënyre, befas, tani kundër atij vetë. Ngadalësimi i procesit mund të prekte vetë shenjtërimin e tij, ta vononte atë, ta shtynte në kohë, çka dëshmon qartë se një ditë a një ditë, në një mënyrë a një tjetër, të gjithë vdekatarët e kësaj toke do t‘i nënshtrohen një gjykimi të rreptë për teprimet e tyre në funksionet eprore që kanë kryer. Mjerë kush e harron edhe këtë të vërtetë universale!

Militantë apo fanatikë?

2008-10-05T01:01:00.001-07:00

Militantë apo fanatikë?
Kleanthi Zoto
Që partitë politike kanë militantët e vet, kjo është e natyrshme. Por shtrohet pyetja: Si i shohin militantët raportet e partisë së tyre me të vërtetën? Si e shohin marrëdhënien e partisë me qytetarin? Më tej, si e shohin marrëdhënien e partisë me shtetin, me pushtetet dhe institucionet që lindin prej tyre? Si e shohin partinë e tyre në pasqyrën e spiraloidit progresiv pozitiv të shoqërisë? Si….Dhe këtyre pyetjeve mund t’u përgjigjesh,veç të tjerash, duke qenë i vëmendshëm në emisionin “Koha për t’u zgjuar” të Bashkim Hoxhës, në emisionet “Debat” sidomos kur në to ka pjesëmarrjen e deputetëve të të dy krahëve; madje mund t’i qëmtosh edhe te analistë të veçantë me prirje të theksuar të majta apo të djathta……Dhe për të mos arritur te shifra e 86 partive do t’i përqendroj këto radhë te dy forcat kryesore.
1 - Si e shohin militantët raportin e forcave ku bëjnë pjesë me të vërtetën?
Pa pretenduar të bëj analizë në këto rreshta, por nga qëmtimi i disa problemeve del se ka militantë të të dy krahëve që për të gjykuar mbi ngjarjet, ndodhitë madje edhe mbi fenomene vënë në lëvizje aparatin konceptual, arsyen e logjikën e asaj që ndodh në realitet; ka të tjerë që duke vënë në lëvizje ndjenja e emocione të pakontrolluara, sidomos“besnikërinë” e marrin të mirëqenë, atë që u serviret sidomos kur kjo vjen nga lideri. Si rrjedhojë, të parët mendoj se, ose janë më afër të vërtetës, ose vrapojnë drejt saj; ndërsa të dytët ose janë larg saj, ose bëjnë përpjekje për ta mohuar e mbuluar atë.
Militantizmi ekstrem apo militanti fanatik jo vetëm që nuk i afrohet të vërtetës, por ka frikë nga ajo. Dhe kur e dëgjon militantin fanatik sot të përfytyrohet militanti i Enverit që mbronte çdo gjë të tijën deri edhe veprimet e mbrapshta. Kur dëgjon kërkesën e dënimit në masë të ish-komunistëve (që kanë qenë mbi 100 mijë ), mohimin e djersës e mundit të popullit në ato vite, arritjet që s’janë vetëm meritë e diktatorit, por para së gjithash të popullit, të vete mendja te mohimi që i bëhej periudhës së Mbretit e mbretërisë nga ana ediktatorit.
Militantët ekstremistë e fanatikë mohojnë, p.sh., LANÇ të popullit vetëm se ajo u udhëhoq nga komunistë. Ne u bëmë pjesë e pandarë e Frontit Antifashist që udhëhiqej nga SHBA-ja, BS-ja dhe Britania e Madhe se e donim Shqipërinë dhe progresin. Kjo është një e vërtetë e madhe që është sa konkrete aq edhe historike. Kështu e shikon një militant objektiv atë; ndërsa një militant fanatik i djathtë mohon çdo gjë të arritur në këtë periudhë. Kjo se ata nuk kuptojnë e s’duan të kuptojnë se Fronti Antifashist mbronte progresin, lirinë dhe pavarësinë e popujve; historinë, dinjitetin, kulturën, shkencën dhe letërsinë e tyre. Në këtë vështrim m’u duk i pështirë një militant fanatik që e pagëzoi 29 nëntorin e 1944-ës si “pushtim” e jo si çlirim të popullit tonë që kishte bërë sakrifica të panumërta e kishte derdhur gjak për të arritur këtë ditë të bukur.
Kjo se fanatiku që në thelb është injorant nuk e ndan dot të vërtetën e pavarësisë ngae vërteta e regjimit. Në këtë vështrim edhe militantët fanatikë komunistë nuk e konceptojnë drejt qëndrimin e Enver Hoxhës në Mukje, marrëdhëniet e tij me kundërshtarët e me forcat e tjera politike, sidomos me nacionalistët. Është fakt se periudha e LANÇ-it ishte në tërësi luftë çlirimtare, por pati edhe në segmente të veçanta shfaqje të luftës civile, që duhen studiuar nga historianët larg syzeve të errëta të politikës.
2 - E vë forca politike në qendër qytetarin?
Një parti është apo jo demokratike kjo gjë varet nga qëndrimet, marrëdhëniet që krijon ajo me qytetarin. Them me qytetarin se dhe fjala politikë vjen nga fjala polis, qytet, që do të thotë që politika është mjet e instrument që qytetari të kapërcejë pengesat, të zgjidhë problemet e kontradiktat që i dalin, që në fund të fundit ai të bëhet më i kamur e më i ditur. Me një politikë moderne qytetari i thotë sos varfërisë, papunësisë e duarve vrastare. Më konkretisht, e vënë përballë realitetit militantët forcën e tyre politike për ta parë në mënyrë të gjithanshme me pozitiven por edhe me negativen? Se ndodh që militantët e PD-së në pozitë shohin vetëm arritjet, madje edhe ndonjë mosarritje, mangësi apo veprim të gabuar të liderit të tyre e nominojnë si arritje.
Nuk e dëgjojmë këtë “këngë” nga disa militantë ekstremistë që edhe në tragjedi siç është ajo e Gërdecit që mori jetë njerëzish e solli aq pasoja të hidhura, t’i thurin lavde liderit të tyre për masat që mori për shërimin e gjendjes? Nuk po i vërejnë këta militantë fanatikë edhe në faqet e ndonjë gazetë servile që të zezën e bën të bardhë? Nuk e vërejtën këtë kur na u dha ftesa për NATO që meritën e një populli të tërë kërkoi ta pronësojë një forcë politike? Të vjen keq që edhe ndonjë deputet arrin deri atje saqë edhe ngjarjet e ´96-´97, p.sh, t’i nominojë si “grusht shteti” e “revolucion komunist”.
Slogani, demagogjia, dogma, shkëputja nga realiteti e nga e përditshmja e qytetarit …. janë mjete të cilat përdorin militantët fanatikë në të dy krahët e politikës. Militanti fanatik i djathtë, p.sh., të numëron sot arritje të tilla si ato që kanë të bëjnë me rritjen e pagave të nëpunësve e administratës, të pensioneve, grumbullimin e më shumë taksave, rritjen e të ardhurave…..
Dhe ka të drejtë ta bëjë një gjë të tillë, por ai lë në hije faktin që qytetarit, p.sh., vërtet i janë rritur pagat, por nuk sheh rritjen e çmimeve, nuk bën analizën se sa kg miell, vaj, sheqer, mish …blinte, p.sh, në 2005-ën e sa ble sot.
Ai nuk flet për nivelin e varfërisë, për papunësinë reale, për hapjen e vendeve të reja të punës, për vrasjet e vetëvrasjet që kanë të bëjnë me sigurinë e jetës, për prostitucionin e trafikun e grave dhe fëmijëve.... Atij nuk i vjen zëri të kritikojë forcën e tij politike për zëvendësimin e një shtresë të tërë meritokratësh me militantë injorantë.
Militantin ekstremist nuk e shqetëson despotizmi i liderit të tij që e gjen orë e pa orë në televizor, që shfryn e kërcënon deri deputetët e opozitës, që mburret për arritjet e që çdo gjë ia dedikon vetes. Militantët fanatikë nuk shqetësohen nga prirjet e theksuara e pushtetit ekzekutiv për të pushtuar hapësirat e pushteteve të tjera e sidomos të gjyqësorit.
Dhe në fund dua t’i mbyll këto radhë me pohimin se militantët fanatikë aktivizojnë kudo ndjenja negative.
Ata janë të egër e të dhunshëm, se kërkojnë me çdo kusht të mbrojnë liderin e forcën e tyre politike edhe kur ata gabojnë rëndë e sjellin pasoja të padëshirueshme për shoqërinë.

Shpjegim lexuesit

2008-10-05T01:00:00.001-07:00

Shpjegim lexuesit
Ardian Klosi
Në shkrimin tim të para pak ditëve lidhur me censurën mbi letërsinë e huaj nuk e përmenda emrin e personit kryesor përgjegjës për këto censurime. Për shkak të një etike midis kolegësh nuk desha ta bëj këtë gjë; madje edhe gjininë e lija të papërcaktuar, shkruaja “shefi ose shefja e redaksisë”, duke u marrë më tepër me fenomenin, për të gjetur se ç’ishin ata armiq të cilëve u trembej më shumë shteti shqiptar në atë kohë.
Tani, zonja Donika Omari shkruan në plot dy numra gazete një shkrim çarçaf, për t’i shpjeguar lexuesit se kishte arsye të forta për të hequr rregullisht gjithë çarçafët e dashurisë që mund t’i dilnin përpara te “Klouni” e gjetiu (unë jam i një tjetër mendimi). Pas kësaj, për fat të keq lakon gjatë emrin tim, për ta përmbysur situatën e për ta nxjerrë, si të thuash, Ardian Klosin të keqin e kësaj pune.
Në këto kushte detyrohem t’i shpjegoj lexuesit se personi kryesor përgjegjës për censurimet e dhjetëra librave nga letërsia e huaj ishte pikërisht shefja e atëhershme e redaksisë Donika Omari, që e mbuloi këtë post prej vitit 1974 deri më 1990, sikurse ishte po kjo punonjëse e “Naim Frashërit” iniciatore për botimin e një numri veprash me vlerë, edhe sajë konsulentëve të mirë që kishte si Piro Misha, Ismail Kadare, Dritëro Agolli, Aurel Plasari etj. E kemi shumë të vështirë t’i themi të vërtetat ashtu siç janë, e kur dikush i shkruan, kërcejmë e mbushim faqe pa fund për të provuar të kundërtën. Mirëpo ky është fakt: zonja në fjalë, sajë lidhjeve të saj të drejtpërdrejta familjare me udhëheqësin, ishte personi më i besuar për të monitoruar botimet nga letërsia e huaj prej Plenumit famëkeq të IV e deri në rënien e diktaturës. Kishte aq autoritet, sa nuk mund të kundërshtohej as nga njerëzit e partisë që nuk merreshin me letërsinë, si drejtori dhe nëndrejtori i Shtëpisë sonë botuese, pale nga ne të një shkalle shumë më të ulët. Nën të e nën drejtorinë rropateshin me një normë 6 faqe në ditë virtuozët e gjuhës shqipe si Petro Zhej, Bujar Doko, Klio Evangjeli etj.
Për Donika Omarin e kishte fjalën gjithashtu i ndjeri Robert Schwartz, që përmendja në shkrim, i cili sa herë më pat folur me pikëllim për 200 faqet e hequra prej saj në romanin e Lion Feuchtvangerit për Gojën.
Sa për veprimtarinë e znj. Donika Omari pas vitit 1990 duhet të pohoj se nuk e njoh. Për përkthimin e “Emrit të trëndafilit” kam dëgjuar vetëm fjalë të mira, kështu që nuk ka asnjë mundësi t’ia kem sharë, sikurse do të thotë ajo.
Shihni sa e vështirë është të merresh me të kaluarën në këtë vend! Kur dikush merr kurajon të analizojë të kaluarën e afërt, sulmohet me gërma të zeza. Lëri pastaj dosjet që s’do të hapen kurrë. Del se kemi pasur në krye vetëm persona të ndriçuar, në atë dhe në këtë regjim, kemi pasur si të thuash vetëm një diktator që na shtypte të gjithë. S’na mbetet sot vetëm të urojmë: Përpara në fitore të reja.
Sa për këtë debat, në qoftë se zonja Omari dëshiron ta vazhdojë, do t’i sugjeroja, sikurse do të thoshte Noli, një dyluftim singular, po të dëshirojë edhe live, e jo një hidhe e prite, ku lexuesi i shkretë nuk merr vesh përse është fjala, por lexon vetëm gërmat e zeza.

Kanibalë me pirunj

2008-10-04T08:55:00.000-07:00

Kanibalë me pirunj
Ardi Stefa
“Po qe se kanibalët do të përdornin pirunj, a do të mund të thoshim se ata kanë shënuar një lloj përparimi, janë evoluuar?”
Përgjigjia në lidhje me këtë pyetje të një poeti të shquar polak, spontanisht mundet të ishte: “Varet se nga çfarë këndvështrimi, apo nga ana e kujt e sheh!”
Nga ana e kanibalit, natyrisht që përbën përparim. Pasi përmirëson mënyrën e të shijuarit të ushqimit dhe shmang kontaktin dramatik me mishin e njeriut.
Por nga ana e viktimës fatkeqe, kam shumë dyshime se do të ekzistonte një vlerësim pozitiv në lidhje me këtë fakt. Dhembja e padurueshme e therrjes, së bashku me mundësinë e fundit të tmerrshëm do të peshonte shumë më tepër në vlerësimin e situatës, sesa mënyra moderne e trajtimit të këtij akti kriminal e po aq barbar.Për mbështetësit fanatikë të taksimit të gjithçkaje, me synimin mbrojtjen shtetërore të të gjitha atyre që ata mendojnë dhe vendosin se vlejnë, përparimi nuk është abrogimi i therrjes, por përmirësimi i mënyrave të shkatërrimit.
Pamëshirshëm, shteti, dhe pushtetarët e tij, blejnë vota për të qëndruar në pushtet. Dhe flijojnë në këtë rrugë, të ardhurat e qindra mijëra njerëzve, mëkati i vetëm i të cilëve, ishte të lindnin apo të jetonin në vendin e populistëve arbitrarë.
Kanibalët e epokës sonë shpartallojnë pa u dënuar jetën dhe mirëqenien e qytetarëve të thjeshtë. Dhe për pirun, në mënyrë që vjedhja të mos zbulohet në trajtat e dimensionet e saj të vërteta, përdorin gjasme interesimin e tyre e gjasme përkujdesjen për të dobëtit.
Në këtë pikë shtrohen dy çështje kryesore: E para ka të bëjë me faktin se kush vlerëson dhe se si janë në realitet të dobëtit. E dyta, ka të bëjë me problematizimin e drejtë, nëse ato burime monetare të mbledhura nga shteti nga të ardhurat e të dobtëve, zënë vend dhe përfundojnë në duart, apo xhepat e të dobtëve.
Dhe në të dyja rastet, pyetjet janë të shumta dhe përgjigjet ngurruese e të mjegullta.
Me çfarë mënyre ekzaktësisht vlerësohet në epokën tonë kuptimi i të varfërit dhe të dobëtit? Më parë si i dobët konsiderohej ai që gjendej pa punë, punëtori mëditës, bujku i varfër, dhe ata qytetarë që vareshin ditë për ditë nga subvencionimet shtetërore dhe përkarja sociale.
Sot, këto pamje kanë ndryshuar në mënyrë drastike. Nuk mundet të konsiderohet si i “dobët” dikush që përzgjedh të mos punojë, pasi vlerëson se i intereson më shumë të marrë pa u lodhur subvencionimet dhe përkrahjen sociale në vend që të punojë përditë.
Natyrisht që edhe në shoqëritë e sotme nuk është e mundur që të dallohen diferencimet sociale duke marrë për bazë kategoritë ekonomike të së kaluarës. Siguria e integrimit diku, sot nuk ekziston më.
Rolet tashmë janë ngatërruar dhe qytetarët si njerëz funksionojnë si nomandë, duke kaluar vazhdimisht nga profesioni në punën e varur, duke mos gjetur askund ndonjë port për të hedhur spirancën. Epoka jonë, pra, është shenjuar dhe mund të konsiderohet si fundi i sigurisë.
Marksi i mbështeti teoritë e tij në nevojën që kishte kapitali për të shfrytëzuar krahun e lirë të punës. Sot kapitali nuk e ka më nevojë punëtorin e pakualifikuar. E hedh në koshin e plehrave, duke e izoluar edhe më tepër atë ekonomikisht e shoqërisht. Problemi sot nuk është shfrytëzimi i mundimit dhe punës njerëzore, por indiferenca për të. Se cili është ekzaktësisht “i varfër” sot, është një çështje veçanërisht relative. Në kohën e epokës industriale i varfër ishte ai i cili ishte i papunë. Ai që nuk kishte fare të ardhura dhe një punë stabël.
Ndërsa sot, i varfëri matet ndryshe, në bazë të atyre të ardhurave që konsumon, por edhe të atyre produkteve që ai konsumon. Mundet të ketë të ardhura, të gjejë punë, por të ndihet i “varfër” pasi e ka të pamundur të dalë pak më tej në një shoqëri konsumimi, me modelet e sjelljes që i imponon realiteti jetësor që invadon përditë në shtëpinë e familjen e tij, nëpërmjet medias.
I varfër sot mundet të konsiderohet edhe ai qytetar, i cili punon e paguan detyrimet sociale e shëndetësore, duke e ditur se pas disa vitesh për të nuk do të ketë pension, ose pensionet do të jenë aq qesharake, saqë ai nuk do të mundet të jetojë. I varfër mundet të konsiderohet me plot gojën edhe ai, i cili sipas reformave drastike në sistemin e sigurimeve, do të punojë gjithë jetën dhe s’do të arrijë të dalë në pension. Pasi, me të vërtetë fjalët janë të bukura dhe reformat duket se janë të domosdoshme, por përvojat kanë treguar se të ardhurat që jepen për të “varfërit” rrallëherë përfundojnë në shërbim apo në të mirë të objektivave për të cilat u morën!
Pasi disa mësojnë të rrojnë me këto para dhe përpiqen që të mos ndahen prej tyre. Kanibalët, pra, vazhdojnë të shpojnë ushqimin e tyre. Vetëm se duke përdorur pirunë që i paraqesin si evolucion, ndërkohë që ende qëndrimin e tyre e kanë të pandryshuar, kanibal dhe fiksimin e tyre po aq kanibal.

“E diell” dhe errësira mediatike

2008-10-04T08:37:00.000-07:00

“E diell” dhe errësira mediatike
Miranda Haxhia

Nuk ka paqe për kanalet televizive shqiptare. Kushdo që e ndjek televizionin nga jashtë vëren vetëm tipe emisionesh –trash- cilësi e ulët e programeve dhe mediokritete të pafundme të drejtuesve, meshkuj për pjesën politike dhe femra për velin rozë të programeve. Mes tyre është formati i një kombi, është shija dhe jeta e shumë njerëzve që janë shumë të zakonshëm, por kërkues për vet natyrën e lidhjen që kanë me median vizive si shikues. Nëse do bëhej ndonjë sondazh për emisionet e dobëta lista do qe e gjatë.
Programet dhe cilësia e tyre u ngjan shumë punës në një ndërmarrje. Kur ajo është shtetërore, punonjësit e saj vijnë nga rrethe miqsh dhe njerëzish me pushtet. Ndërmarrja ecën pak e nga pak si një kooperativë bujqësore ku të gjithë bëjnë sikur punojnë, të gjithë bëjnë sikur qeshin. Ndryshe ndodh në një sipërmarrje private. Që kur fillon përzgjedhja e njerëzve, programeve, qëllimi është sfida cilësore. Këtë të fshehtë ka edhe podiumi mediatik televiziv. Për sa kohë që programet kanë si drejtues njerëz që vijnë si miku, kushëriri, daja, baxhanaku, e bukura, miss-i, janë të dështuar. Nëse nisen duke konkurruar, duke miratuar programe dhe cilësi njëherësh, mundësia për të sfiduar është më e madhe. Këtë fat e pati emisioni “E diell” që diti të blejë një kapacitet intelektual, me integritet mediatik dhe njerëzor, cilësisht i besueshëm, “i pakorruptueshëm” si Adi Krasta. Dhe nuk mund ta lë pa e shoqëruar nga një tjetër kapacitet i gjetur, Albana Osmani. Zgjedhje e përkryer, besueshmëri e garantuar.
***
Ishte e rrezikshme të hyje në të njëjtin orar me një tjetër program, ishte e rrezikshme të kërkoje një hapësirë kohe të madhe për ta mbushur me prurje që konvertohen në vlerë dhe cilësi, por ndërhyrje të tilla janë të domosdoshme për të kuptuar cila është cilësia dhe cili është dallimi. Vetëm një konkurrencë e hapur dhe e dukshme, një përballje e tillë i bën njerëzit të mendojnë, të gjykojnë dhe të dallojnë. E vlerësoj si të veçantë emisionin “E diell” që u prezantua ditën e diel, për herë të parë në top channel. Dhe si program i ri natyrisht që do ishte në sitën e krahasimit me të ngjashme të tilla të ditës së diel që vijnë në kanale të tjera. Ajo që ishte e veçanta e programit “E diell” ishte niveli i lartë i inteligjencës, natyrshmëria dhe kapërcyelli logjik i asaj që ndodhte dhe pritej të ndodhte sipas prerjes kohore e sipas skenarit. Drejtimi i Adi Krastës dhe Albana Osmanit ishin dallueshmëria e paevitueshme. Cilësia, elokuenca, ironia, thjeshtësia, mirësia janë të parat epitete që vijnë në mendje pasi i ndjek. Dhe kjo e ndjekur ishte e vështirë. Sepse pulti klikonte hera herës në tjetër stacion. Derisa u kuptua insitiktivisht se luhatja e pultit nuk ishte më domosdoshmëri. Programi “ E diell” nuk kishte të çara të mëdha, nuk kishte plasaritje, nuk kishte mbushje me falsitete dhe fraza të lodhshme, nuk kishte spërdredhje që godasin pa mëshirë shikuesin. Nuk i dëgjova në të folmen e Adi Krastës shprehje të tilla acaruese si p.sh: -Ja tek po vjen asistentja ime, ajo mban një letër në dorë, ajo afrohet, ajo ....ecc.ecc! Apo Faaalemindeeerit! Ok! Ok! Ouuu!
Natyrisht programi “E diell” ishte program shumë cilësor, shumë inteligjent dhe shumë shqiptar!
***
Mizëria televizive me mediokritetet e tyre, plagjiaturat, imitimet dhe nivelin
gati qesharak të emisioneve, denatyrimi i drejtuesve të llojit “shashka!” është kthyer në një sëmundje nga e cila publiku, që ka një distancë fizike të domosdoshme për të vënë kufij, rrallë herë shpëton nga kamuflimi prej gjërave sipërfaqësore dhe të shtirura. Media televizive ka një qëllim shumë të lartë, ajo kërkon të ngrejë nivelin e qytetarit tek niveli i kulturës së vërtetë mediatike. Por kur kjo kulturë çalon, atëherë ajo bën rrugën e kundërt, zbret në nivelin, nga i cili e shpëton vetëm ndëshkimi i kritikës. Për fat të keq gjërat janë kaq të ngatërruara, sa edhe kritika stepet, pasi në çastin që ajo konfirmon, i hiqet e drejta e fjalës, e drejta për të këmbëngulur. Ka vite që gjurmët e mbrëmjeve televizive, edhe kur kalon nga stacioni në stacion, të duket sikur kanë të njëjtat prerje, një kinezëri në formatet televizive e përbindshme, ku vendin e parë për nga niveli i dobët e zë invazioni prej debatit politik. Të ftuar politikë dhe drejtues të përgjumur në një buzëqeshje gati fajtore. E njëjta histori përsëritet nga një studio në tjetrën. Imitojnë njëri - tjetrin, imitojnë emisione të tëra nga rrjete të huaja televizive. Një pafundësi emisionesh që montohen keq në mentalitetin shqiptar. Është shumë e rrallë ajo që është e tëra shqiptare. Nuk është se jam kundër marrjes dhe adoptimit të modeleve, por kjo majmunëri e ka bërë qytetarin një qenie së cilës në vend t’i shtohet një shqisë, i mohojnë edhe ato që ka.
***
Guxoj të shpresoj që te programi “E diell” të mos jenë njerëz të abonuar në të njëjtin televizion, shëtitës nga emisioni në emision, duke krijuar plogështinë e rrezikshme të një programi. Sepse do kishim të ftuar abonentë të njërit kanal dhe të ftuar abonentë statikë të tjetrit kanal. Programi shpëton nëse i shmang qarqet e mbyllura me të ftuar që janë realisht në një program tjetër të po këtij kanali televiziv. Duke qenë se gjedhja e parë, drejtuesit e programit janë një provim marrë, ky program do dijë të zgjojë interesat kulturore e sociale nëse do bëjë pjesë tij njerëz që janë të rrallë në llojin e tyre, njerëz që shkëlqejnë në prirjet e tyre, jo në pazaret e tyre për të shitur “mall- të skaduar!”Është vendi i duhur ku mund të flasë maturantja më e mirë e vitit, njeriu që sfidon një karrocë tetraplegjikësh, shkrimtari që nuk e botoi dot një libër në jetën e tij, mjeku që pati babain mjek dhe djalin e ka sërish mjek, Nazmiu që ka një plantacion me mollë e që nuk i shet dot për faj të ministrisë së mollëve të Maqedonisë, apo familja që është ende e internuar për ironi të fatit dhe politikës. Parandjenja është që “E diell” është e tillë për shkak të Adi Krastës dhe Albana Osmanit, ashtu si u shfaqën, ashtu si u dukën: të saktë, të dashur, të mençur, të thjeshtë, të pambarimtë, të besueshëm dhe tejet shqiptarë!

Nënë Tereza- Aldo Bare- Kadare dhe identiteti shqiptar

2008-10-04T08:36:00.000-07:00

Nënë Tereza- Aldo Bare- Kadare dhe identiteti shqiptar
Miranda Haxhia

A janë këto tre emra pikat ekstreme të ditës që përfaqësojnë llojshmërinë që përbën identitetin tonë si komb i qenësishëm, me gjuhë, me kulturë, me doke dhe zakone që, ose janë përmirësuar, ose janë harruar, ose janë degjeneruar në sjellje instiktive dhe regresive? Nuk janë, por duke i parë brenda një kohe të shkurtër të diskutuar, secili përpiqet të mbahet fort tek njëri rast duke u përpjekur të zhdukë negativitetin dhe gjurmët që lë rasti tjetër.
Një komb dhe një vend si Shqipëria ka shumë nevojë për emra të tillë si Skenderbeu, si Nënë Tereza, Kadare, po aq sa ka nevojë një vend të identifikohet prej kulturës dhe historisë së tij. Gjermania njihet prej Bethovenit apo Gëtes, e jo prej politikanëve, Franca njihet prej Hygoit e Balzakut se sa prej ministrave. Po kështu ne pretendojmë që Nënë Tereza apo Kadare të ndikojnë në njohjen e pranimin e vendit tonë si një vend që ka një prurje kulturore, cilësore e virtyte të rralla të cilat e nderojnë botën po t’i ketë në njohjen e saj. Por kësaj dukjeje dhe prezantimi nuk i kanë munguar as emra të tillë të skajshëm si Lul Berisha, Aldo Bare së fundi, të cilët janë pjella të shtetit në pikat e tij më të dobëta dhe molepsjes së politikës në aferat e rrezikshme korruptive.
Gjurmët që lë diskutimi njëkohësisht i kulturës dhe krimit, i paqes dhe vrasjeve, i molepsjes dhe identitetit kombëtar e kulturor nuk janë të thjeshta për t’u harruar.
Identiteti i një kombi nuk përkufizohet kurrsesi në sjelljen dhe atë ç’ka përfaqëson një individ i caktuar, por identiteti i kombit besoj se është pasqyrë e një kulture, e një gjuhe, e një civilizimi. Interesante është situata shqiptare e kohëve të fundit kur gjen në të njëjtën faqe gazete, apo në një edicion lajmesh kapjen e një njeriu shumë të kërkuar me emrin Aldo Bare, diskutimi i Myftimisë së Shkodrës për monumentin e Nënë Terezës dhe së fundmi një shkrim i I.Kadare, i cili natyrisht, nuk do kalojë pa u lexuar mendueshëm nga elita dhe të interesuarit pas kulturës së kombit të vet.
Këto psikologji rreken të krijojnë një frymë të pabesueshme konfuzioni. Të mbledhura bashkë këto tre tituj lajmesh janë koncepte që diktojnë rrjedhimisht tre psikologji dhe tre pikvështrime të cilat dashje pa dashje janë pjesë e asaj që quhet Shqipëri.
Kur shteti dobësohet, njeriu tjetërson fytyrën e ligjit duke i dhënë shkelmin e fundit. Këtë e bënë shumë tipe njerëzish si i fundmit i kapur, të cilët armatosën vetëdijen dhe dhunuan të drejtën qytetare. Po të ndjekësh kronologjinë e formimit dhe “lavdisë kriminale” të kësaj race, shikon se janë fryte të një shoqërie që reflekton pasiguri, që përjeton pështjellimin dhe krizën e mbijetesës, janë derivate të një neodiktature e cila i ka rrënjët në dhunën dhe krimin e madh social e kolektiv që iu bë shoqërisë shqiptare për më se dyzetë vjet me radhe nga regjimi komunist. Cilësitë që lulëzuan qenë urrejtja dhe frika. Dashuria njerëzore nuk dallohej prej dashurisë patologjike për partine. Pavarësisht viteve të para të demokracisë së brishtë, renjët e asaj diktature lëshuan çibanë të rinj, të cilët sapo panë shtetin të hequr e të lëkundur, të rrudhur e grisur si një kartëmonedhë të vjetër, ngritën krye, forcuan dhëmbët dhe sfiduan të voglin, të urtin, të pambrojturin. Kjo dhunë, ky kriminalitet u zmadhuan sa gati u njëtrajtësuan me pamjen e qytetit duke e shndërruar atë në fantazmë të vërtetë vdekjeje.
Në po të njëjtin vend, prej të njëjtave gene shqiptare, lindi dhe u rrit një nga figurat më simbolike të paqes për gjithë botën, Nënë Tereza. Arma me të cilën përuli botën dhe e bëri ta respektojë është dashuria dhe përkushtimi për njerëzit. Mjafton ky fakt që e bën krenarinë tonë të vlojë prej kësaj pasurie të madhe. Dhe një paradoks i paprecedent, një tekë fetare e bën dyshues shenjtërimin e saj. Jemi po ne, i njëjti popull, të njëjtët njerëz që ashtu si gëlltitëm formimin, gjenerimin, lavdinë dhe fundin e një vrasësi, të një krimineli, po ne jemi ata që durojmë këtë lloj sfide që i behet identitetit tonë i cili nuk ka gjasa kurrë të jetë i bipersonalizuar, as edhe për hir të një besimi fetar, apo të një injorance intelektuale. Mjafton të kujtojmë që gjatë marrjes së çmimit Nobel për Paqen në Oslo, në vitin1979, Nënë Tereza “blasfemoi” pikërisht këto fjalë: “Unë gjithmon’ e kam në zemër popullin tem shqiptar. Shumë luti Zotin që Paqja e Tij të vij në zemrat tona, në gjitha familjet tona, në gjithë botën. Lutuni shumë për fukarat e mij – dhe për motrat e mija. Unë lutem për juve.” Për këtë lutje nuk e duan monumentin e saj në zemër të qytetit fukara, Shkodrës? Apo për vlerësimin që i kanë bërë personalitete të larta të botës.
“Me personin e Nënë Terezës, është shprehur Xhovani Paolo II , Shqipëria është e nderuar përgjithmonë”. “Nënë Tereza është një gjigande e epokës sonë, frymëzim dhe në të njëjtën kohë sfidë për këdo”, - janë fjalët e Klinton.
Pas këtyre, vjen alarmi dhe kambana e Kadaresë i cili i mëshon fuqishëm idesë se populli shqiptar nuk ka identitet gjysmak, të shtirë apo të fshehur pas lajlelulesh mashtruese. Identiteti i tij është gjithashtu i qartë, pavarësisht se dikush nuk dëshiron ta shohë, e dikujt nuk i intereson ta shohë.
Një sondazh ka nxjerrë se shumica e francezëve aprovon mënyrën si drejtoi Luigji XVI, jo vetëm kjo, por edhe 200 vjet më vonë pranojnë se ndoshta është e nevojshme sërish tiranìa dhe gijotina. E tmerrshme? Jo, është një mënyrë që francezët ndjejnë nevojën të shprehin identitetin e tyre të përbashkët. Ka ndodhur që ky sens i pasurisë kombëtare të shprehet në format e qarta të nacionalizmit. Por identiteti dhe nacionalizmi rrallë herë shkojnë bashkë. Përkundrazi, nacionalizmi ka qenë një instrument për të zëvendësuar mungesën e një identiteti të thellë kombëtar. Rasti ekstrem qe ai i nazizmit që mungesën e një historie të përbashkët dhe fragmentimin politik kërkoi ta mbulonte duke rendur pas mitologjisë së moshës, së arit drejt teorisë së supremacisë raciale të Arianëve dhe premtimit të dominimit gjermanik.
Dalë nga eksperienca dramatike e diktaturës, Shqipëria ka patur bazat për të krijuar një identitet të ri, kolektiv, bazuar mbi vlerat pozitive të lirisë dhe barazisë. Sot është shumë i rëndësishëm dimensioni i kombit edhe pse flitet për globalizim, për Bashkimin Eurpian, pasi është po aq e vërtetë që një shqiptar të ndihet europian, po aq sa një teksas të ndihet amerikan. Pika vërtet e rëndësishme është që si të jesh shqiptar edhe europian kanë një gjë të përbashkët, sepse ndryshe do të prodhonim një shkarje të personalitetit.
Nëse ne duam të shkojnë drejt strehës së Bashkimit Europian me mllefin e padobishëm ndaj një monumenti, me diskutimet pafund për vlerat dhe dobinë e Nënë Terezës, me Aldo Bare &Co nëpër këmbët rakitike të politikës, me një personalitet të padiskutueshëm në fushën e letrave si Kadare( Ah, edhe për të, po të na teket ia fillojmë një debati dhe brenda orës e nxjerrim të paaftë dhe antishqiptar?!)- do gjejmë gjithmonë një portë europiane, kodin e së cilës nuk do duam ta mësojmë kurrë!

E lirë shkolla në Kukës, por të vret qiraja e rrugës!

2008-10-04T08:32:00.000-07:00

E lirë shkolla në Kukës, por të vret qiraja e rrugës!
Miranda Haxhia

Një kujtesë të gjithë prindërve që duan t’i regjistrojnë fëmijët e tyre në një shkollë të mesme profesionale, pavarësisht, publike apo jo publike. Një kujtesë edhe atyre prindërve që gabojnë dhe i shkollojnë fëmijë te tyre në Tiranë. Në çastin që e kanë regjistruar këtu, kanë kufizuar përfundimisht të ardhmen e tyre. Kanë kufizuar përfundimisht mundësinë e regjistrimit në një universitet i cili del jashtë këtij kufizimi të drejtash. Këtë e kupton vetëm kur mbaron shkollën fëmija dhe ai mbetet jashtë shkollimit të mëtejshëm universitar. Çështja është paksa e ngatërruar për lexuesin e zakonshëm. Edhe për mua. Ajo është çështje ekspertësh dhe matematicienësh të cilët merren me %, me koeficentë dhe me përzgjedhje. Do ishte shumë interesante dhe e mençur sikur prindi ta kishte nisur për të përfunduar arsimin e mesëm djalin apo vajzën në një shkollë të mesme të një fshati të humbur, në një cep të humbur ku mesatarja e notës së shkollës së mesme do ishte patjetër dhjetë absolute, mund të merrte dhe medalje të artë, pavarësisht, në bëhet apo jo mësim, në mëson apo mbjell patate në bahçen e mësuesit nxënësi i asaj shkolle të padukshme të një zone të thellë. Ajo që vlen është se ajo mesatare vjen në Tiranë, ajo i mbyt të gjitha notat që përpiqen të marrin nxënësit e shkollave të kryeqytetit të cilët kalojnë në sitën e kontrolleve, të gërmimeve dhe projekteve ministrore dhe eksperimentale.
Asnjë gjë nuk është e pamundur këtu. Të gjitha janë rrugica të cilat ia vlen t’i eksplorosh për të mbërritur në portë ne Universitetit.
Një nga pikat e tjera të dobëta të sistemit të pranimit në Universitet është i famshmi koeficent. Shkollat e mesme profesionale e kanë shumë të ulët në krahasim me shkollat e mesme të përgjithshme. Sepse ligji si duket e parashikon që një nxënës i shkollës profesionale nuk ka ç’ta dojë letërsinë, filozofinë, apo shkencat e tjera shoqërore. Ato nuk i duhen ose i duhen pak. Po sikur në këto shkolla të flejë një talent letërsie, apo filozofie? Ai është i destinuar të vdesë si talent, sepse është mbjellë nga prindi në një tokë të huaj! Ai duhet të jetë i shkëlqyer në matematikë, në fizikë apo kimi. Sepse këtë shkollë ka zgjedhur dhe kjo shkollë deri këtu të çon. Problemi deri tani nuk është as i ministrisë së arsimit, as i shpikësve të kësaj reforme. Problemi është i shijes së prindërve.
Ajo që nuk e kanë menduar teoricienët është se pas katër vjetësh do dalin ekonomistë dhe kimistë, inxhinierë nga Durrësi, nga Kukësi, Korça e Saranda, ah, edhe nga Universiteti i ri i Lushnjës që kanë hyrë në atë shkollë me 2000 pikë dhe do vijnë të kërcasin dhëmbët në Tiranë për një vend pune! Dhe do ta nxjerrin jashtë radhe një ekonomist që me shumë sakrifica ka studiuar në Universitetin e Tiranës shkollën e ka edhe pesa e gjashta në librezën e notave. Specialistët e Universitetit të Tiranës e dinë këtë defekt dhe ku mundin të ndihmojnë ndonjë mik, e ndryshojnë koeficientin e notës që kur nisin korrigjimet e provimeve. Sepse kanë kuptuar që është antikap “vdekjeprurës” për të ardhmen e një nxënësi që pretendon përtej kufijve të mundësisë që jep shkolla.
Gabimin që bënë shumë prindër që nuk e çuan fëmijën të mbaronte një shkollë të mesme në një qytet të vogël, në një fshat të madh, nuk duhet ta bëjnë kur vjen puna për të konkurruar për në shkollën e lartë. Sepse një maturant që në shkollën e mesme ka marrë 4800 pikë, në Tiranë nuk fiton dot! Por në Kukës del i pari! Në Lushnje, rrezik se hyn pa konkurs, meqë është Universitet i njomëzak. Dhe fillon Universitetin në një qytet ku në çdo tre hapa do ndeshesh me pedagogun e lëndës ose si komshi, ose si kushëri!
Për t’i dalë në fund kësaj historie, pa i rënë më qafë as ministrisë e cila natyrisht, nuk mund ta ketë selinë në Kukës apo Lushnje, ose të nisen prindër e fëmijë syrgjyn në këto rrethe të largëta derisa të marrin një diplomë si të shkëlqyer e të rikthehen në Tiranë triumfatorë, ose të mbyllim Universitetin e Tiranës dhe të kemi një standard më natyror, më lokal, më familjar të shkollës së lartë për të gjithë Shqipërinë, sepse dallimet midis Kukësit, Sarandës dhe Lushnjës, janë vetëm dallime kilometrike, ndërsa për cilësi mësimdhënie dhe kërkesë llogarie, natyrisht, është në raport të drejtë me dy mijë pikëshit fitues dhe dëftesat me të tëra dhjeta që mbërrijnë edhe deri në Tiranë pa frikë dhe pa mëshirë.

Eurotraktati për emigracionin dhe kufijtë e frikës...

2008-09-29T08:37:00.000-07:00

Eurotraktati për emigracionin dhe kufijtë e frikës...
Ardi Stefa
Javën e kaluar ministrat e brendshëm të vendeve anëtare të BE, miratuan Eurotraktatin për Emigracionin. Hapi tjetër është miratimi i tij nga qeveritë e vendeve anëtare të BE deri në 15 tetor të këtij viti.
Sikundër u deklarua nga ministrat europianë, ky traktat vendos bazat për një politikë të qëndrueshme dhe afatgjatë të emigracionit, e cila bazohet në tre vlera:
- Realizmi dhe përballimi. 3.8% e popullsisë së Europës përbëhet nga emigrantë dhe kjo përqindje sa vjen e shtohet nga viti në vit. Çdo vit hyjnë në Europë 1,5- 2 milionë emigrantë. Në Greqi në vitin 2007 hynë ilegalisht 112.000 emigrantë klandestinë.
- Solidariteti dhe drejtësia sociale. Sipas hartuesve të Traktatit, vendosen rregulla për të mundur që Europa të administrojë fenomenin e emigracionit, në bazë të vlerave të Civilizimit dhe të Demokracisë.
- Mbrojtja e të drejtave të Njeriut, vlerë e përbotshme, unike dhe e përhershme. Vlerë, e cila përbën bazën e Demokracisë
Traktati Europian për Politikat e Emigracionit sipas të gjitha gjasave, synon në organizimin dhe administrimin e emigracionit të ligjshëm, dhe luftimin e emigracionit klandestin.
Synimet e këtij traktati përsa i përket emigracionit të ligjshëm janë pesë, ndërkohë që synimi kryesor është elasticiteti i Eueropës përsa i përket emigracionit të ligjshëm, ose për ata emigrantë, të cilët kanë arsimim të lartë dhe janë të kualifikuar profesionalisht, marrja e masave të tjera të reja për studentët dhe shkencëtarët, si dhe nxitja e emigracionit ciklik dhe të përkohshëm.
Përsa i përket luftimit të emigracionit klandestin, propozohet forcimi i bashkëpunimit të shteteve anëtare të BE me vendet prej nga vijnë emigrantët. E keqja e kësaj pike, (për emigrantët), qëndron në faktin se Europa, nënshkruan marrëveshje dypalëshe me vendet “eksportuese” të emigrantëve vetëm në disa raste të caktuara që kanë të bëjnë me arsye humanitare dhe jo vendime legalizimi për të gjithë emigrantët që kanë hyrë qoftë edhe ilegalisht.
Gjithashtu Traktati parashikon dhe propozon arritjen e marrëveshjeve të riatdhesimit të emigrantëve në bazë të marrëveshjeve dypalëshe ose edhe të atyre europiane.
Objektivi i tretë im këtij Traktati është forcimi i kontrolleve kufitare. Ministrat e brendshëm ranë dakort që t’i jepen organizmit FRONTEX mjetet e nevojshme për kontrollin e kufijve të jashtëm të BE, pa u cënuar rolet dhe kompetencat e shteteve anëtare.
Objektivi i katërt i Traktatit është krijimi i një regjimi unik për azilin në Europë, i cili do t’u japë garanci të përbashkëta dhe një regjim të njëjtë azilantëve, refugjatëve dhe atyre që kanë kërkuar apo kërkojnë mbrojtje.
Obsektivi i pestë i Eurotraktatit është bashkëpunimi me vendet eksportuese të emigrantëve drejt Europës, gjë që do t’i ndihmojë vendet e treta që të kenë një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik, në mënyrë që të kufizohet emigracioni klandestin. Shtetet e BE do të krijojnë programe të tilla, por edhe investime në vendet e treta që të kufozohet jo vetëm emigracioni klandestin, por edhe në faktin që emigracioni tashmë të jetë i ligjshëm.
Ky është kuadri i përgjithshëm i Eurotraktatit për emigracionin.
Hollësirat, megjithatë, fshehin shumë kurthe dhe rreziqe.
“Mëkati” kryesor i këtij Traktati qëndron në faktin se i konsideron dhe do të vazhdojë t’i konsiderojë emigrantët të cilët kanë hyrë tashmë në BE, por edhe ata që do të hyjnë në të, si të përkohshëm. Nuk është e rastit që emigrantët konsiderohen si të jashtëm në historinë Europiane. Në historinë europiane, jo vetëm të zhvillimit ekonomik, por edhe në historinë e zhvillimit kulturor e civil.
Edhe kur u japin nënshtetësinë emigrantëve dhe fëmijëve të tyre vazhdojnë t’i konsiderojnë si të huaj, si të TJERË.
Akoma edhe sot fëmijtë e emigrantëve, të cilët kanë lindur në Europën e Bashkuar konsiderohen e quhen “emigrantë”. Emigrantët e brezit të Parë në Europë, pas Luftës së Dytë Botërore i “rregulluan” që të banonin në zona të veçanta, të izoluara, në zona ku nuk kishin asnjë kontakt me shoqërinë në të cilën kishin emigruar. Emigrantët e brezit të dytë, të cilët janë më kërkues e të vendosur për të jetuar mirë në Europë, Europa po i zbulon tani. Si të jenë zgjuar befasisht nga një ëndërr, si të kenë zbuluar befasisht se ata ekzistojnë.
Dhe këtu nuk flasim përndryshime ndërmjet dy vizioneve, por për ndryshimin ndërmjet një politike, e cila bazohet në një radhë vlerash igumenike dhe në një politikë, e cila mohon vetë dimensionin që ndërton atë që është politikë, e mbështetur në frikën, në frikën ndaj emigrantëve, në frikën ndaj krimit, etj, etj...
Prandaj edhe politika mbizotëruese, edhe në këtë Eurotraktat për emigracionin është ajo që “Emigrantët janë të përkohshëm, mysafirë dhe si të tillë duhet që të adaptohen me vlerat politike e kulturore, që përcaktojnë shtetin dhe kombin në të cilin gjenden. Është vendi ynë, ose duajeni, ose ikni!”.
Ky është mesazhi që lëshojnë në shumicën e rasteve shtetet anëtare të BE, pavarësisht se shumë vende të zhvilluara europiane si Gjermania, ua dedikojnë zhvillimin dhe prosperitetin e tyre, në njëfarë mase edhe zbatimit të politikave të qarta në lidhje me emigracionin.
Prandaj edhe në këtë Eurotraktat, për të cilin thashë se fsheh shumë rreziqe, toleranca ndaj të Tjerëve, respektimi i të ndryshmes dhe hapja ndaj saj, shoqërohen nga një frikë maniake se mos emigrantët i shqetësojnë. Me dy fjalë: Gjithçka mirë me Tjetrin, me kushtin që nuk do të përzihet në çështjet e shteteve ku është “mysafir”, me kushtin që Tjetri nuk do të jetë gjithmonë një Tjetër.
Kështu që toleranca koincidon edhe në këtë traktat përparimtar me të kundërtën e saj.
Detyrimi im (i europianit) është që të jem tolerant drejt Tjetrit, por kjo nënkupton në realitet që të mos t’i afrohem shumë, të hyj në botën e tij. Pra, ajo që edhe në këtë traktat shfaqet gjithnjë e më shumë si një e drejtë humane themelore që të mos i shqetësojmë (neve emigrantët) europianët, është që të ruhet një distancë sigurie ndërmjet vendasve dhe emigrantëve, qofshin këta punëtorë me arsim të lartë, të kualifikuar apo me aftësi të larta teknologjike, qofshin shkencëtarë që kanë emigruar dhe mbulojnë nevojat e shteteve europiane...
Ardi Stefa

Shqipëria, e lodhur, prapë hesht…

2008-09-25T07:40:00.001-07:00

Shqipëria, e lodhur, prapë hesht…
Ismail Kadare
Pas rënies së komunizmit, pikërisht në kohën që u duk se shumë gjëra do të viheshin në vend ose, së paku, do t’i nënshtroheshin një procesi sqarimi e lustracioni, faza e parë e qortimit të fajit historik, ndodhi e kundërta. Një mjegull e një pështjellim që sa vinte dendësohej u shtri në mënyrë këmbëngulëse në të gjitha fushat e jetës.
Fakti që sot, në kohën që po shkruhen këta rreshta, Shqipëria, për turp të saj, ende po lëkundet t’i hapë ose jo arkivat e fshehtë, të dënojë ose jo krimet e komunizmit, dëshmon më së miri katastrofën morale që ky vend e pranoi si një kalendar të përditshëm. Një vend që refuzon të shqyrtojë ndërgjegjen e vet, tregon se nuk ka asnjë vullnet t’i thotë lamtumirë së keqes, rob i së cilës ka qenë.
Para ca kohe ende na dukej se ende e kishim të drejtën të krenoheshim që përmbysja e diktaturës ndodhi te ne pa përplasje. Dyshoj se së shpejti, në qoftë se ende nuk do t’u japim plotësisht të drejtë atyre që mendonin se një përplasje do të ishte, ndoshta, më e shëndetshme se ky flirt i shëmtuar më të keqen, së paku do t’i dëgjojmë me vëmendje. Flirti ka qenë dhe vazhdon të jetë tepër i rëndë. Ai po thyen në mes moralin shqiptar dhe thyerja e këtij morali është baza ushqyese e korrupsionit, kundër të cilit flasim aq shumë e bëjmë aq pak.Për t’u kthyer në fushën e kulturës, kemi qenë të gjithë dëshmitarë se si druajtja e ditëve të para u kaloi shumë shpejt njerëzve që ishin zhytur në krim, denonciatorëve, ata që pa asnjë mëshirë kishin çuar drejt burgut ose pushkatimit kolegët e tyre, ata që as vendet e quajtura “borgjeze”, demokracitë europiane, nuk i falnin. Druajtja iu doli shpejt, sepse shumë shpejt e kuptuan se ata, jo vetëm nuk dënoheshin, por, përkundrazi, filluan të çmohen. Të dy krahët e politikës i quanin thesar të paçmuar dijenitë që kishin për militantët e përlyer të krahut kundërshtar (dijeni të grumbulluara gjatë kohës që kishin qenë në pushtet), sepse në këtë mënyrë do të mund te shantazhonin krahun tjetër, sipas parimit: ti mos prek të mitë, unë s’prek të tutë.
Kjo ndodhi në të gjitha fushat, e sidomos në kulturë. Dhe kështu, llumit të kulturës shqiptare jo vetëm i doli droja, por u ndie i inkurajuar si dikur dhe, si dikur, me oreks të shtuar nisi të kërkojë poste, ndere, dekorata, tituj akademike etj., që qeveritë shqiptare të të dy krahëve, me një bujari të paparë po ua jepnin dhe vazhdojnë t’ua japin ende sot.Zërat që u ngritën kundër një flame të tillë, shkrimet dhe librat që u botuan, ndër të cilat vepra monumentale, si “Rrno vetëm për me tregue” e At Zef Pllumit, ose vepra të rëndësishme e tronditëse, si “Lufta civile në Shqipëri” e Uran Butkës, “Disidentë të rremë” e Sadik Bejkos, e të tjera si këto, nuk e ndalën dot përroin e turbullt që nga rrënojat e diktaturës po ngrinte prapë në sipërfaqe njerëzit e saj.Në sulmin e saj e keqja sa vente bëhej më e pafytyrë. Jo vetëm s’dukej asnjë shenjë e ndëshkimit për denonciatorët e veglat e terrorit komunist, por postet që ata zinin arrinin përherë lartësi të reja. Gjithë Shqipëria e dinte, ndërkaq, se ata kishin zënë vend në parlament, në partitë politike, në qeveritë e të dy krahëve, por Shqipëria e lodhur ose e papërgjegjshme u pajtua me këtë shëmti. Gjithë Shqipëria i shikonte dhe vazhdon t’i shikojë përnatë në ekranet e televizorëve, ose edhe më keq, në tribuna festive, ku, shëmturisht të mallëngjyer, marrin tituj nderi, ata, shumë prej të cilëve do ta kishin vendin në burg. Dhe Shqipëria, e lodhur, prapë hesht dhe mësohet me të keqen.

Poetët e vrarë nga shteti

2008-09-25T07:39:00.001-07:00

Poetët e vrarë nga shteti
Ismail Kadare
Atje pasi i shkuan në plumb, ashtu në pranga siç ishin, i rrokullisën në gropën e hapur, mbi të cilën, pas hedhjes së baltës, nuk vunë as gjurmë as shenjë, në mënyrë që të mos i gjente dot askush. Ky është epilogu i librit tronditës të Sadik Bejkos me titullin prej balade: “Vilsoni dhe Genci”. Ky libër, ashtu si memoriali i tyre përuruar pak kohë më parë, ashtu si shkrimet që na lanë, ashtu si kujtesa jonë, i ngre ata nga toka, plot dritë e shkundëllimë, për të rrokullisur në gropë e në baltë vrasësit e tyre, e bashkë me ta, epokën e krimit komunist në Shqipëri. S’ka shumë kohë, Këshilli i Evropës, pas shumë pengesash, nxori, më në fund, Rezolutën historike për dënimin e krimeve të komunizmit. Të gjitha vendet ish-komuniste janë vënë përpara kërkesës për pastrimin e ndërgjegjes së popujve që kaluan nëpër këtë kalvar. Në qoftë se gjithë vendet e Evropës ish-komuniste ndodhen sot të përfshirë në këtë proces të vështirë moral, Shqipëria duhej të ishte në radhën e parë të tij. Dhe kjo, për arsyen e thjeshtë se, ndërsa në të gjithë treguesit e jetës Shqipëria zinte vendin e fundit, kishte një tabelë ku, për turpin e saj, zinte vendin e parë: atë të krimit shtetëror. Per fat te keq, Shqiperia e sotme, aq e zellshme në të keqen që shkoi, nuk po tregon asnjë ngut për t’u ndarë prej saj.
Jo vetëm kaq. Ka njëfarë kohe, që hapësira mediatike dhe botimet shqiptare, kanë pësuar një përmbytje të paparë prej pranisë gati nostalgjike të regjimit që u përmbys. Kujtime e dëshmi të dyshimta, mashtrime uluritëse, portrete xhelatësh me ngjyra të rreme, kureshti rozë e falsifikime pa fund, të gjitha këto janë të shkruara nga njerëz që hiqen sikur nuk kanë parë, madje as kanë kuptuar se ç’ndodhte. E këta bablokë kinse naivë, jo vetëm që kanë ditur gjithçka, jo vetëm kanë ndjekur me admirim xhelatët te sheshi i varjes apo pushkatimit, por shpesh ka ndodhur që i kanë dhënë viktimës plumbin e fundit, për të festuar pastaj, siç e tregon Sadik Bejko në librin e tij “fitoren mbi armikun e klasës”. Raporti me krimin është një nga raportet themelore të një populli me ndërgjegjen e vet. Pa pastrimin e saj, asnjë popull nuk mund të ketë një shëndet moral normal. Një pjesë e madhe e zvetënimit të paparë që po përjeton Shqipëria sot, lidhet me këtë proces të munguar. Pas librit monumental “Rrno për të tregue”, të At Zef Pllumit, libri “Vilsoni dhe Genci”, është i dyti që po botohet kohët e fundit në këtë rrafsh. Në kohën kur diktatura e përmbysur përpiqet të riciklohet nëpërmjet shtypit dhe botimeve në jetën shqiptare, libra të tillë janë si ledhet që do t’i presin udhën sulmit të saj. Ndaj këta libra e këto ledhe duhet të shtohen e të forcohen gjersa ta vënë në gjunjë të keqen, gjersa ta detyrojnë të heshtë krrokamën e saj.

Çfarë i duhet një shteti që të jetë shtet i pavarur?

2008-09-25T07:37:00.000-07:00

Çfarë i duhet një shteti që të jetë shtet i pavarur?
Ardian Klosi
Çfarë i duhet një shteti që të jetë shtet i pavarur? Së jashtmi i duhet më së pari flamuri i vet dhe emblema kombëtare, pa i duhet të ketë një qeveri dhe një parlament, një imn e një ushtri, pulla poste të vetat, si dhe të jetë anëtar i Kombeve të Bashkuara, të presë dhe të dërgojë ambasadorë me vendet e huaja. Ndërsa së brendshmi, që të jetë i pavarur, i duhet të ketë një qeveri dhe një parlament, të pavarura në veprimet e tyre, komunitete qytetare që vetëvendosin me administrata në shërbim të tyre, një qeveri që i dëgjon këto komunitete dhe administrata dhe vepron në drejtimin që ato kërkojnë dhe që është në interes të të gjithë vendit.
Po t’i vështrojmë këto tipare të një shteti në krahasim me Shqipërinë, do të vërejmë se atdheu ynë i ka të gjitha simbolet e jashtme për të qenë shtet, me himn, flamur, pulla poste e të tjerat, por i mungojnë treguesit e tjerë, ata të brendshmit, për të qenë vërtet shtet dhe për të qenë vërtet i pavarur.
Shqipëria ka në letër një demokraci që nuk funksionon në realitet. Asgjëkundi, komunat ose bashkitë nuk veprojnë si zëdhënëse dhe bartëse të interesave të qytetarëve, për arsye se ose janë shumë të varfra për ta bërë këtë gjë, ose janë shumë të korruptuara dhe kështu plotësojnë njëherë interesat e vetvetes dhe të klaneve që i mbajnë gjallë, e ç’të mbetet shkon për ndonjë rrugë a ndonjë kabëll për qytetarët.
Duke qenë që demokracia në nivelin më të ulët nuk funksionon, nuk funksionon as parimi i subsidarietetit, domethënë ngjitja shkallë-shkallë e vullnetit të qytetarëve deri në qeverinë qendrore. Qeveria qendrore, pasi merr mandatin e saj katërvjeçar prej votuesve, vepron praktikisht si një organizëm krejt i pavarur nga këta votues, vendimet e saj kanë nevojë veç për një shumicë të thjeshtë në parlament, për opinionin publik mjafton pak demagogji e liderve politikë.
Po mirë, mund të thuhet, këtu kemi të bëjmë me autarki, si jodemokraci, kurse pavarësia në vetvete nuk diskutohet.
Mirëpo pikërisht këtu, në nivelin më të lartë, shfaqet problemi i pavarësisë. Qeveria a qeveritë shqiptare prej vitit 1992 kanë vepruar si organizëm i pavarur ndaj elektoratit, por jo si i tillë ndaj vendit të tyre dhe më gjerë, ndaj rajonit e kontinentit. Një shumicë e vendimeve të këtyre qeverive – nuk po sjellim shembuj, se janë të pafund – janë marrë ose në morsën e të ashtuquajturve ndërkombëtarë, ose pse kështu e ka dashur interesi i disa shteteve europiane a fqinje ose interesi i SHBA, ose, dhe ky rast i rëndomtë, pse kështu e ka dashur interesi i shumëkombësheve ose kompanive të fuqishme që janë bashkëbisedues apo diktues të këtyre qeverive. Si në rastin kur vendimet e qeverisë shqiptare janë diktuar nga qeveri fqinje a më larg, si në rastin kur diktati ka ardhur prej kompanive të mëdha, si në rastet e shumta kur nuk mund të flitet ndoshta për diktat por për korrupsion të pastër, një tipar është i kudondodhur: mungesa e pavarësisë dinjitoze të një shteti në vendimmarrje tepër të rëndësishme për të: pavarësia e vendit tonë, pavarësia e kombit dhe qytetarëve shqiptarë është cënuar rëndë nga vendime që shkojnë kundër interesave të tyre.
Një nga treguesit më të qartë që shtetit tonë i mungon pavarësia e mirëfilltë pasqyrohet në mungesën e një strategjie kombëtare. Është Shqipëria një vend kryesisht me karakter bujqësor-blegoral që përpunon dhe eksporton produktet përkatëse? Apo mos praktikon kryesisht industritë e lehta përpunuese? Është Shqipëria një vend tregtar që i nxjerr fitimet kryesisht nga qarkullimi i mallrave dhe i njerëzve përmes territorit të saj? Apo mos është Shqipëria një vend kryesisht turistik, çka do të përputhej me natyrën dhe peizazhet e saj aq tërheqëse dhe me drejtimin që kanë marrë vendet fqinje bregdetare? Asnjë gravitet prej këtyre, ose shumë pak nga të gjitha. Shumica e qytetarëve shqiptarë vazhdon të jetojë sot prej parave që prodhohen në vende të tjera, qofshin këto si fitime të emigrantëve, qofshin si veprimtari ndërtuese që e ka burimin po nga jashtë, qofshin si para e mbetur prej fitimeve që nxjerrin kompanitë e huaja në Shqipëri.
Po atëherë, cili është roli i qeverisë shqiptare në këtë ekonomi që ecën spontanisht, pa asnjë kriter e strategji? Në pozicionin normal politikanët qeverisës janë menaxherët më të mirë të një shteti, janë njerëzit që kallin vizionin e tyre ose vizionin e elitës së një vendi brenda një strategjie kombëtare, janë menaxherët që ndihmojnë të ngrihet në këmbë bujqësia, vreshtaria, blegtoria masive, pylltaria, industria nxjerrëse dhe përpunuese, shërbimet financiare dhe ato siguruese etj., etj. Asgjë nga këto. Po mirë, po ç’bëjnë atëherë qeveritarët tanë?
Qeveritarët tanë shesin. Po po, ata janë shitësat më të mëdhenj, më të paskrupullt e më të pakontrolluar të këtij vendi. Po të vëresh me kujdes, të gjitha veprimet më të mëdha, më të bujshme, daç të qeverive socialiste, daç të kësaj që kemi sot, janë shitjet: shitja e Bankës së Kursimeve, shitja e Aeroportit (edhe pse këto të dyja të suksesshme), shitja e Telekomit, shitja e Kasharit dhe një numri pikash të tjera të vendit për djegien e plehrave italiane, shitja e Sazanit, shitja e Karaburunit, shitja e pjesës veriore të Gjirit të Vlorës për TEC-e, Petroliferën dhe AMBO-n, shitja e zonës së Semanit për industri gjigande gazi, shitja e periferive të Elbasanit për TEC-e të tjera gjigande, shitja e zonës Krujë-Fushë-Krujë për pesë fabrika të hatashme çimentoje, shitja e qendrës së Tiranës për kazino, shitja e vendeve ende të panjohura të Shqipërisë për centrale bërthamore, degradimi i gërdallës KESH me sa duket për ta shitur, shitja e…
Po ç’nuk shesin këta? Le që ia kanë vënë edhe vetë çmimin tokës shqiptare: Zero ose 1 euro! Ka më poshtërim?! Njerëz që nuk dinë të organizojnë, që nuk dinë të ngrejnë në këmbë e të mbajnë në funksionim një shtet normal, njerëz me lakmi të papara për veten dhe për klanet e tyre, janë sulur me babëzi ndaj resurseve më të mira të Shqipërisë, ndaj tokave, pyjeve dhe plazheve më të virgjëra të saj, për të shitur sa më shumë brenda një kohe sa më të shkurtër. Pa pasur kurrfarë mandati nga qytetarët e Vlorës kërkojnë ta kthejnë atë gjë në gji nafte, pa marrë asnjë lloj lejeje nga popullsia në Krujë e Mamurras presin 150 hektarë pyll për industri çimentoje, që me ato kapacitete natyrisht që nuk është menduar për Shqipërinë, kërkojnë të përmbytin gjithë fshatrat e Dibrës për një hidrocentral që as ai nuk do të jetë pronë e shqiptarëve, por që jepet, si zakonisht, me koncesion për të huaj.
Në gjithë këtë ankth, ku Shqipërisë nuk i mbetet asnjë industri, asnjë transport, asnjë pikë energjie e asnjë telefoni e vetja, nuk është aq sedra kombëtare që goditet e vuan, por fakti tjetër që po merr konture përherë e më të qarta: Këtij vendi po i projektohet dhe realizohet një e ardhme e frikshme si abort i kontinentit. Po po, për ta thënë më popullorçe Shqipëria si qenef i Europës plakë. Këtu vijnë e shkarkohen depozitat e Malagrottas, këtu vjen dhe bën qejfin e saj në 18 hektarë “Petrolifera” për të mos ndotur bregdetin e Adriatikut kundruall, këtu janë parashikuar të paktën shtatë gjire bregdetare për depozita nafte e gazi, këtu derdhet terminali AMBO, këtu projektohen gropa për mbeturina të rrezikshme bërthamore… Shqipëria si një koloni mjedisore e BE-së dhe më larg. Dhe pastaj gjithë aktorët mjekërshkurtër që ngrenë gishtin lart si ndërkombëtarë të zemëruar, për të na thënë se nuk po bëjmë detyrat e shtëpisë! Ah, sa pak jemi që e dimë se ata kështu na duan, të varfër e kokëulur, servilë, pa ndërgjegje mjedisore e pa kurajo qytatare. Bëjnë pastaj sikur dëshirojnë të na futin në BE, por s’munden se fajin e kemi ne, politikanët tanë konfliktualë, krimi i organizuar dhe e shtyjnë dhe e shtyjnë anëtarësimin, heqjen e vizave, vendosjen e dinjitetit shqiptar për në kalendat greke.
Jo se jemi vetë ne shqiptarët më të mirë. Kemi shumë gabime dhe vetëdije vërtet të ulët ekologjike, që me mënyrën si sillemi me plehrat tona. Ndaj kur shohin ata këtë gjendje, thonë: po pse mos ua shtojmë ca plehra të tjera? Ata mbajnë e durojnë shumë!
Ja pra, kjo është pavarësia që festojmë sot. E bukur në simbolet e saj, prekëse në Sheshin e Flamurit në Vlorë, por e goditur dhe e cënuar keq në brendi, rrëqethëse aty ku ka filluar të pritet pylli i pishave pak mbi atë Shesh. Dhe më e bukura është se këtë pavarësi na e festojnë shitësat…
Por, po ta mendosh hollë-hollë edhe Ismail Qemali, 95 vjet më parë shpalli një pavarësi virtuale. Asnjë nga shtetet dhe fuqitë e mëdha të kohës nuk e njohu pavarësinë dhe shtetin e tij. Po kështu edhe ne sot i gëzohemi një pavarësie virtuale. Vetëm se shpeshherë në histori çmohet akti dhe vizioni. Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi dhe gjithë të tjerët bënë një akt të madh dhe patën ëndrrën e një Shqipërie zonjë të rëndë e me dinjitet. Prandaj dhe i nderojmë. Po kështu edhe neve na josh ëndrra e një Shqipërie të pavarur dhe normale, ku shitësat rrëzohen nga kolltuqet dhe dërgohen t’i bëjnë allishverishet e tyre në këmbë, në tezga normale, ndërsa populli nxjerr në krye përfaqësuesit e vet më të mirë.

Raport i komisionit ndërpartiak për ndjekjen e politikave të emigracionit

2008-09-24T09:28:00.000-07:00

Raport i komisionit ndërpartiak për ndjekjen e politikave të emigracionit

Me tekstin e mëposhtëm kanë rënë dakort të gjtha partitë parlamentare, përveç KE, e cila ka paraqitur propozimet e saj.
Raporti ka mbushur pothuajse një vit, por nuk është publikuar ende në mënyrë elektronike.

Vlerësimi i politikave të deritanishme, i rezultateve të kësaj politike. Konstatimi i problemeve, në masa praktike dhe iniciativa ligjvënëse. Propozime të komisionit.

Këtu e shumë shekuj njerëzit largohen nga atdheu i tyre në vende të tjera. Ose duke braktisur atdheun për shkak të luftërave, ose të ndjekur nga regjimet totalitare, ose edhe të detyruar nga varfëria, papunësia dhe gjendja e vështirë ekonomike. Konkluzioni është se njerëzit emigrojnë pasi e kanë të pamundur që të jetojnë si njerëz atje ku lindën dhe u rritën.
Përherë vendet eksportuese të emigrantëve duken të lehtësuara nga alrgimi i njerëzve të padëshiruar, apo i një popullsie të tepërt, ndërkohë që vendet pritëse të valëve të emigracionit ndihen të befasuara nga ardhja e emigrantëve, ose edhe të kërcënuara në nivelin ku ardhja e emigrantëve është e padëshirueshme dhe e rrezikshme për tolerancën e tyre.
Përherë vendet pritëse të emigrantëve, normalisht vendet e zhvilluara ekonomikisht, detyrohen dhe e ndryshojnë politikën për emigracionin, në mënyrë që të planifikojnë dhe të përballojnë këtë fenomen.
Në boshtin e të gjithavepolitkave për emigracionin duhet që të jetë njeriu dhe të drejtat e njeriut, si vlera të përbotshme dhe të përhershme dhe si fitore kundrejt dogmave autarkike, por edhe paragjykimeve fetare.
Në të gjitha rastet, të drejtat njerëzore duhet të jenë të respektuaranë ndryshueshmërinë e tyre, duke pasur për bazë vlerat e barazisë, gjithmonë brenda një kuadri të repektit të rendit publik e ligjeve të vendit pritës. Kushtetuta e Greqisë, përcakton qartë se çdo qytetar, i cili gjendet në Greqi ka të njëjtat të drejta me qytetarët grekë.
Shumë vende të zhvilluara (SHBA, Gjermania, etj) ua dedikojnë zhvillimin dhe prosperitetin e tyre, në njëfarë mase edhe zbatimit të politikave të qarta në lidhje me emigracioni.
Greqia ishte një vend “eksporti” emigrantësh. Pa e dashur, pa e kërkuar, befasisht dhe pa e planifikuar në villimet e viteve 1990 u shndërrua në një vend pritës të valëve të emigracionit. Ishte një rrufe në qiell të kthjellët, e cila vuri në provë durimin dhe elasticitetin e shoqërisë greke, në një kohë kur Greqia po përpiqej që të përmbushte kriteret e integrimit të ONE dhe në Eurozonë në vitin 1999.
Greqia u gjend brenda një kohe shumë të shkurtër që të kishte një numër shumë të madh shtetasish të huaj, e cila në përqindje me numrin e përgjithshëm të popullsisë, ishte më e artë se nga i çdo vendi tjetër..
Shteti ishte i papërgatitur që të priste e të administonte valët e emigrantëve, të cilët në shumicën e tyre ishin klandestinë. E pambrojtur ligjërisht dhe e epshme në kufij, kryesisht për shkak të sipërfaqes së madhe kufitare, tokësore apo edhe detare me vendet nga të cilat vinin emigrantët.
Shoqëria ishte edhe ajo akoma edhe më e papërgatitur dhe jo e gatshme që të pranojë në krah të saj grupet e emigrantëve, të cilët kërkonin strehë, siguri, punë.
U shfaqën fenomenet e shfrytëzimit të nevojave që kishin emigrantët nga njëra anë dhe fenomenet e ksenofobisë nga ana tjetër. Valët e emigrantëve për disa vendas ishin dhuratë e rënë nga qielli dhe bekim, ndërsa për disa të tjerë ishin mallkim.

Gjithsesi është pozitiv fakti që relativisht shpejt shteti fitoi dhe krijoi një kuadër ligjor të legalizimit të emigrantëve në vitin 1997, si hapin e parë dhe të krijimit të një politike të qartë të emigracionit në vitin 2001. Pasuan edhe ndërhyrje të tjera ligjore: Ligji 3386/2005 (me 47 qarkore për zbatimin e tij dhe 24 vendime ministrore) dhe ligji 3536/2007. e rëndësishme është se Greqia merr pjesë në zbatimin e programeve ndërshtetërore, por edhe ndërmerr iniciativa, të cilat adaptohen edhe nga ortakët e saj në Europë. Është e mirë që politikat për emigracionin nuk përbëjnë shkak për konflikte politike.

Shoqëria, pas shumë kundërshtive, lëvizjeve dhe shfaqjeve të ksenofobisë, pasigurisë, të cilat rrallë herë kapin kufijtë e racizmit, bashkëjetoi me fenomenin e emigracionit, qoftë edhe me disa plagë të vogla.
Greqia është kufiri i fundit tokësor i BE. Është vendi anëtar i BE që është komshi e drejtpërdrejtë me vendet prej nga vijnë emigrantët, qoftë për të ndenjur përgjithmonë, qoftë edhe tranzit.
Natyrisht që është edhe një kosto e madhe ekonomike për Greqinë ruajtja e kufijve. Për këtë arsye këtu e shumë vjet është kërkuar kontributi i BE, në përballimin e kësaj kostoje, e cila synon në motivin që politikat e përbashkëta europiane përballohet edhe me burime të përbashkëta financiare.
Lind nevoja edhe për diçka tjetër, d.m.th, për një politikë të përbashkët europiane, strategji dhe veprim për fenomenin e emigracionit (klandestin) dhe përballimin e tij. Duke respektuar të drejtat e njeriut, diversitetin dhe vlerat e barazisë qytetare. Me synim integrimin socilal dhe jo asimilimin, brenda një kuadri të respektimit të rendit publik e ligjor grek.

Pas pak vitesh, të gjitha këto do të jenë e kaluar, në rast se nënshtetësia greke u jepet me mirëpuptim të gjithëve atyre që e dëshirojnë dhe që përmbushin kushtet. Emigrantët janë bashkëqytetarët tanë.
Paralelisht, veç Rumanisë dhe Bullgarisë që janë anëtare tashmë të BE, në një kohë të ardhme do të përfshihen në të edhe vende të Ballkanit Perëndimor, në radhë të parë Shqipëria, e cila është në vendin e parë të vendeve importuese të emigrantëve.
Masat që herë herë janë marrë nga qeveritë, vlerësohen si hapa në drejtimin e legalizimit të emigrantëve të huaj në bazë të kushteve, jo gjithmonë elastike dhe shpesh herë ndaluese.
Problemi i emigracionit është një tregues, i cili i tejkalon mundësitë e një vendi. Është pozitiv fakti që BE e përballon roblemin e emigracionit si të sajin dhe jo si problem të veçantë të shteteve anëtare të saj.
Është gjithashtu pozitiv, fakti që BE ndërmerr masa ligjore, sikundër janë udhëzimet për emigrantët që kanë një kohë të gjatë qëndrimi në Greqi, bashkimin familjar dhe trafikimin e qenieve njerëzore. Gjithsesi politikat e deritanishme europiane janë të mangëta, mbrojtëse dhe më pak integruese, me rezultate mesatare, për shkak të mungesës së koordinimit dhe të nxitjes së praktikave dhe të veprimeve kolegjiale të Europës.

Vlerësime:
Masat që qeveritë kanë marrë në dhjetë vitet e fundit vlerësohen dhe gjykohen në varësi të rezultateve.
Është pozitiv fakti që mbi 500.000 emigrantë janë të ligjshëm, megjithëse ende nuk dihet saktë numri i emigrantëve të ligjshëm dhe i atyre klandestinë. Kanë ndonjë punë, të varur, ose të vetëpunësuar, janë të siguruar nga ana shëndetësore, në shumë raste kanë banesa të tyret, i dërgojnë fëmijtë e tyre në shkolla të niveleve të larta, bashkohen si familje, jetojnë krahas dhe së bashku me grekët, me hapa të ngadaltë, por të qëndrueshëm.
Është pozitiv fakti që kujdesi mjekësor u ofrohet të gjithëve dhe në shumë raste duke mos marrë parasysh statusin e emigrantëve klandestinë. Është pozitiv fakti që minoritarët nga Shqipëria dhe homogjenët e tjerë do të përfitojnë nënshtetësinë greke, me provime të veçanta në çdo rast.
Gjithashtu është po aq pozitiv fakti që shtetasit e huaj, emigrantët, që i përmbushin kushtet dhe që e dëshirojnë do të mundet të bëjnë pasaportizimin në zonat ku banojnë.
Po aq pozitiv është edhe fakti që shoqëria greke, përgjithësisht, pas disa luhatjeve dhe kundërshtive të karakterit ksenofobik e tracist që u kultivua edhe me qëndrimet negative të shumë të huajve, pranoi më së fundi bashkëjetesën.
Gjithashtu pozitiv është edhe fakti që apologjia e deritanishme e kontributit të emigrantëve në zhvillimin ekonomik të vendit është pozitiv.
Por është negativ fakti që disa qindra mijëra shtetas të huaj që jetojnë në Greqi nuk janë legalizuar, qoftë për shkak se kushtet për legalizim ishin tepër të ashpra, ose edhe për faktin se shumë emigrantë nuk e pranuan legalizimin për arsyet e tyre.
Të jetuarit dhe të qëndruarit e emigrantëve në një status ilegal në Greq, bën të mundshëm shtypjen dhe shfrytëzimin e tyre, por shpesh herë edhe negativë për ligjin e rendin në Greqi, sikundër edhe për shoqërinë greke.
Paralelisht procedura e integrimit të tyre është pothuajse e pamundur. Ndërkohë që edhe të drejtat e qytetarëve në jetesen e sigurtë, që Shteti duhet të garantojë, kërcënohen ose ekziston frika e kërcënimit nga individë apo grupime, pa idenditet dhe që nuk kontrollohen nga shërbimet e shtetit.
Është negativ fakti që, megjithë masat e marra në këto dhjetë vitet e fundit, fenomeni i hyrjes klandestine në emigrantëve, megjithëse nuk po lulëzon, vazhdon të ekzistojë. Pothuajse përditë, numrit të madh të emigrantëve të palegalizuar u shtohen disa qindra mijëra të tjerë.
Kështu, shteti dhe shoqëria greke, në vend që të përqëndrojnë vëmendjen e tyre në integrimin social të emigrantëve të ligjshëm, detyrohet të përballojë edhe problemin e hyrjeve të vazhdueshme në territorin e saj të klandestinëve të rinj.
Gjithsesi është pozitiv fakti që BE dhe jo vetëm ka filluar të përballojë me seriozitet problemin e emigracionit, duke nxjerrë udhëzime dhe duke krijuar një politikë unike për emigracionin.
Por është negative fakti që Komuniteti Ndërkombëtar nuk ndërmerr masa, të cilat do të kufizonin në mënyrë drastike, hyrjen e paligjshme. Masa, të cilat do të kontribuonin zhvillimin dhe prosperitetin e vendeve të vendeve që dërgojnë emigrantë drej vendeve të zhvilluara.

Pyetje
Propozimet e Komisionit Ndërpartiak “Për ndjekjen e një politike të emigracionit” duhet t’u përgjigjen disa pyetjeve si:
a- Çfarë do të bëhet me shtetasit e huaj. Të cilët këtu e shumë vite gjenden në Greqi, por që për njërën apo tjetrën arsye nuk janë legalizuar.
b- Çfarë do të bëhet me emigrantët klandestinë, të cilët kanë hyrë ndërkohë ose që vazhdojnë të hyjnë në territorin e Greqisë? Dhe, veçanërisht çfarë do të bëhet me ata emigrantë klandestinë, deportimi i të cilëve është i pamundur?
Për të dyja këto kategori do të ketë edhe një shans tjetër të dytë për legalizim? Do të legalizohen apo do të ndiqen me masa policore?
c- Greqia do të ngrerë mure përballë emigracionit klandestin me cilëndokosto që kjo do të sjellë? Apo do të këmbëngulë për një kontribut më të madh të BE për ruajtjen e kufijve të jashtëm të Europës, që janë kufijtë e brendshëm të Greqisë, në këtë rast?
d- A do t’u jepen në realitet emigrantëve të huaj të njëjtat të drejta që gëzojnë shtetasit grekë, sipas Kushtetutës dhe ligjeve? Apo shtetasit e huaj do të trajtohen si trup i huaj, potencialisht ilegalë?
e- Do të nxitet përfitimi i marrjes së nënshtetësisë greke nga ana e emigrantëve që plotësojnë kushtet?
f- Do të luftohet fenomeni i punës së padeklaruar (punës së zezë) të emigrantëve, në mënyrë që të lehtësohet legalizimi i tyre dhe të garantohen të drejtat e tyre në siguracionet shoqërore dhe në punë?
g- Emigracioni do të trajtohet me masa mbrojtëse dhe si çështje politike, ose qoftë edhe si çështje e mprehtë morale dhe e rendit publik, në nivelin që nevojitet dhe që mbrohen t drejtat e njeriut ( nenet 2, paragrafi 1 dhe neni 5 paragrafi 2 i Kushtetutës), e cila parashikohet për cilindo person i cili gjendet në Greqi, pa dallim kombësie, race, feje, gjuhe, apo bindjesh politike.
h- Emigracioni do të trajtohet si mallkim, apo si sfidë dhe shans për përfitime të vendit pritës, ashtu edhe të vendit që “dërgon” emigrantë. Është problem apo shans, në rast se administimi ndërkombëtar është i drejtë?
i- Si do të garantohet krijimi i ligjeve dhe në radhë të parë i politikave të emigracionitpa u marrë parasysh gjendja në lidhje me politikat e përbashkëta europiane, të cilat burojnë nga pjesëmarrja e Greqisë në organizmat ndërkombëtare dhe që kanë të bëjnë me luftën kundër terrorizmit?
j- Çfarë do të ndodhë me brezin e dytë të emigrantëve, me fëmijtë që lindin dhe arsimohen në Greqi dhe që me mbushjen e moshës madhore përfshihen në kategorinë e emigrantëve të paligjshëm?

Propozime
a- Komuniteti Ndërkombëtar, në mënyrë të koordinuar dhe me planifikim të mirë ka për detyrë që përkujdeset për kufizimin, deri në zhdukjen e shkaqeve që krijojnë emigracionin, kryesisht nga Afrika e Azia. Pra, do të ndihmojë në zhvillimin dhe demokratizimin e menjëhershëm. Kjo do të përbëjë jo vetëm një masë kontrolli të valës së emigracionit, por edhe të demkratizimit të brendshëm, si edhe të zhvillimit e ka për detyrë, jo vetëm si masë kontrolli të emigracionit dhe valëve të emigrantëve klandestinë që hyjnë në territorin e saj, por edhe për shkak të udhëzimeve, traktateve të ndryshme të nxjerra nga BE.
Veçanërisht BE ka për detyrë që të koordinojë politikat dhe strategjitë për emigracionin, në kuadrin e kontrollit, integrimit social të emigrantëve dhe të respektimit tëtë drejtave të njeriut. Përllogaritet se në Europë aktualisht qarkullojnë 5 milionë emigrantë të huaj klandestinë dhe pa dokumenta legalizimi.

b- Shoqëria greke ka për detyrë të demostrojë se lufton kundër racizmit, ksenofobisë e dhunës policore, të respektojë të drejtat e njeriut të çdo personi që jeton në territorin grek. Gjithashtu këtu përfshihen edhe të drejtat përsa u takon kushteve të punësimit, sigurimeve shoqërore, shërbimeve shëndetësore dhe publike. Emigranti nuk duhet të shihet si i leverdisshëm, kur ofron lirë krahun e tij të punës, e as si mallkim kur kërkon të njëjtat kushte e të drejta me punëtorët vendas, por si një qytetar me të drejta të barabarta. Është e padrejtë trajtimi si “peng” apo abuzimi mbi të nga ana e punëdhënësit. Prandaj, përcaktimi “ refugjat” propozohet të zëvëndësohet me terma si “ emigrantë të regjistruar ose të paregjistruar”.
Greqia duhet të vlerësojë faktin se të huajt mbulojnë 115000 vende pune, të cilat sipas të gjitha gjasave nuk do të mbuloheshin kurrë nga punëtorët grekë, ndryshe papunësia në Greqi do të arrinte shifrën zero. Njëkohësisht duhet të kristalizohet një politikë emigracioni, e cila do të organizojë kushtet e emigracionit, duke pasur parasysh se ky fenomen nuk do të ndalojë në vijim, por ndoshta do të ndryshojë vetëm burimi i ardhjes së emigrantëve e nga ana tjetër emigrantët aktualë nuk do të qëndrojnë gjithnjë këtu.
Shoqëria greke e ka për detyrë të kurajojë e të mbështesë përpjekjet e vendeve të tjera ballkanike për të hyrë në Bashkimin Evropian. Me këtë integrim, veçanërishgt të Shqipërisë, burimit më të vjetër e më kryesor të hyrjes së emigrantëve në Greqi- emigracioni do të ndryshojë pamje dhe gjendja do të qetësohet e stabilizohet.
Shteti grek ka për detyrë që të ruajë të blinduara kufijtë e saj, me një përgjegjësi të rritur për nga vetë fakti që kufijtë e saj përbëjnë edhe kufijtë e jashtëm të BE të gjithë shtetasit e huaj që u gjendën apo gjenden këtu (në Greqi) duhet të nihmohen që të legalizohen, pa iu vënë kushte paraprake, siç janë numri i lartë i ensimave dhe paravolave, viza e hyrjes, apo burokracira të tjera.
Shmangia e punës së zezë është detyrë e shtetit, e cila ka të bëjësi me punëtorët e huaj, ashtu edhe me ata grekë. Dhe puna e zezë nuk duhet të rëndojë mbi shpatullat e emigrantëve.

Për këtë arsye propozohet:
Dhënia e lejes së qëndrimit dhe të punës për emigrantët e brezit të dytë, pa asnjë kusht
Qëndrimi pa kushte në Greqi, për të gjithë ata që mbushin moshën 65 vjeç dhe që mbulohen nga fëmijtë e tyre.
Lëshimi i çertifikatave të ndryshme (të lindjes) për të gjithë fëmijtë e lindur në Greqi.
Mundësia e ndryshimt të profesionit, apo edhe lëvizja e lirë e emigrantëve.

Paralelisht propozohet:
Dhënia e mundësisë dhe e shanseve për të përfituar nga të gjitha shërbimet (shëndetësore, arsomore, profesionale, administratës publike) ashtu sikundër ato vlejnë edhe për grekët.
Mundësia e ushtrimit të lirë të besimeve të tyre fetare, në vende të përshtatshme.
Mësime teologjie, veç mësimit të fesë ortodokse nëpër shkolla, edhe për të huajt, por edhe për grekët.
Mësimi i gjuhës amtare të emigrantëve të huaj, gjithmonë në bazë të marrëveshjeve dypalëshe.
Dhënia e të drejtës së votës, në zgjedhjet lokale, për të gjithë ata emigrantë të huaj që kanë mbushur pesë vjet qëndrimi të ligjshëm në Greqi.
Lehtësimi i kushteve për bashkimin familjar
Krijimi i kushteve të përshtatshme për ata emigrantë që kanë një kohë të gjatë qëndrimi në Greqi, apo edhe ata që do të përfitojnë nënshtetësinë greke, pa i rënduar me paravola ato masa të tjera financiare.
Kërkimi i njohjes së mjaftueshme të gjuhës, historisë dhe kulturës greke.
Përgjigjet e shpejta në lidhje me kërkesat për dhënien e nënshtetësisë, pa i rënduar emigrantët me kërkesa e kushte absurde.
Për këtë kategori duhet të ketë kërkesa më të kufizuara e më të pakta, sidomos për fëmijtë e lindur në Greqi.

Cikli i legalizimit me ligjin e fundit duhet që të mbyllet sa më shpejt.
Të bëhet analiza e përfundimeve. Të ketë të dhëna të sakta dhe të besueshme.
Më së fundi, meqënëse është e sigurtë se fenomeni i emigracionit, nuk do të zhduket e as do të pakësohet brenda një kohe të shkurtër dhe Komuniteti Ndërkombëtar e ai Europian do të merren gjatë me të, propozohet shndërrimi i Komisionit ndërpartiak të Parlamentit grek për ndjekjen e politikave të emigracionit, në një organ permanent.

Rikthimi i Haxhi Qamilit

2008-09-19T23:50:00.000-07:00

Rikthimi i Haxhi Qamilit
Nga Arbër Mehmeti
DEBATI PËR IDENTITETIN
Lëvizja Haxhi Qamilste nga pjesa më përparimtare e vendit tonë është konsideruar si simbolika më domethënëse e humbjes së identitetit të atyre shqiptarëve që u unifikuan me pushtuesin, me kulturën e tij, me fenë e tij, madje edhe me kombësinë e tij. “Baba” me ndjekës ishte në kundërshtim me përpjekjet e gjithë atyre patriotëve si Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi, Faik Konica, Gjergj Fishta etj, që donin një Shqipëri të pavarur e europine duke u frymëzuar nga moti i madh i Skënderbeut.
Kjo përpjekje vazhdon edhe sot e kësaj dite, sigurisht e mbështetur nga shumë më tepër shqiptarë të Shqipërisë dhe të Kosovës por kundërshtarët e saj vazhdojnë gjithashtu punën e tyre me zell, në kërkim të mbështetësve të hapur e të fshehur. Ndihmën e parë këta vazhdues të Haxhi Qamilit e kanë marrë pikërisht nga shteti shqiptar, nga politika e tij, në kohen kur thirrej “e duam Shqipërinë si gjithë Europa”. Pikërisht atëherë anëtarësoheshim në Konferencën Islamike duke demonstruar hipokrizinë ndaj Perëndimit dhe cenuar karakterin laik të shtetit. Sot njeriu që më shumë se kushdo përfaqëson këtë hipokrizi është Rexhep Qosja.
Fjalori dhe mënyra që ai ka zgjedhur për këtë rol e barabisin me Haxhi Qamilin. Sulmi i tij është përqendruar tek qytetari dhe shkrimtari europian Ismail Kadare i cili më shumë se kushdo tjetër gjatë jetës dhe krijimit të veprës së tij ka ushqyer ëndrrën europiane të shqiptarëve, duke mos pranuar për asnjë çast, të identifikohej me kulturën dhe besimin e pushtuesit, kushdo qoftë ai. Kadare shkruan një letërsi të madhe të përbotshme e njëkohësisht letërsi shqiptare, gjë që e bën atë një nga shkrimtarët dhe personalitetet e kulturës botërore më në pah e shqiptarin më të preokupuar e të përgjegjshëm për fatet e vendit të tij. Halli nuk është tek Kadareja si person, por tek kontributi i tij proeuropian.
Atje ku nuk arrinte zëri provincial i politikanëve shqiptarë, andej e këtej kufirit arrinin bisedat e Kadaresë, librat e tij, intervistat e tij, letrat e tij me presidentë e kancelari të SHBA e Evropës për Kosovën dhe luftën e saj historike duke u shndërruar në paladin të kësaj kauze. Ai ka bërë detyrën ndaj kombit të tij. Atje ku propaganda serbe i paraqiste shqiptaret si “shpata” e terrorizmit islamik në Europë, si shpresa e të ardhmes islamike, si kujtim i keq i mundjes së një pjese të Europës apo të princërve mesjetare nga Osmanët, aty paraqitej lideri më europian i Ballkanit Ibrahim Rugova i mbështetur fort nga populli i tij, ku me Nënë Terezën, ku me Papa Gjon Palin, duke fituar gjithnjë e më tepër simpatinë e të fuqishmëve të globit.
Për Kosovën qe një mësim i madh historik, marrëdhënia ndërkombëtare që u krijua pas shpalljes së Pavarësisë. Ata kanë rastin të kuptojnë më afër kujt ndodhen, shpirtërisht e politikisht, e nga duhet të orientohet shteti i ri.
Shqiptarët kanë bërë rrugë të gjatë, andej e këtej kufirit, për të realizuar ëndrrën e tyre europiane si një nga kombet themelues të kontinentit dhe nuk mund t’i lejojnë vetes më tej të viktimizohen nga politika serbe. Edhe në vitin e mbrapshtë shqiptarët gjetën forcë për t’u ndarë nga murtaja e Haxhi Qamilit, por kujtimi i tij na mbet. Historia është bujare në prodhimin e dordolecëve.
Qosen e mbetur pa punë, në qoftë se, mjekrën e ka hazër, formimin shpirtëror taze, gjithashtu, e këshillojmë të konkurrojë pasi të kalojë provën e zërit për Hoxhë në Kandahar. E, nëse ata nuk e marrin, kurojeni Qosen që të rrijë këmbëkryq në paqe, mbi shiltet apo minderet e veta!

POLITIK! Një emër i bukur për një butik

2008-09-19T23:49:00.000-07:00

POLITIK! Një emër i bukur për një butik
Nga Inida Gjata ZHAKU
Ky shkrim është thellësisht Politik. U drejtohet të gjithëve.
Sapo ka nisur një protestë kundër Politikës së “Kallashnikovëve”.
Në emër të Politikës së “Vizionarëve e Sensitivëve”. Mbahet në Sheshin e Politikave të Kryengritjes, ky miting.
Ngjason pak me një Teatër rruge. Të gjithë Vizionarët e Sensitivët, fshehur pas maskës së të Revoltuarit, duke kërkuar me vetulla të ngrysura e hije të rëndë Largimin e Politikës së Vjetër.
Të bashkuar! Në emër të Shqipërisë!
Shpesh herë, vërtitja e emrit të Shqipërisë nëpër raporte ndërkombëtarësh, është përdorur si subjekt polemikash e ballafaqimesh publike Politike. Ndonjëherë me këto raporte është fshirë edhe menderja. Madje një KryeDoktorrrr, e ka rekomanduar si shumë të butë për lëkurën e trashë të shqiptarëve, të cilëve edhe 100 si kjo lloj “letre” nuk do t’ua çirrnin të pasmet e as të përparmet.
Kështu që edhe Sondazhet apo Statistikat që kanë të bëjnë me hallet tona, duke qenë se përmenden nga kushdo, kurdo, sido t’i teket gjithsecilit, kanë marrë disa nota të lehta komike e humoristike duke u shndërruar edhe në subjekt barcaletash.
Dje, pas disa kohësh e shkëputur nga programet televizive, ndoqa Opinion. PD dhe PS përballë njëri tjetrit! Tahiri dhe Ruçi si xhandarë. Xhaferri dhe Nishani si viktima. Fevziu më këmbë. Isha duke shkruar dhe me kufje në vesh, dëgjoja minimal techno nga një producent rus. Atyre u shihja vetëm fytyrat e qëndrimet. Herë pas here kapja ndonjë plan të parë e mund ta kuptoja prej lëvizjeve të buzëve të tyre subjektin e debatit. U vra apo s’u vra! U tha apo s’u tha! U bë apo s’u bë! Fitoj apo humbas! Votoj dhe s’fitoj! Mashtron apo mashtroj! Etj….
Kur befas, Nishani se nga e nxjerr një resme të ekranit të kompjuterit personal, ku sipas një sondazhi në Balkanweb, shqiptarët kishin votuar për Politikën e Vjetër, edhe pas gjithë këtyre përpjekjeve të Opozitës për Kryengritje, 80 e ca përqind!
Po ta shihje pa zë siç po e shihja unë, dukej sikur Nishani reklamonte në TV shpikjen e fundit të shkencës, përsa i përket fshirjes së menderes. Me një klikim dhe faaaap. I pastër e i sigurtë edhe një mandat tjetër. Me gjithë ato letra nëpër duar, diçka e re mbase kish ngjarë, e duhej dëgjuar!
Por, kur nisa t’i dëgjoj me zë llafollogët e atyshëm, kuptova se edhe një herë tjetër në TV nga kompetentët e Politikës, nuk thuhej asgjë e re. Viktimat fajësonin Fajtorët. Fajtorët fajësonin Viktimat. Fevziu më këmbë. Letra sondazhesh e raportesh nëpër duar!
Dhe sot, miting.
Me thënë të drejtën, pas gjithë Politikës që dëgjon nëpër programet Politike kupton se Politika shqiptare është vetëm një muhabet ordiner njerëzish ordinerë dhe asgjë e frytshme për askënd jashtë asaj sfere.
Të vetmet Protesta Spontanisht Qytetare në Shqipëri kanë qenë Thirrjet për Paret. Këngët e mjeruara të shqiptarëve, grabitur nga Politika e Piramidave.
Të nxitur nga Politika Tjetër, kundër Politikës së Vjetër! Kjo është shndërruar tashmë në traditë në vendin tonë. Sheshe mbushur me militantë që thërresin apo shohin vëngër në emër të asaj që u dikton Politika e Mitingut!
Tashmë kjo farsë dihet nga të gjithë. Atje në shesh, të ndodh shumë rrallë të shohësh qytetarë të protestojnë ndershmërisht në emër të diçkaje më lartësuese se sa Politika!
Ndaj dhe ky i fundit, si të gjithë mitingjet e tjerë, për një shoqëri të shushatur prej politikës, nuk përfaqëson asnjë lajm. Asnjë ngjarje. Asgjë më shumë se sa disa Xhandarë që fajësojnë disa Viktima. Asgjë më shumë se sa disa Viktima që fajësojnë disa Xhandarë. Dhe disa gazetarë në këmbë.
Asgjë më shumë se ç’ ka ndodhur nëpër protesta të mëparshme, nuk ndodh edhe këtë herë. Politika i sheh qytetarët si vota. Turmat si mjete. Mirëpo, një politikë e re nuk mund të burojë nga metodat e vjetra. Nga protesta të stisura. Nga të blerë që shiten lirë. Nga të lirë që e shesin veten shtrenjtë. Protestat, po nuk buruan prej thellësisë së zemrës së atij që vuan, nuk do të kenë kurrë asnjë vlerë më të madhe se sa do t’i shtojnë kalendarëve një datë rrëmuje e kaosi urban.
Mirëpo, nëse të tjerat do të funksiononin, e sikur ky vend të mos kish probleme të thella e ku të drejtat e njeriut të paktën të garantonin njëfarë mbarëvajtje sociale, nuk do të kish asnjë problem kjo Shfaqje Militantësh me maska Rastësorësh herë pas here. Mirëpo, duke qenë e ndërgjegjshme për problemet sociale e mungesën e Politikave Reformuese, si shkak i hallakatjes diletanteske të Politikanëve Shqiptarë, uroj që të jetë duke i ardhur fundi kësaj Politikomanie që vetëshpallet si e re e të udhëheq e Bashkuar drejt Batakut të vjetër, duke lënë në harresë e të pazgjidhur çdo problem jetik të këtij populli hallemadh. Uroj që qytetarët ta kuptojnë Politikën si një mekanizëm që ndërton qytetërime, e jo më si një Xhaketë me prerje Moderne!
Politik! Një emër i bukur për një butik!

Për të vërtetën kanë nevojë të gjithë

2008-09-18T08:36:00.002-07:00

Për të vërtetën kanë nevojë të gjithë
Nga Ismail Kadare
PËR TË VËRTETËN KANË NEVOJË TË GJITHË
“Gazeta shqiptare” botoi pak kohë më parë një letër të Arshi Pipës, personalitet i njohur i disidencës shqiptare, drejtuar botuesit anglez “Serpent Tail”, lidhur me përkthimin dhe botimin në anglisht të romanit “Kronikë në gur”.
E paraqitur nga studiuesi Myftar Gjana, kjo letër, sipas tij, është e fundit, në serinë e letërkëmbimit të Arshi Pipës me botuesin anglez. Ajo mban datën 27 tetor 1986, është nxjerrë nga arkivi personal i autorit dhe botohet për herë të parë në Shqipëri.
Pak kohë pas kësaj, më 7 shtator të këtij viti, e njëjta gazetë boton fragmente të një studimi tjetër të Arshi Pipës, të titulluar prej gazetës “Kundër Kadaresë”, titull gjithsesi i habitshëm, ngaqë ajo që shkruhet në këtë studim, jo vetëm që nuk është kundër, por është e favorshme, madje tepër e favorshme për shkrimtarin.
Pavarësisht nga kjo, studiuesi M. Gjana paralajmëron se do të botojë së shpejti shkrime të tjera të rëndësishme të Arshi Pipës për letërsinë shqipe, kryesisht për autorët që kanë qenë në qendër të vëmendjes së tij.
Është për t’u çmuar nisma e zotit M. Gjana që po vë në vëmendjen e publikut dokumente sa të rralla aq dhe të rëndësishme.
Siç del nga intervista shoqëruese e M. Gjanës, letra e A. Pipës drejtuar botuesit anglez, parathënia aq shumë e dëgjuar e tij për “Kronikë në gur”, botuar pas refuzimit anglez në revistën amerikane “Tellos” më 1987, si edhe shkrime të tjera, që do të shohin dritën e botimit, në një mënyrë ose një tjetër, kanë lidhje midis tyre. Rrjedhimisht, ato kanë lidhje me një incident të njohur publik, për të cilin është folur shumë, por që ka mbetur i pazbërthyer plotësisht. Ngjarja, pjesë të së cilës janë këto shkrime, duke e pasur zanafillën në kohën e komunizmit, ka pasur një histori vijuese më pas, në kohën kur komunizmi po rrëzohej, e fill pas kësaj, në vitet e para të tranzicionit. Për të është folur shumë, është shkruar mbarë e mbrapsht, janë thënë të vërteta e gjysmë të vërteta, janë bërë spekulime, aq të pashmangshme në kësi rastesh.
Incidenti e kapërcen dukshëm vetveten dhe kronikën letrare. Ai ka lidhje me atë katastrofë morale që ndodhi në Shqipëri, kur regjimi i përmbysur arriti të prishë drejtpeshimin e jetës së vendit. Shumë ngjarje mbetën të errëta dhe të tilla vazhdojnë të mbeten, sepse në Shqipëri forcat që janë të interesuara për fshehjen e së vërtetës, madje për varrosjen e saj, janë ende zotëruese.
Lidhur me këtë dosje, një pjesë e së cilës sapo ka nisur t’i bëhet e njohur publikut shqiptar, si autor që është interesuar drejtpërdrejt ngaqë ka lidhje me veprën e tij, dëshiroj të ndihmoj në sqarimin e së vërtetës. Për të vërtetën kanë nevojë të gjithë, duke përfshirë edhe ata që nuk janë më, dhe zëri i të cilëve vjen nëpërmjet dokumenteve, siç është në këtë rast zëri dhe kujtimi i Arshi Pipës.
Historiku i ngjarjes
Në fillim të viteve ’80, Arshi Pipa, poet, studiues dhe disident i njohur, arratisur prej kohësh nga Shqipëria komuniste, i propozon botuesit londinez “Serpent Tail” përkthimin e vet të “Kronikë në gur”.
Pas një kontrate të rregullt, Arshi Pipa e dorëzon për botim dorëshkrimin anglisht të veprës, të shoqëruar me shënime të shumta e të vlefshme, si dhe një parathënie tepër të thellë e tronditëse. Është pikërisht kjo e fundit që shkakton një mosmarrëveshje të zgjatur midis tij dhe botuesit anglez.
Thelbi i mosmarrëveshjes, më tepër se vërejtjet e kësaj letre kanë qenë të një natyre më të rëndë dhe thelbësore. Ato duhet të jenë pasqyruar në letrat e tjera, të cilat ende nuk janë botuar, ose ende nuk janë gjendur.
Për thelbin e mosmarrëveshjes jam njoftuar prej botuesit tim francez. Sipas tij, botuesi anglez e refuzonte parathënien e Pipës, për arsyen e vetme se, sipas mendimit të tij, ajo e rrezikonte autorin, që ende jetonte në vendin e tij komunist.
Ende sot mendoj se botuesi anglez kishte pasur të drejtë. Mjaftonin dy-tre paragrafë të parathënies, atje ku shkruhej se në këtë roman bëhej aluzion i hapur kundër shefit komunist të Shqipërisë, i cili, sipas parathënësit, paraqitej si vrasës dhe pervers me deviacione seksuale, që autori të vihej në një kushtëzim fatal.
Të shumtë do të ishin autorët e ish-Lindjes që mund të mikloheshin sot, pas rrëzimit të komunizmit, nga një interpretim i tillë, tepër i favorshëm politik i veprës së tyre. Për hir të së vërtetës, më duhet të pohoj se në librin “Kronikë në gur” nuk ka dhe nuk mund të kishte aludime të tilla, e sidomos kaq të skajshme. Ndërkaq, zbërthimin e prof. Arshi Pipës, unë e kuptova në atë kohë si fryt të pezmit të tij të thellë e të ligjshëm kundër regjimit komunist dhe shefit të tij. Në interpretimin e veprës sime, ajo projektonte trazimin e vet intelektual dhe një projektim i tillë njihet në fushën e letrave. Ndërkaq, ky përjetim subjektiv nuk pengonte që sprova e tij në trajtë parathënieje të mbetej gjer më sot studimi më i mirë për “Kronikë në gur”.
Nuk e kam vënë në dyshim dashamirësinë e Arshi Pipës. E kuptova atë interpretim si një dashamirësi të tepruar, për të rritur dhe vënë në pah vlerat e një shkrimtari shqiptar, që jetonte në një vend kaq të vështirë.
Vite me radhë kam pasur këtë mendim, shoqëruar me ndjenjën e mirënjohjes dhe dëshirën për ta takuar një ditë këtë njeri kaq të vuajtur e inteligjent, me të cilin më lidhte, veç të tjerash, qyteti ynë i përbashkët, Gjirokastra, zanafillë e kësaj historie.
Kjo shpresë u bë reale në fund të vitit 1989, fillimi i 1990-ës, kur komunizmi po jepte shenjat e krisjes.
Befasimi
Pikërisht në këtë kohë, në kohën kur shumë shqiptarë, e aq më tepër shumë intelektualë të Shqipërisë e të diasporës, të ndarë nga fati dhe nga kufijtë e pamëshirshëm, mezi ç’prisnin rastin të takoheshin më në fund, për të këmbyer idetë e për të bashkuar vullnetet në të mirë të vendit, midis meje e Arshi Pipës ndodhi një përplasje që, pa e tepruar, mund të cilësohej katastrofike.
Në kohën që prisja konfirmimin e qëndrimeve të mëparshme dashamirëse të tij, për të cilat e ndjeja për detyrë t’i shfaqja mirënjohjen time, ndodhi diçka tepër e rëndë dhe befasuese. Në dy-tri emisione të “Zërit të Amerikës” në gjuhën shqipe, emisione që dëgjoheshin në atë kohë aq shumë në Shqipëri, A.Pipa, në mënyrë të papritur e krejt të papërligjur, formuloi sulme shumë të ashpra kundër meje. Thelbi i sulmeve ishte ky: shkrimtari I.Kadare nuk ka asnjë të drejtë morale të flasë sot për nevojën e demokratizimit të Shqipërisë, sepse ai ka qenë kundër demokracisë. Me fjalë të tjera, autori I.Kadare, që për shumë vite është konsideruar prej Arshi Pipës aq antikonformist, saqë në një botim publik ka guxuar ta karakterizonte shefin e komunistëve shqiptarë vrasës e pervers, tani nuk paska as të drejtën elementare të bëjë diçka për demokratizimin e Shqipërisë!
Nuk e fsheh që zhgënjimi im ka qenë tepër i madh. Dhe bashkë me zhgënjimin ishte e rëndë pikëpyetja se çfarë kishte ndodhur dhe cili ishte shkaku i kësaj kthese kaq të mbrapshtë.
Duke mos gjetur dot asnjë logjikë të kthesës së tij, erdha në një mendim të keq: dyshimin në dashamirësinë e tij të mëparshme. Nën trysninë e emocionit, besova se parathënia e tij e dikurshme e “Kronikë në gur”, atë që botuesi anglez e kishte refuzuar, kishte qenë thjesht një provokacion.
Në atë kohë kisha në duar korrekturat e librit “Ftesë në studio” dhe, nën nxitjen emotive, shtova disa paragrafë tepër të hidhur, si përgjigje për sulmin e tij te “Zëri i Amerikës”. Thelbi i përgjigjes ishte ky: parathënia e A.Pipës, ndryshe nga ç’më qe dukur më parë, paskësh qenë një “kallëzim në polici”.
Përgjigjja ime ka qenë e shpërpjesëtuar. Pendimin tim për këtë shpërpjesëtim e vërteton fakti që, pak kohë më pas, në botimin frëngjisht të “Ftesë në studio”, i vetmi ndryshim që kam bërë ka qenë pikërisht heqja e fyerjeve kundër Arshi Pipës.
Ndërkaq, keqkuptimi midis nesh ishte i rëndë. Njerëzit që e sajuan atë, e shfrytëzuan dhe vazhdojnë ta shfrytëzojnë ende sot, duke spekuluar me emrin e Arshi Pipës. Kam përshtypjen se pas sinjalit tim prej botimit frëngjisht, Arshi Pipa ka qenë i dëshpëruar prej incidentit dhe, në udhëtimin e tij në Shqipëri, nuk ka treguar ndonjë dëshirë të flasë për të. Në raste keqkuptimesh të tilla dramatike janë dy faktorë që ndihmojnë në kapërcimin e tyre: koha dhe ndërmjetësit dashamirës të të dyja palëve. Për fat të keq, kanë munguar të dyja. Arshi Pipa e la shpejt këtë botë. Sa për ata që duhej të ndihmonin në shuarjen e keqkuptimit, në shumicën e rasteve bënë të kundërtën. Dhe kjo ishte në logjikën e gjërave: ishin ata që, me sa duket, kishin fabrikuar intrigën. Dhe kryesorja, ishin ata që kishin frikë zbulimin e së vërtetës.
Shpjegimi
Kthesa drastike e Arshi Pipës lidhur me autorin, që pasi e kishte çmuar me tonet më të larta, ishte përpjekur befas ta rrëzonte, e ka kërkuar prej kohësh një shpjegim. Shpjegimi, natyrisht, nuk mund të pritej prej atyre që kishin qenë pjesëtarë të kësaj historie, në dukje absurde, por në thelb dramatike, siç janë historitë e intoksikimit. Duke hapur arkivin e tij, familjarët kanë nxitur daljen e së vërtetës, që është, në fund të fundit, qetësimi dhe dëshira e fundit e çdo njeriu që largohet nga jeta, pa sqaruar dot disa gjëra.
Në të vërtetë thelbi i së vërtetës, më mirë se kudo, gjendet në veprën e një shkrimtari. Kështu dhe në rastin e Arshi Pipës, pështjellimin e përkohshëm të tij, e ka kundërshtuar, në radhë të parë, vepra e tij, pra, ai vetë.
Shpjegimi i incidentit nuk mund të shpjegohet jashtë kuadrit të asaj që po ndodhte në Shqipëri, në fund të vitit 1989, fillimi i 1990-ës, kur udhëheqja komuniste, e mbërthyer nga ankthi, po kërkonte mënyrat si të ruante ende pushtetin. Në rast të humbjes së tij, ajo do të përpiqej si të mbulonte krimet, meraku i fundit i çdo diktature. Regjimi përpiqej të siguronte njëfarë vazhdimësie të tërthortë të vetvetes nëpërmjet njerëzve të vet, që memaska në fytyrë do të shpejtonin të zinin radhët e para të shoqatave, partive, kulturës, biznesit e mediave.Një veprimtari e ethshme karakterizoi stinët e fundit të regjimit për të ngritur figura e personazhe të llogaritur qysh më parë për këto ditë të këqija e, paralelisht me këto, për të diskretituar personazhe të tjera, që i gjykonte të rrezikshme. Pjesë e këtij programi ishte përçarja e intelektualëve, një mjeshtëri që komunizmi e njihte në mënyrë të përsosur. Dhe pjesë e kësaj ishte një tjetër përçarje, ajo midis intelektualëve që jetonin brenda vendit, me intelektualët e tjerë, shkrimtarë, publicistë, historianë të diasporës së gjerë shqiptare. Bashkimit të këtyre dy forcave i trembej më së shumti regjimi komunist. Ndaj, në panik e sipër, gjeti kohë të niste jashtë shtetit emisarë të veçantë, me misione të veçanta.
Regjimi shqiptar nuk ishte pa përvojë në këtë fushë. Edhe më parë, të dërguar të tij, ca të hapur e ca të maskuar kishin arritur ta bënin lëmsh një pjesë të diasporës intelektuale. Emisarët e rinj vazhdonin të njëjtën traditë. Kronika e kësaj tradite është tepër e gjatë. Asnjë shkrimtar, shkencëtar, historian, publicist, veprimtar politik a klerik i shquar nuk i ka shpëtuar përgjimit shqiptar.
Dezinformimi dhe intoksi do të ishin arma themelore të tij. Në prag të rënies së komunizmit, në vëmendje të veçantë kanë qenë, pa dyshim, Martin Camaj dhe Arshi Pipa, i pari i gjykuar i rrezikshëm për autoritetin e tij të lartë si shkrimtar, i dyti, edhe më i rrezikshëm, për energjinë e palodhshme antikomuniste. Emisarët e mbërritur në Munih të Gjermanisë do të përpiqeshin të ndikonin në fillim te Martin Camaj, e më pas, falë miqësisë së tij me Arshi Pipën, të kishin qasje te ky i fundit.
Rasti e ka sjellë që nëpërmjet dëshmitarëve të besueshëm e, sidomos nëpërmjet kontakteve me Martin Camaj, njërin të drejtpërdrejtë e dy të tjerë nëpërmjet ndërmjetësve, të krijoj një ide se si vepronte makina e njohur e intoksit komunist, një nga më të pabesat që ka njohur njerëzimi.
S’ishte fjala vetëm për shpifjet vulgare të tipit se si shkrimtari Kadare i ka quajtur refugjatët shqiptarë kështu apo ashtu, shpifje që përpiqeshin ta armiqësonin shkrimtarin jo vetëm me refugjatët, por me gjysmën e popullit shqiptar, që kishte lidhje me ta. As ishte fjala për sajime si ai i komisionit të ndalimit të Fishtës në Shqipëri, që kinse përbëhej nga treshja Ramiz Alia, Nexhmije Hoxha, I. Kadare, i cili, ndonëse ishte fare i palogjikshëm, për arsyen e thjeshtë se kur Fishta u ndalua I. Kadare ishte më pak se 10 vjeç, prapëseprapë mund të dëmtonte shkrimtarin, sipas parimit të njohur: credo quia absurdum (e besoj ngaqë është absurde). Të tilla sajime nuk mund të pinin ujë te njerëzit si Camaj e Pipa. Ndaj për ta duhej të fabrikoheshin, dhe natyrisht që u fabrikuan, sajesa të tjera më dinake dhe sidomos tepër personale.
Është interesante, siç do të shpjegohet më poshtë, se ndërsa Martin Camaj nuk ra në kurthin e intoksit shqiptar, Arshi Pipa, për fat të keq, së paku për njëfarë kohe, ra.
Një parantezë për Martin Camajn
Në kushte krejtësisht të paparashikueshme e kam takuar Martin Camajn në tetor të vitit 1981, një nga periudhat më të errëta të diktaturës shqiptare. Takimi ndodhi në Frankfurt, ku isha i ftuar në Panairin e Librit. Pas konferencës së shtypit, ku kisha folur përpara gazetarëve, në koktejin e zakonshëm të organizuar më pas, m’u afrua një burrë i hijshëm që më foli në shqip: Jam Martin Camaj, ndoshta më njihni, kam ardhur nga Mynihu për t’ju dëgjuar.
I thashë se e njihja fare mirë nga shkrimet që botonte në “Shejzat”, gjë që ishte e vërtetë. Revista e Koliqit “Shejzat”, që dilte në Romë, vinte rregullisht në Bibliotekën Kombëtare dhe ndonëse ishte në indeksin e shtypit të ndaluar, me pak vështirësi mund ta lexoja në sallë.
Më tha se nuk donte të më vinte në pozitë të vështirë me praninë e tij, por, me sa kishte vënë re, mendonte se në sallë nuk kishte shqiptarë.
I thashë se ashtu më qe dukur edhe mua dhe ky komplicitet i thjeshtë, shoqëruar me buzëqeshje, bashkë me bisedën e çiltër disaminutëshe, më krijuan bindjen se i lamë përshtypje të mirë njëri-tjetrit. Pas kësaj njohjeje, interesimi im për të dhe për veprën e tij u shtua se tepërmi, por rasti nuk e solli më të takoheshim.
Dhjetë vite më pas, në fund të vitit 1991, një miku ynë i përbashkët, që vinte shpesh në Paris, do të më sillte lajme dhe përshëndetje nga Martin Camaj. Ishte Ëerner Daum, shkrimtar, eseist dhe diplomat i shkëlqyer gjerman, që e kisha njohur gjatë shërbimit të tij në Tiranë, kur kishte postin e zëvendësambasadorit gjerman, dhe që u bë i njohur si personazhi kryesor midis diplomatëve perëndimorë, që luajtën rol gjatë krizës së ambasadave.
Gjatë një dreke, Ëerner Daum më foli për miqësinë e tij me Camajn dhe më pyeti ç’mendoja për veprën e tij. Për fat të mirë, sapo kisha mbaruar dy novelat e shkëlqyera “Pishtarët e natës” dhe “Rrungaja e marsit” dhe ia thashë mendimin tim për to, si dhe për vjershat që i njihja prej kohësh.
Ëerner Daum, i shquar për elegancën e sjelljeve dhe të folurit, më kërkoi leje se a mund t’ia transmetonte këtë bisedë Camajt. E dinte takimin tonë të dikurshëm dhe shtoi se Camaj do të gëzohej shumë për këtë vlerësim. Nga shtjellimi i bisedës së Daumit, si unë, si ime shoqe, patëm përshtypjen se Camaj, kishte, me sa dukej, një informacion të kundërt, thellësisht të gabuar, lidhur me atë çka mendoja unë për të.
Një javë më pas, Ëerner Daum më mori në telefon për të më thënë se Camaj kishte qenë shumë i lumtur nga ato që kishim folur dhe se do dëshironte shumë, nëse rasti e sillte dhe nëse unë gjithashtu e dëshiroja, të takoheshim. U përgjigja menjëherë se do të ishte për mua një gëzim i rrallë dhe kjo mund të krijohej në marsin e vitit që sapo kishte hyrë. Më 20 mars isha i ftuar pikërisht në Munih, në një forum ndërkombëtar shkrimtarësh. Përgjigjja nga Martin Camaj erdhi si përherë e shpejtë dhe fisnike. Do të dëshironte shumë të na ftonte të dyve, Daumin dhe mua për drekë, në shtëpinë e tij gjatë ditëve të forumit.
E prisja me padurim këtë takim, por nuk ma merrte mendja se Martin Camaj po jetonte javët e tij të fundit. Sëmundja, që ishte shpallur ndërkaq, po përparonte me shpejtësi dhe ai e la këtë botë pak kohë përpara takimit tonë.
Në një nga ditët e forumit i kërkova shoqërueses sime gjermane të më ndihmonte për t’u lidhur me familjen e Camajt, për të çuar një tufë lule në varrin e tij. Kontakti i saj me një nga familjarët ishte më se befasues: I. Kadare ka qenë armiku kryesor i Martin Camajt, ndaj nuk ka të drejtë morale t’i çojë lule në varr. Gazetarja gjermane nuk po u besonte veshëve. Në formulimin e përgjigjes ndjeva shijen e hidhur të diçkaje të njohur. Shoqëruesja gjermane mori prapë në telefon për të pyetur se a ishin në dijeni në familjen Camaj se në 23 ose 24 mars I. Kadare dhe Ë.Daum ishin të ftuar për drekë prej vetë Martin Camajt? Në telefon u përgjigjën se kjo ishte e vërtetë, por kjo s’donte të thoshte asgjë, ngaqë “Martini ishte naiv dhe disa herë nuk u jepte rëndësinë e nevojshme disa gjërave”.
Ishte mjaft e qartë për të kuptuar se si kishte punuar intriga shqiptare nëpërmjet emisarëve të dërguar në Munih. Ajo që mund të vrisje mendjen e nuk e gjeje dot, siç qe kthesa e pashpjegueshme e Arshi Pipës, kishte një shpjegim të thjeshtë: keni shkruar pozitivisht për Kadarenë, ju doni të takoheni me të? Synimi juaj është fisnik, por ju, me sa duket, nuk jeni në dijeni se Kadare nuk është mik, por armik numër një i juaj. Dhe kështu triumfonte e keqja, ashtu si në historinë e shëmtuar të kinse përbaltjes së refugjatëve prej I.Kadaresë, ashtu si në shpifjen e kinse komisionit trepalësh që kishte ndaluar Fishtën, ashtu si në shumë fabrikime të tjera, për të cilat punonin ditë e natë zyrat e Sigurimit Shqiptar.
Duke mos u zbuluar arkivat, dosjet dhe lidhjet e fshehta, gjithë mekanizmi i vjetër, ndonëse i rrëzuar, e rrezaton të keqen. Ajo mund të shfaqet në forma groteske, sidomos në fushën e kulturës, siç ndodhi me paralajmërimin e çuditshëm për një shkrimtar, botuar në faqen e parë të një gazete: “Dyqind mijë evgjitë bëhen gati të sulmojnë I. Kadarenë”. Ose me forma më tinëzare, por më helmuese, si ankesa shoqatash në organizma europiane, ku i njëjti shkrimtar akuzohet si vllahofob, ose kur, në të njëjtën kohë akuzohet si antikatolik, antimysliman e antisemit, një koleksion “anti”-sh tepër i vështirë për t’u besuar, por fare i lehtë për t’u reklamuar.
Mozaiku i së keqes
Incidenti me Arshi Pipën nuk është veçse një katror përbërës në mozaikun e madh të mbrapshtisë, çka është në të vërtetë jeta jonë e sotme shqiptare. Siç u tha në krye të këtyre shënimeve, pas rënies së komunizmit, pikërisht në kohën që u duk se shumë gjëra do të viheshin në vend ose, së paku, do t’i nënshtroheshin një procesi sqarimi e lustracioni, faza e parë e qortimit të fajit historik, ndodhi e kundërta. Një mjegull e një pështjellim që sa vinte dendësohej u shtri në mënyrë këmbëngulëse në të gjitha fushat e jetës. Fakti që sot, në kohën që po shkruhen këta rreshta, Shqipëria, për turp të saj, ende po lëkundet t’i hapë ose jo arkivat e fshehtë, të dënojë ose jo krimet e komunizmit, dëshmon më së miri katastrofën morale që ky vend e pranoi si një kalendar të përditshëm. Një vend që refuzon të shqyrtojë ndërgjegjen e vet, tregon se nuk ka asnjë vullnet t’i thotë lamtumirë së keqes, rob i së cilës ka qenë. Para ca kohe ende na dukej se ende e kishim të drejtën të krenoheshim që përmbysja e diktaturës ndodhi te ne pa përplasje. Dyshoj se së shpejti, në qoftë se ende nuk do t’u japim plotësisht të drejtë atyre që mendonin se një përplasje do të ishte, ndoshta, më e shëndetshme se ky flirt i shëmtuar më të keqen, së paku do t’i dëgjojmë me vëmendje. Flirti ka qenë dhe vazhdon të jetë tepër i rëndë. Ai po thyen në mes moralin shqiptar dhe thyerja e këtij morali është baza ushqyese e korrupsionit, kundër të cilit flasim aq shumë e bëjmë aq pak.
Për t’u kthyer në fushën e kulturës, kemi qenë të gjithë dëshmitarë se si druajtja e ditëve të para u kaloi shumë shpejt njerëzve që ishin zhytur në krim, denonciatorëve, ata që pa asnjë mëshirë kishin çuar drejt burgut ose pushkatimit kolegët e tyre, ata që as vendet e quajtura “borgjeze”, demokracitë europiane, nuk i falnin. Druajtja iu doli shpejt, sepse shumë shpejt e kuptuan se ata, jo vetëm nuk dënoheshin, por, përkundrazi, filluan të çmohen. Të dy krahët e politikës i quanin thesar të paçmuar dijenitë që kishin për militantët e përlyer të krahut kundërshtar (dijeni të grumbulluara gjatë kohës që kishin qenë në pushtet), sepse në këtë mënyrë do të mund te shantazhonin krahun tjetër, sipas parimit: ti mos prek të mitë, unë s’prek të tutë. Kjo ndodhi në të gjitha fushat, e sidomos në kulturë. Dhe kështu, llumit të kulturës shqiptare jo vetëm i doli droja, por u ndie i inkurajuar si dikur dhe, si dikur, me oreks të shtuar nisi të kërkojë poste, ndere, dekorata, tituj akademike etj., që qeveritë shqiptare të të dy krahëve, me një bujari të paparë po ua jepnin dhe vazhdojnë t’ua japin ende sot.
Zërat që u ngritën kundër një flame të tillë, shkrimet dhe librat që u botuan, ndër të cilat vepra monumentale, si “Rrno vetëm për me tregue” e At Zef Pllumit, ose vepra të rëndësishme e tronditëse, si “Lufta civile në Shqipëri” e Uran Butkës, “Disidentë të rremë” e Sadik Bejkos, e të tjera si këto, nuk e ndalën dot përroin e turbullt që nga rrënojat e diktaturës po ngrinte prapë në sipërfaqe njerëzit e saj.
Në sulmin e saj e keqja sa vente bëhej më e pafytyrë. Jo vetëm s’dukej asnjë shenjë e ndëshkimit për denonciatorët e veglat e terrorit komunist, por postet që ata zinin arrinin përherë lartësi të reja. Gjithë Shqipëria e dinte, ndërkaq, se ata kishin zënë vend në parlament, në partitë politike, në qeveritë e të dy krahëve, por Shqipëria e lodhur ose e papërgjegjshme u pajtua me këtë shëmti. Gjithë Shqipëria i shikonte dhe vazhdon t’i shikojë përnatë në ekranet e televizorëve, ose edhe më keq, në tribuna festive, ku, shëmturisht të mallëngjyer, marrin tituj nderi, ata, shumë prej të cilëve do ta kishin vendin në burg. Dhe Shqipëria, e lodhur, prapë hesht dhe mësohet me të keqen.
Rekordet e saj sa vete rriten. Për t’u kthyer në fushën e kulturës, ndodhin gjëra të papërfytyrueshme: si dekorimet e prokurorëve, që e çuan në litar një poet, për të cilin shtypi foli, për fat të mirë, gjerësisht, por që, për fat të keq, nuk u kujtua kush të kërkonte shnjohjen (anulimin) e dekoratave. Në librin “Disidentët e rremë” autori tregon shembuj tronditës, se si pikërisht pas rënies së komunizmit emra shkollash, rrugësh e fondacionesh janë pagëzuar me emra denonciatorësh. Dhe ndonëse shtypi ka dhënë alarmin, asgjë nuk ndodh.
Për të mos u zgjatur, në këtë libër jepet, midis të tjerash, shembulli që duhet të jetë unikal në kontinentin europian, në mos në gjithë botën, ku vërtetohet katërcipërisht prej dokumentesh se, një njeri i letrave, ish-oficer sigurimi, ish-kryetar dege të brendshme, jo vetëm e ka falsifikuar jetën dhe veprën e vet, por ka vrarë njerëz me dorën e tij, dhe vrasjen e ka kryer jo për shkaqe private, emocionale, qoftë dhe psikotike, por i ngarkuar nga Sigurimi Shqiptar, pra jemi përpara një vrasjeje politike, asaj mbi të cilën u ngritën themelet e diktaturës shqiptare. Në librin “Lufta civile në Shqipëri”, Uran Butka flet për vrasjet politike prapa krahëve, qysh në luftë, pra brenda llojit. Këto, bashkë me vrasjet me motiv klasor, përbëjnë aktet fondatore të versionit shqiptar të komunizmit.
Ajo që është shqetësuese në këtë histori, nuk është vetë personazhi vrasës, por shoqëria shqiptare që kundron me shpërfillje atë që po ndodh. Të mbrosh një krim fondator, do të thotë ta mbrosh në tërësinë e tij rendin kriminal. Dhe mbrojtësit janë po ata që gjer më sot kanë penguar hapjen e arkivave dhe të dosjeve të turpit, ata që kanë shërbyer si denonciatorë ose që kanë glorifikuar denonciatorët, e kështu me radhë, gjer tek emisarët që u dërguan te Martin Camaj, tek Arshi Pipa e të tjerë personalitete të diasporës, për të mbjellë përçarje dhe helm.
Krimi frikësohet nga e vërteta, nga dëshmitarët e, sidomos, nga dokumentet. Kjo është arsyeja që në Shqipëri ka një mosdashje, për të mos thënë një tmerr të vërtetë prej dokumentacionit. Abaz Ermenji, kryetar i Ballit Kombëtar në mërgim, shumë herë i ka rënë kambanës së alarmit për emisarë spiunë të dërguar në Perëndim nga Shqipëria komuniste. Balli Kombëtar ka pasur me dhjetëra organizata e celula në botën e lirë. Nuk është bërë e ditur që nga këto organizata të jenë botuar letra e materiale, që do të ndihmonin aq shumë për të hedhur dritë mbi një të vërtetë të fshehur me aq kujdes, sidomos në fushën e kulturës. Nuk janë të paktë shqiptarët që në vitet 1990-1992 janë takuar e kanë biseduar me personazhet që u përmendën në këtë shkrim, Camaj e Pipa. Ndërkaq, nuk janë parë gjëkundi dëshmitë e këtyre takimeve. Në botën e qytetëruar, dëshmi të tilla bëhen pjesë e kulturës dhe e kureshtisë pozitive, asaj që e çon përpara emancipimin e një shoqërie. Të gjithë duan të dinë ç’kanë menduar personazhet e shquara, sidomos ata që s’jetojnë më. Te ne ndodh e kundërta. Një heshtje e papërligjur i rrethon, heshtje që nuk kuptohet ku e ka zanafillën: tek paaftësia e vizitorëve për të komunikuar me personazhet, tek arsye meskine apo te ndërgjegjja e papastër.
Në këtë kah, çdo botim, çdo dalje në dritë, çdo pjesë e arkivit të njerëzve të shquar, e nxjerrë nga institucionet ose familjet, si në rastin e fundit, përbën një akt të fisëm e emancipues.
Për t’u kthyer tek emisarët, për të cilët flet zoti Ermenji, qoftë klasikët, qoftë modernët, ata të epokës së internetit, duhet ta mësojnë më në fund se koha e mjeshtërisë se tyre, mjeshtërisë për t’u futur në shtëpi shkrimtarësh të njohur, për t’i shitur pastaj pabesisht, ka kaluar. Mjeshtërinë e infiltrimit, përpara se ta praktikonin në Munih, judët e kanë mësuar në Tiranë. Atje, të maskuar si admirues, ata kryen tradhtinë më të madhe ndaj moralit njerëzor.
Judët e kulturës shqiptare, sipas një zakoni të fundit dhe mjaft të keq shqiptar, kujtojnë se sa më shumë të dalin në ekrane, aq më lehtë do t’u harrohet ajo që kanë bërë. Ata kujtojnë se kjo ekranomani, e shoqëruar me ca ecejake nëpër ca forume a kinseforume europiane do t’ua bëjë më të lehtë purgatorin. Ndërkaq, ata harrojnë se dënimi i judëve ende bën pjesë dhe, me sa duket, do të bëjë pjesë gjithmonë në doket e qytetërimit europian. Kështu që sa më shumë që Shqipëria i afrohet Europës, aq më e papërshtatshme bëhet ndërgjegjja e tyre për këtë kushtëzim. Në këtë gjendje, e vetmja rrugëdalje mbetet lehtësimi i saj. Dhe për njerëzit që janë mësuar të punojnë në terr, e vetmja mënyrë e lehtësimit të ndërgjegjes, është kërkimi, qoftë dhe me vonesë, i dritës dhe i pozitivitetit të munguar.
Arshi Pipa: “Kadare shkrimtar heretik”
"Nuk dyshoj se Kadareja eshte nje shkrimtar heretik. Nuk eshte e mjaftueshme ta quash atë, siç kam thënë dikur, Jevtushenko shqiptar. Jevtushenko eshte thjesht nje rebel. Dallimi midis nje rebeli dhe nje heretiku eshte se, i pari, shpreh zemërimin e tij në mënyrë spazmodike, i cili mund te përmblidhet pas pak, ndërsa heretiku është i qëndrueshëm në kundërshtimin e tij, ka një vijë të veprimit dhe një strategji të sjelljes, që buron nga parimet.
Duke jetuar në një shoqëri besimtarêsh ai duhet të veprojë jashtë rregullave dhe riteve të saj. Por ndërgjegjja e tij i kundërshton qëllimet e besimit të saj, duke bërë sikur u shërben atyre me fjalë. Ndërsa është trupërisht pjesë e asaj shoqërie, ai jeton shpirtërisht jashtë saj, i udhëhequr nga parimet dhe besimet e tij.
Ai ka, prandaj, një personalitet të çarë, pjesën e tij të jashtme, që bën pjesë në mbështjelljen e shoqërisë, ndërsa mendjen e tij, që mbetet e huaj për të. Dhe nëse ndodh që ai është një shkrimtar, stili i tij duhet të karakterizohet nga ambiguiteti dhe dykuptimësia.
Nuk ka mënyrë tjetër pêr heretikët për të mbijetuar në një shoqëri që ata e urrejnë dhe e përbuzin, përveç se të jenë dinakë dhe veshtullorë, mendjehollë dhe të tërthortë, duke fshehur bishtin e tyre të akrepit."

Monark apo qytetar?

2008-09-18T08:36:00.001-07:00

Kleanthi Zoto
Monteskje, te “Historia e Filozofisë të së Drejtës”, thotë që “në demokraci populli në disa drejtime është monark, dhe në disa drejtime të tjera nuk është veçse shtetas”. Këtej lind një pyetje tjetër: Sa është “monark” populli tek e drejta e tij? Masë natyrisht nuk ka, por raportet e popullit “monark” me shtetarin “monark” kanë qenë e vazhdojnë të jenë në proporcion të zhdrejtë me njeri-tjetrin.
Po të studiojmë me kujdes historinë e demokracisë tek ne, do të vërejmë se me rritjen e të drejtave dhe lirive të qytetarit është kufizuar e rrudhur “e drejta” e shtetarit.
Demokracia e viteve ’20-´24 u zbeh në vitet e mëvonshme; më pas ngriu në vitet e diktaturës. Parë në këtë aspekt më duket e drejtë ideja e Spartak Ngjelës, se “që nga viti 1924,… pasioni shkatërroi Parlamentin e parë Shqiptar që funksiononte demokratikisht…”. (“Reformë Shqiptare”, f.135).
Në vitet ´20-´24 të shekullit që lamë pas në Parlamentin Shqiptar ka patur një pozitë e një opozitë me vlera demokratike e qytetëruese,me deputetë të shkolluar në Perëndim. Po të studiojmë me kujdes problemet me të cilat është marrë opozita këto vite, del se ato kanë qenë themelore e u janë përgjigjur kërkesave të kohës. Opozita moderne noliane e këtyre viteve (pa mundur në këto rreshta të ndalem në hollësi) është marrë me probleme të tilla siç janë ato të ruajtjes se hapësirave të pushteteve, me luftën kundër prirjeve të ekzekutivit për të “kapur” hapësirat e legjislativit e të gjyqësorit,me liritë dhe të drejtat e njeriut, sidomos me ruajtjen e të drejtës së votës,me “pavarësinë e ligjit”, me punësimin e deri të raportet mes eksporteve e importeve të mallrave duke i dhënë gjithnjë parësi eksporteve.
Opozita e atëhershme duke vënë pikën mbi “i” e kishte edhe funksionin konstruktiv. Elektoratin, qytetarin, p.sh.,nuk e shihte si një votues të thjeshtë, por si një individ që duhet të ishte i vetëdijshëm për atë që bën. “Liri zgjedhjesh i thonë asaj e cila e vë zgjedhësin në gjendje që mund t´ia japë votën, me kënaqësi e siguri të plotë, pa qenë i thyer apo i nënshtruar askujt prej as një fuqie….se i lirë është ai popull që ka arritur të çmojë të drejtat e tij...”. (Politika, 10.05.1923).
Dhe sa më qytetare e sa më shumë ta ndjeje veten “monark” me të drejta një popull aq më shumë bën progres demokracia. Kjo se prirjet e disave apo të një grupi për t’i “rrëmbyer” sovranitetin Sovranit janë me pasoja të rënda. Në këto raste duhet t’i përmbahemi me rigorozitet parimit se, sa herë është zvogëluar e drejta e “monarkut”-popull aq herë është zmadhuar fuqia shtypëse e “monarkut”-pushtetar.
Pa ulur vlerat e meritat e Zogut si shtet-formues e me gjithë përpjekjet e tij për të ndërtuar një shtet me frymë perëndimore nuk e la ndjenja e tiranisë, e barjaktarizmit e pushtetit absolut për të arritur këtë gjë. Kjo sepse tirania e pushtetit absolut shpie në prerje të jetës demokratike, e më pas në internime e burgime e deri në “arratisje” intelektualësh të shkolluar në Perëndim e gjetkë. Dhe rrëmbimi i së drejtës së “monarkut”-popull arrin deri atje sa ti jepet si “dhuratë” edhe pjesë të territorit pa pyetur të zotët e shtëpisë. Ndaj më duket naiv edhe ndonjë krahasim që i bëhet sot mbretit Zog me Ataturkun që i dha frymë moderne shtetit turk. Monarkia që është e kundërta e shtetit modern, veç te tjerash,e bën “monarkun” sundimtar deri në fund të jetës së tij.
Në teori, por edhe në praktikë, populli bëhet “monark”-të drejtash në demokraci. Më duken me vend sot qëndrimet e opozitës për ta bërë qytetarin shqiptar, në esencë e në përmbajtje, “monark” të vërtet në të drejtat e tij. E them këtë se mund të flasësh tërë ditën për qytetarin e të drejtat e tij, madje mund të hipësh edhe mbi karrige në parlament, po kur synon fuqizimin e vetvetes, në fakt je kundër tij.
Opozita e vërtetë nuk është sinonim i një opozite mefistofeliane që di të thotë vetëm Jo; por një opozitë konstruktive që di edhe Jo-në edhe Po-në, që kundërshton,kritikon madje ashpër kur është e nevojshme pozitën, por edhe bashkëvepron me të kur është fjala për interesa më të gjera. Ky është edhe kuptimi mendoj i nocionit përtej kufijve partiakë që kundërshtohet shpesh nga mediokër provincialë e ziliqarë. Këmbëngulja tek zbatimi i idesë që qytetari nuk duhet konceptuar si objekt që i merr votën dhe pastaj bën ç’të duash me të, është një reformë që dëshmon objektivitet, qartësi dhe njohje të thellë të realitetit shoqëror.
Realizimi i reformës që afron qytetarin me pushtetarin i jep shtetit legjitimitet e fytyrë europiane, e bën demokracinë një organizëm të gjallë e funksional. Kjo reforme, veç të tjerash, jo vetëm që e bën qytetarin subjekt aktiv, por i heq nga shpina të tepërtën shtetin mulla-parazit. Vini pak në lëvizje aparatin konceptual për ekzistencën e mbi 70 partive në afro 4 milionë banorë, e të 14 partive parlamentare që i paguan taksapaguesi shqiptar, dhe gjykoni pastaj për të drejtat e “monarkut- popull”. Ndaj në fushatën që po afron “partizat” kanë frikë sa nga koalicionet aq edhe nga bashkimet nga poshtë. Kjo se qytetari me të drejtën e votës u jep të drejtën e qenies ose mosqenies së tyre. Të tillë rëndesë kanë edhe reformat e tjera.
Po a mund të jesh monark pa qenë qytetar në detyra?
Qytetarit në demokraci nuk i lejohet indiferentizmi, aq më tepër “analfabetizmi” politik. Këtu nuk është fjala që në çdo hap të mendojmë politikisht e të politizojmë deri jetën private; por për probleme me karakter publik që na përkasin të gjithëve. Kryerja e detyrës si qytetar kërkon mbi të gjitha afrimin e bashkëveprimin e ndërgjegjes individuale me ndërgjegjen shoqërore.
Mendoj se duhet të ngrihemi si shoqëri, së paku, në nivelet e një vetëdijeje politike, profesionale, krijuese e kritike. E them këtë se ende nuk jemi shkëputur plotësisht nga mentaliteti “e dinë ata lart”.
“Ata lart” me sa duket, nuk i dinë mirë ca gjëra. Madje janë më keq se kaq. Gërdeci, korrupsioni galopant nga “rrugët patriotike” e deri te farat shterpë të misrit, sulmet ndaj medias publike, anarkia, mungesa e drejtësisë, vetëgjyqësia, etj dëshmojnë se “ata lart” po shndërrohen në një trup të huaj për organizmin e gjallë e të shëndetshëm të demokracisë që aspirojmë.

Pa(k) koment...

2008-09-18T08:36:00.000-07:00

Mos e murosni gruan!

2008-09-14T03:01:00.000-07:00

Mos e murosni gruan!
Miranda Haxhia
Një grua i shpëtoi murimit. Është shumë larg legjendës, është një ngjarje që mori fund vetëm pak ditë më parë. Megjithatë e pati një fillim. Kjo histori filloi para trembëdhjetë vjetësh. Nuk është lajm politik që të vendoset në krye të edicioneve, nuk është një vrasje e thekshme që bën bujë. Pasi u mbyll një goxha kombinat i madh e i madh, ajo nënë me dy fëmijë të vegjël u gjend e papunë. Nuk u dëshpërua. Nuk u mërzit. E shtyu ca kohë me asistencën budallaqe dhe iu përkushtua rritjes së fëmijëve. Mimoza ishte vetëm 26 vjeç kur mësoi fjalën -shtëpiake. Pak nga pak filloi të mësojë gjithë të fshehtat e një “profesioni” të tillë. I pa me rrënjë e dhëmballë gjithë filmat dhe emisionet që i zinte syri në televizor. Mësoi gjithë llojet e gatimit, modelet e fustaneve, llojet e krehjes së flokëve. Lexoi dhe ca libra që i kishin mbetur në raft prej kohës së rinisë. Po pastaj? Këtu fillon drama e saj e vërtetë. Filluan grindet me fëmijët tashmë të rritur nga viti në vit. I shoqi fajtor për papunësinë e saj, bota e vështirë. Mimoza ndjeu si po rritej revolta e një personaliteti që po ndrydhej dhe po merrte formën e një shtëpie të vogël, e dy fëmijëve, e një bashkëshorti dhe asgjë prej vet asaj. Autoriteti i saj prej gruaje filloi të shpërfillej në biseda të vogla me fëmijët. Nuk e dëgjonin më si më parë, u vinte gati turp që nëna e tyre e re ishte e papunë. Feminiliteti i saj po rrënohej duke parë vërdallë si rrokullisej njeriu nga një ekstrem në një ekstrem, nga një dyqan i shtrenjtë rrobash në një garrumbull mbeturinash. Nuk po ndjente dëshirë të ngrihej, të lahej, të vishej, të krihej e të nisej për diku, jashtë shtëpie. Plogështia e zaptoi pak nga pak duke i shtuar një dhimbje koke monotone. Qante për një ngacmim të vogël dhe të parëndësishëm qoftë edhe prej djalit të saj adoleshent. Nuk i duronte dot fëmijët kur i kërkonin një palë jeans, apo një bluzë me stampë të bukur. Përpëlitej në agoninë e boshësisë që kishte mbushur të gjitha vrimat e një njëzetë e katër-orëshi. Bota sa vinte e i largohej vështrimit të saj prej gruaje në kulmin e moshës. Kështu kaluan ditë pas dite, vit pas viti, trembëdhjetë vjet pa u ndjerë. Në çdo shtator ajo këmbëngulte në dyer zyrash me një dosje për të gjendur një punë diku. Sekretaret harronin gjithmonë ta lajmëronin për datën e konkurrimit, dosjet humbitnin nëpër zyra sharlatanësh. Ajo këmbëngulte dhe këmbëngulte sërish. Provoi të trokiste në dyer të panjohura me asnjë lloj rekomandimi nga “lart”. Vetëm me currikulën e vet. Askush nuk e qasi, qoftë edhe për një “bisedë kafe”
Megjithëse diploma e saj filloi të mbajë erë naftalinë, ajo i ndoqi përpikmërisht fëmijët e saj në mësime me nostalgjinë e shkollës që u bë nga ajo vet mes sakrificash në një kohë tjetër. Dhe aq më tepër që nuk mund të krahasosh një diplomë të asaj kohe me diplomën e sheqerosur e paguar në çdo provim. Ajo filloi të kuptojë se shoqëria sot qënka më e sigurt me politikën e çiliminjëve, sesa të sensibilizojë një brez të tërë intelektualësh e specialistësh të lënë mënjanë, në hije, të harruar. Dhuna që ushtrohej mbi Mimozën nuk kuptoj nga vinte. Nuk vinte prej një bashkëshorti të dhunshëm, as prej një tutele për ta mbajtur mbyllur. Dhuna mbi moshën e Mimozës vinte prej një vendi të dekompozuar që e shtynte egërsisht, nuk e pranonte në ekzistencën e vet, atë do ta kujtonin vetëm si shtetase për një votë. Dikush i kujtoi se mund të fillonte me një përvojë politike. A thua se po të merrnin pjesë gratë në politikë, do t’i ndryshonin dëshmitë e pashkruara akoma për dhunën psikologjike, apo fizike, për nënshtrimin dhe plakjen para kohe të gruas? Jo se është skeptike, jo për snobizëm, por ndjen dendësinë e dashurisë për të arritur majat duke menduar vetëm hijen personale, masën e veshjes personale dhe llojin e preferuar të postit. Ajo i largohet kësaj lloj fantazme. Një grupim i tërë grash i organizuar që pret donatorë për të bërë trajnime?! Përse? Për t’u mësuar grave si arrihen shkallët e pushtetit?! Si hapen për to dyert e politikës? Nga ç’pushtet i duhet ta fillojnë, nga ai i bashkëshortit, i një breznie tjetër, i fëmijëve, i vetvetes? Nga ç’politikë t’ia nisin? Nga lumturia e të qënurit nënë e përkushtuar dhe amvisë e zonja dhe asgjë më shumë? Nga ankthi i përditshëm se a do kenë për të ngrënë sot fëmijët? Para dy javësh mbaroi historia e saj. Një njeri i mirë, një institucion privat, një kërkues këmbëngulës i njerëzve me vlerë profesionale e thirri për ta punësuar. Lajm i vockël. Nuk ia vlen të merren gazetat me të. Për Mimozën është më i madhi lajm i ndodhur këto trembëdhjetë vjet. Më i rëndësishëm se lufta në Irak, më i rëndësishëm se zgjedhjet në Amerikë, më i rëndësishëm se trafiku i armëve. Kanë ndodhur shumë ngjarje këto trembëdhjetë vjet. Mimoza e vlerëson mrekullinë që i ka ndodhur. Njeriu dhe shpresa janë si lulet, pak diell po të gjejnë, lulëzojnë. Mimoza është kujtuar më në fund të qeshë, ka harruar se ka dhimbje koke, se ka orë të gjata që mezi shtyhen. Ajo ka një qëllim për tu ngritur nga shtrati çdo mëngjes. Më shumë se fëmijët, më shumë se kuzhina, ajo po kupton vetveten. Pas trembëdhjetë vjetësh letargjie, një grua nuk u muros e gjallë brenda një shtëpie. Si kjo histori, pa arritur deri në fund, mund të ketë shumë, sepse sa të tjera janë ende në vazhdim të viteve të papunësisë? Sa gra dhe vajza vërtiten mes shpresës dhe zhgënjimit? Ku ta përplasin kokën, sa pa ua përplasur indiferenca e shtetarëve atyre kokën në jetën e rrumbullakosur prej shtëpiakeje.

Dhjetë vitet e pasinqerta ndaj Azem Hajdarit

2008-09-14T03:00:00.002-07:00

Dhjetë vitet e pasinqerta ndaj Azem Hajdarit
Nga Mero Baze
Udhëheqësi i lëvizjes studentore, Azem Hajdari, po mbush dhjetë vjet i ndarë dhunshëm nga jeta, identiteti i së cilës u bë përmbysja e komunizmit dhe udhëheqja e partisë së parë opozitare në Shqipëri. Tetë vitet e jetës së tij politike, që e bënë të njohur për çdo shqiptar, janë tashmë të mbuluara nga dhjetë vite të tjera të pasinqerta ndaj tij, për të cilin duhet të ndjehemi borxhlinj, së pari si qytetarë dhe pastaj si njerëz politikë.
Dhjetë vite pas vrasjes së tij, shteti shqiptar dhe mbi të gjitha drejtësia shqiptare nuk ka marrë kurajën të hetojë dhe të shpallë publikisht motivin përse është vrarë Azem Hajdari dhe të zbardhë motivuesit. Ajo që kemi në dorë deri tani është dosja e një gjyqi ordiner, që ka shpallur fajtorë disa vrasës thuajse me pagesë, shumica e të cilëve janë zhdukur më pas. Premtimi i madh i PD dhe vetë zotit Berisha ka qenë hetimi dhe zbardhja e motiveve të kësaj vrasjeje politike, të më të rëndës në historinë e shtetit shqiptar. Autorët fizikë të vrasjes u identifikuan dhjetë minuta pas vrasjes, por dhjetë vjet më pas ne ende nuk kemi një histori të gjykuar të kësaj vrasjeje politike.
Dekorimi i djeshëm i Azem Hajdarit me urdhrin “Gjergj Kastriot Skënderbeu”, dekorata më e madhe e shtetit shqiptar, është një respekt formal për të, respekt që ai e ka merituar, ndoshta që kur ishte gjallë, kur e linçonin duke e mbajtur larg partisë që krijoi dhe shumë larg pushtetit që qeveriste partia e tij. Biografia e tij politike është një leksion i rëndë dhe pesimist për të gjithë ata që kanë keqkuptimin se në Partinë Demokratike ka një sistem të vlerësimit të vlerave politike. Njeriu që e themeloi atë parti dhe u vra në emër të saj, nuk arriti të bëhej asnjë ditë ministër, nuk arriti të kishte asnjë post në parti, përkundër ngrirjeve dhe përjashtimeve, ndërsa të tjerë nga rruga u thirrën në pushtet në vend të tij dhe i bënin gjyqin atij. Kjo sëmundje vazhdon të mbetet e pashëruar në partinë që Azemi themeloi, me shpresë se do të vendoste rregulla loje demokratike për të gjithë.
Vrasja e Azem Hajdarit mbeti po ashtu një shembull dëshpërues për politikën, duke ndjellë një precedent ogurzi. Njeriu i pushkatuar politikisht para selisë së partisë që themeloi, ka dhjetë vjet që pret nën dhé së paku t’i zbardhet motivi përse u vra. Një klikë politike burracakësh e vrau dhe u përpoq duke ia arritur në njëfarë mënyre të njollosë vdekjen e tij, duke e lënë atë pa motiv, thjesht sikur të ishte zënë me të fortët e lagjes. Kjo i heq imunitetin çdo politikani, pasi të gjithë janë njësoj të rrezikuar nga ndonjë vrasje me motive politike, që për vite të tëra, duke u endur sirtarëve të drejtësisë sonë të korruptuar, mund të mbetet e pasqaruar dhe e përbaltur.
Përpjekjet diabolike të njerëzve në pushtet në atë kohë për të krijuar alibi për vrasjen dhe lidhje brenda PD ishin të fëlliqura. Akoma dhe sot vazhdon legjenda e mosvajtjes në prokurori të Sali Berishës, i cili në rastin konkret i ka denoncuar vrasësit 10 minuta pas tragjedisë, duke e bërë në të paktat raste më mirë se kushdo tjetër detyrën ndaj Azem Hajdarit. Akoma dhe sot vazhdojnë të bëhen aludime për njerëzit e përdorur nga shteti për vrasjen e tij. Dhe akoma dhe sot, prokuroria, e çliruar nga pesha e pushtetit që qëndroi pas vrasjes, nuk ka marrë guximin ta rihapë çështjen dhe të hetojë motivin e saj. Premtimi solemn i Sali Berishës për ta zbardhur këtë motiv, është një peshë e rëndë morale për të dhe PD në dhjetëvjetorin e ikjes së Azemit. Ata nuk mund të fajësohen përse nuk është rihapur kjo dosje, por po ashtu nuk e kanë aq të lehtë duke u shfajësuar se kanë punë të tjera të mëdha për të bërë. Vrasja politike e Azem Hajdarit, nëse nuk zbardhet si e tillë me gjithë detajet e saj dhe mbi të gjitha për motivin e saj, do të rrezikojë gjatë, për shumë vite dhe ndoshta dekada, politikanët shqiptarë që po tolerojnë një atentat të tillë politik të trajtohet si ordiner. Dekorimi i Azem Hajdarit na kujton thjesht vonesat që i kemi borxh atij politikani brilant që plumbat e mafies politike e sharruan në kulmin e jetës së tij politike dhe njerëzore. Ai iku duke na lënë në borxh të gjithëve, në borxh me historinë që prodhoi për ne dhe fatin e zi që e njëjta shoqëri prodhoi për të.

Profesioni? Patriot!

2008-09-14T03:00:00.001-07:00

Profesioni? Patriot!
Ardi Stefa

Në fjalorin e gjuhës së sotme shqipe, përcaktohet se patriot është ai i cili me punën dhe veprën e tij ndihmon në mbarëvajtjen e kombit, në ruajtjen e pavarësisë e integritetit territorial, ai, i cili është i gatshëm që për atdheun të japë edhe jetën e tij e të familjes së tij...
Pothuajse i njëjti shpjegim jepet edhe në fjalorin më të fundit të greqishtes të publikuar nga Babinjoti.
Personalisht nuk kam ndonjë kundërshtim për këtë lloj shpjegimi, por gjithmonë ideja ose përcaktimi i të qenit dikujt patriot më është dukur demode. Pasi patriotët gjithmonë i kemi lidhur me gjakun, luftërat, betejat, me të lindurit e të palindurit ende, të vrarët apo të burgosurit, martirët e gjallë apo të vdekur.
(Çudi! Gjatë gjithë jetës ime s’kam parë asgjë nga këto. Ah, gjak kisha parë, kur therreshin pulat e detit për Vit të Ri. Kisha parë edhe një herë tjetër kur tribunashët ngritën turmat të merrnin pushkët e të vrisnin njëri-tjetrin.)
Kam parë e njohur shumë “patriotë”! Nga ata që rrinë gjithë ditën kafeneve e klubeve, nën tymin e duhanit e avujt e alkoolit të hidhen në zjarr për Shqipërinë e shqiptarët. Të kritikojnë e të shajnë çdo mendim të kundërt me të tyrin (më saktë ata që i shprehin ato). Për ta të gjithë ata që kanë mendime të kundërta ose kritikojnë kombin e “personalitetet”, apo figurat historike, nuk janë gjë tjetër veçse tradhtarë, hibride, agjentë në shërbim të turkut apo të grekut. Dhe vazhdojnë me një trajtim folklorist të patriotizmit, dashurisë për atdheun dhe harrojnë se historia nuk është përrallë, por mbi të gjitha është shkencë është mendim kritik. Se historia shkruhet në shumë trajta në epoka e kohë të ndryshme. Rëndësi ka të mos jemi robër të njërit, apo të tjetrit këndvështrim historik, veçanërisht, kur ai kryhet nën prizmin e një ideologjie të caktuar...
Ka edhe një lloj tjetër patriotizmi, i cili është po aq i fortë, po aq shpresëdhënës e po aq aktual e i dobishëm, sa patriotizmi në nocionin leksikologjik e historik të fjalës. Është patriotizmi i sotëm, ai që ka të bëjë me tolerancën, dashurinë për njeriun, fqinjin, bashkëjetesën e integrimin. Patriotizëm është edhe përpjekja për të krijuar idenditetin tonë “kapërcyes”, tejkalimin nga varfëria ekonomike, por mbi të gjitha nga varfëria shpirtërore, që në shumë raste e shndërron atdheun në një magazinë mitesh të shoqëruara me revanshizëm e urrejtje.
Lexuesi le të gjejë veten se në cilën kategori patriotësh bën pjesë. Unë për vete bëj pjesë në kategorinë e dytë, në atë të patriotizmit bashkëkohor, tolerant e integrues dhe jo në atë lloj patriotizmi folklorik që përçojnë e trumbetojnë patriotët e kafeneve. Sepse, miqtë e mi, nuk bëj pjesë në atë kategori pseudoshqiptarësh, gjasme shqiptarësh, gjysmëshqiptarësh... Nuk bëj pjesë në atë kategori pseudodemokratësh, gjasmedemokratësh, gjysmëdemokratësh; pseudointelektualësh, gjasmeintelektualësh, gjysmëintelektualësh...
Sepse, fort i nderuar lexues, duhet ta dini mirë se të gjithë ata që flasin për patriotizmin e hidhen në “zjarr” kafeneve për kombin, zakonisht vetëleqendisen përpara eprorëve vendas e të huaj. Veshin kostume europiane, e, nga ana tjetër thërrasin “Dum Babën”, u ngrefosen vartësve e u përulen e u përshtirosen të huajve e eprorëve vendas.
Për fat të keq Shqipëria, si brenda kufijve ashtu edhe jashtë saj është e mbushur me të tillë patriotë. Që janë të përulur e kryelartë, arrogantë e puthadorë, pa ideale, mosmirënjohës, besnikë e tradhtarë njëkohësisht...
Demokratë me Berishën, socialistë me Nanon, komunistë me Milloshin...
Pederastë, po e kërkoi moda e të virgjër e shembuj të gjallë morali të përkryer më pas, narcistë e onanistë, që bëhen synet në xhami, e pagëzohen në kishë, myslimanë në Turqi, kristianë në Athinë e Romë, që i falen bythëpërpjetë Muhametit e i puthin dorën Papës...
Të gjithë këta të hidhen në grykë po qe se vë në dyshim patriotizmin e tyre!...
E, në rast, se patriotizmi është i një trajte të tillë, është vetëm glorifikimi i së kaluarës, historisë apo edhe emrave, më falni, por unë nuk jam patriot!
Unë jam me ata patriotët e tjerë, që në koncertin e tre tenorëve, u përlotën e qanë me dënesë kur dëgjuan “Po ku ka si ty, moj Shqipëria ime/ moj fisnikja përmbi gur...”, e këndonin me gjithë zemër. Jam me ata patriotët e tjerë që shoqëronin me duartrokitje kur dëgjuan këngët greke, ashtu si ato shqiptare e të huaja.
Sepse patriotizmi ynë është më i vërtetë se i të tjerëve, është i ngritur në dy shtylla: dashurinë dhe kujtesën!...
Dhe jo në ideologjinë, apo idenë e të dukurit patriot!...

Patriotizmi i shqiptarëve...

2008-09-14T02:59:00.001-07:00

Patriotizmi i shqiptarëve...
Shkruan Ardi Stefa
Le të bëjmë një provë: Le të shohim nëse një javë pas festave të Nëntorit, simpoziumeve pompoze dhe aktiviteteve, interesi ynë për këto ngjarje të rëndësishme duron ende, apo është ndërkohë jashtë kohe dhe vendi...
Në rast se ka një gjë në Shqipëri, e cila në dekadat e fundit ka vuajtur në mënyrë torturuese, ajo është, padyshim, PATRIOTIZMI.
Për dekada me radhë është vënë në thelb në një ndjekje ideologjike, derisa të përfundojë dikur të dëgjohet si atavizëm, ose edhe më keq, të ketë dalë pratikisht nga fjalori i gjuhës së përditshme. Por, ajo që është më e rëndësishme qëndron në faktin se, “shkurorëzimi”, “rrëzimi e rënia” e patriotizmit nga një fjalë e vepër me kuptim e shoqërisë shqiptare, u dedikohet njëlloj baraz si “miqve” ashtu edhe “armiqve” të patriotizmit!...
Me dhjetëra, qindra e mijëra shqiptarët, qytetarë e fshatarë, të cilët përpara 67 vjetëve morën malet, sikundër edhe ata mijlëra shqiptarë, të cilët dolën në mënyrë spontane nëpër rrugë për të “festuar” ardhjen e një lufte(!), nuk e bënë, as se ishin mazohistë dhe donin të shkonin nëpër malet me bëborë që të kalonin vuajtje e tortura, as se donin të nxitoheshin të vriteshin...
E bënë, pasi liria është diçka për të cilën ia vlen që të shkojë ndokush edhe deri në luftë duke buzëqeshur, edhe drejt vdekjes. Kështu, në atë orë të rëndësishme, kuptimi i fjalëve dhe i nocioneve: jetë, liri dhe atdhe, ishin fjalë që identifikoheshin. Në rast se me ndonjëfarë mënyre ata njerëz do të mundeshin të shikonin të ardhmen e tyre, në rast se do të mundeshin që të fantazonin jo një pushtim, por një luftë civile dhe çfarëdo që ajo do të sillte nga pas, ato pamje e histori tronditëse që dëgjojmë në ditët e festave të Nëntorit, apo edhe i shikojmë nëpër dokumentarë të përgatitur enkas për ato ditë, do të kishin mundur ndonjëherë të ekzistonin.
Natyrisht që pyetja nuk është retorike, është më tepër një pyetje naive,- pasi në Histori, sikundër dihet pyetja “Në qoftë se...?”, nuk ka vend. Për këtë le të lemë pyetjet dhe le të kapim faktet e vërtetuara historikisht e nëpër vite. Që nga vitet e para pas Luftës Antifashiste, kuptimi i patriotizmit ishte para së gjithash viktimë e të gjithëve atyre që e bënë kapital të tyre. Lufta civle ishte luftë civile, pavarësisht se për shumë historianë nuk u njoh. Ishte luftë civile për të dyja palët. Çfarë mundet të thotë njeri për një luftë të tillë? Por kjo periudhë, natyrisht, që është nga më të errëtat, pasi themelimi i shtetit të ri shqiptar u ngrit mbi rrafshimin e kuptimit dhe të vlerave të vërteta të jetës, mbi vrasjet e prerjet kolektive dhe duke stigmatizuar kuptimin e vërtetë të patriotizmit. Duhet të kalonin dekada që të ndërpriteshin ekzekutimet, dhe të kalohej në një trajtë tjetër të luftës civile, të internimeve dhe të shkatërrimit të njerëzve tashmë si personalitete.
Patriotizmi i dekadave të sundimit komunist ishte viktimë e fitimtarëve që sunduan për pesëdhjetë vjet!
Por patriotizmi ishte po ashtu edhe viktimë e krahut tjetër. Nga një pikë e më tej, një pjesë e madhe e së djathtës politike në Shqipëri u përpoq që ta monopolizojë konceptin e patriotizmit dhe t’i heqë të drejtën e të qenit patriot pjesës tjetër të shqiptarëve me bindje të tjera politike. Por më e keqja ndodhi më pas e vazhdon të ndodhë edhe sot (jo vetëm nga e djathta, por edhe nga e majta politike shqiptare), pra, e keqja ndodhi më pas, kur në vitet e para të pluralizmit, në partinë kryesore të djathtë, ky koncept u përdor pamëshirshëm, si pretekst politik për mbështetjen dhe fitimin e zgjedhjeve
Me fjalë të tjera, e njëjta taktikë përçarëse si të mëparshmit!...
Nga e djathta e viteve të para pluraliste, patriotizmi u përdor si një fshesë me korrent për thithjen me sukses të të gjithë të pakënaqurve, të persekutuarve që menduan se u erdhi dita e hakmarrjes, por edhe për të thithur të gjithë ata që ashtu si minjtë nxituan të linin anijen e mëparshme dhe të bashkoheshin politikisht me “patriotët” e rinj.
E djathta u rrit, duke ndryshuar përgjithmonë politikisht Shqipërinë...
Përfundimi ishte se që të dyja këto trajta të shkatërrimit dhe të shfrytëzimit të paskrupullt të patriotizmit erdhën për të ngelur dhe për t’ju shtuar gjithë atyre që në fakt e shkatërruan deri në palcë patriotizmin e vërtetë të shqiptarëve të thjeshtë. Sepse patriotizmi është i ngritur në dy shtylla: dashurinë dhe kujtesën!...
Dhe jo në ideologjinë, apo idenë e të dukurit patriot!... Dhe as në një qëndrim e trajtim folkloristk të patriotizmit...
Dhe kështu Shqipëria sot është një vend tepër i ngatërruar. Pa qenë ndonjëherë nacionaliste e shoviniste agresive, një kuptim agresiv që shumë vende europiane i ka bërë të ndihen fajtore gjatë historisë së tyre, në realitet ka ngritur në piedestal si asnjë tjetër patriotizmin e vet, fjalë, e cila që në mitrën e saj identifikohet me atë të lirisë. Sepse patriotizmi ishte e është një përpjekje shumëtrajtëshe e shumëformëshe, zakonisht me ndjenja të fuqishme, me bërtitje e thirrma, por edhe urtësisht e qetësisht. Ishte e është një përpjekje e një luftë, për të cilën, ne, jemi e do të jemi përjetësisht mirënjohës.
Prandaj lind nevoja e kuptimit më të thellë e thelbësor të nocioneve të patriotizmit e lirisë.
Kuptim, që tashmë besoj se kërkesa për rivlerësimin e saj është pjekur. Dhe, që në kohët që po vijnë, padyshim që do ta kemi nevojë.
Por, të paktën, patriotizmi duhet të na interesojë jo vetën dy ditët e festave të Nëntorit, por edhe ndonjë javë pasi kanë kaluar ato festa...

“Madhësia” e lumturisë...

2008-09-14T02:58:00.002-07:00

“Madhësia” e lumturisë...
Nga Ardi Stefa
Përpara disa kohësh kam lexuar një histori të shkrimtarit dhe filozofit të njohur Alan Cohen. Historia tregonte për një peshkatar, i cili kapi me grep një peshk dhe i gëzuar e hodhi në kovën që kishte me vete. Por pak çaste më vonë ai kapi një peshk tjetër, shumë më të madh se i pari. Peshkun e madh ai e hodhi pas një ngurrimi përsëri në det. Një kalimtar aty pranë, kur pa gjithë këtë skenë u çudit dhe e pyeti se: “Përse e bëri një gjë të tillë?”
Peshkatari iu përgjigj se tigani që kishte në shtëpi ishte i vogël dhe nxinte vetëm peshq të vegjël, si ai që kishte në kovë.
Besoj se tigani janë mendimet, besimet, klishetë, që secili prej nesh ka në mendjen e tij. Në qoftë se lemë të na ndodhin gjëra, të cilat u përshtaten mendimeve tona ekzistuese, atëherë jeta jonë është aq e madhe sa edhe ato. Atëhere ndoshta do të humbasim shumë “peshq të mëdhenj”. Në vend, pra, që të kufizojmë jetën tonë me tiganin e vjetër që kemi, le të marrim një “tigan” më të madh dhe le të përqafojmë të gjitha sa na ofron jeta.
Natyrisht që ky koncept është shumë interesant. Prandaj në internet kërkova të mësoja diçka më tepër për jetën, veprën dhe librat e Alan Cohen, i cili sot jeton në Maui të Havait, shkruan, zhvillon seminare dhe udhëton vazhdimisht.
Një ditë, gjithmonë sipas Coen, takoi një një njeri, i cili i tha se ishte fatkeq për vite të tëra dhe lutej ditë për ditë që një mëngjes të zgjohej dhe të ishte i lumtur po aq sa edhe qeni i tij. Cohen u çudit shumë dhe filloi që të vështronte me një sy tjetër jetën e qenit të tij. Dhe kështu shkroi një libërth të vogël humoristik(!?) për qentë.
Po ju paraqes disa nga përfundimet e tij. Dhe mos u gënjeni; tjetër gjë është qeni, tjetër gjë është njeriu, pasi edhe unë fillimisht i hyra këtij krahasimi, ose arsyetimi logjik, po qe se ju pëlqen ta quani këshu, dhe, e vetmja gjë që munda të arrij, ishte që të humbisja diçka nga magjia absurde e këtij krahasimi.
Le të ndjekim Cohen në vëzhgimet dhe përfundimet e tij...
Qeni im gjithmonë më pret me të njëjtin entusiazëm dhe gëzim sado që të kem munguar. Pas shumë orësh apo edhe ditësh të tëra mungese e largimi, qeni im nuk më pret me duar të kryqëzuara në gjoks pas kurrizit sikur të më thotë: “Mendoj se ka ardhur koha që të diskutojmë për detyrimet që kemi në këtë marrëdhënie!”. Qeni im është thjesht i lumtur që më shikon dhe këtë gjë e tregon. I pëlqen të më dojë... Mendja e tij është vazhdimisht në të tashmen, në atë që bën, në çfarëdo që bën. Nuk ka asnjë rëndësi e kaluara apo e tashmja. Nuk merret me dashurira që humbën... Nuk ka nevojë që t’u bëjë përshtypje të tjerëve, as të provojë përpara të gjithëve se cili është. I lejon vetes së tij që të luajë me baltën, të hapë gropa, të vërdalliset mes shkurreve e ferrave. Besoj se është i lumtur në çdo çast dhe më duket se edhe ai është dakort me mua...
Nuk jeton me kujtime. Nuk ka ndjenja egocentrike. Kur gabimisht i shkel bishtin klith nga dhembja, tërhiqet pas, por pas disa sekondash vijen përsëri pranë meje. Qentë i kalojnë shpejt zhgënjimet dhe fatkeqësitë. Askush nuk i ka thënë se është i vogël. për këtë arsye ai sillet si i madh. Një herë qeni im ndaloi një kamion të madh. I doli përpara dhe i lehte egërsisht derisa kamioni ndaloi. Mendon si “i madh” dhe për këtë arsye vepron si “i madh”...
Kur është vetëm gjen gjithmonë mënyra që të dëfrejë. Ndjek macet, u bën vizita komshinjve, shlodhet. Gjithmonë në jetën e tij ka diçka që ai bën, diçka të mrekullueshme. Nuk ka nevojë për asnjë justifikim që të dëfrejë. E gjen lumturinë kudo që ajo është... Kur nuk simpatizon dikë qëndron larg tij. Asgjë nuk e detyron që të bëjë shoqëri me ndokënd që nuk e simpatizon. Është besnik ndaj miqve të tij dhe gjithmonë i lë që të ndjekin rrugën e tyre...
Në rast se mbaron ushqimi që ha dhe ndonjëherë i çoj ushqim të një cilësie më të ulët kundërshton që ta hajë. Qëndron përpara pjatës së tij dhe më hedh një vështrim qortues e ankues. Pastaj largohet nga pjata. E di se çfarë i takon dhe nuk kënaqet me pak...
Në qoftë se vlejnë të gjitha këto, pyes veten se mos vallë duhet që, që të gjithë të kemi nga një qen. Kështu, besoj, është një vendim më i lehtë se ai që të marrim “një tigan më të madh”...

Euro-Zorbas dhe “këmisha e artë e të çmendurit”

2008-09-14T02:58:00.001-07:00

Euro-Zorbas dhe “këmisha e artë e të çmendurit”
Në Greqi mundet të shohë çdokush nga afër përplasjen më interesante që vërehet sot në gjithë Evropën- përplasjen ndërmjet dy teorive të mëdha. E para i takon Fransis Fukuijamës: thotë se me triumfin e demokracive liberale dhe të kapitalizmit të tregut të lirë Historia ka përfunduar (me kuptimin se ekziston vetëm një rrugë që garanton përparimin e një vendi). Tjetra është “përplasja e kulturave” e Samuel Handinkton- ideja që kultura e një vendi përcaktohet nga se si dhe qysh do të bëhet kapitaliste apo demokratike. Handinkton beson se vijat ndarëse kulturore dhe fetare të së kaluarës do të përcaktojnë kufijtë e botës së pas Luftës së Ftohtë. Mund t’ju them se Fukuijama fiton në Greqi, por edhe Handinkton
nuk i ka dorëzuar armët.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore Greqia e sotme ka përjetuar e kaluar çdo përvojë politike që mund të fantazoni: luftën civile, komunizmin kapitalizmin, nacionalizmin, autarkizmin, kolonelët dhe kaosin. Sot Greqia ka veshur atë që mua më pëlqen ta quaj “këmishën e artë të të çmendurit në BE”. Kjo frazë nënkupton që festa ka përfunduar dhe që gjithë Evropa Perëndimore ka sot të njëjtën monedhë dhe duhet t’i nënshtrohet disiplinës të banikierëve gjermanë.
Këmisha e Artë e të Çmendurit bëri në Greqi atë ç’ka bëri edhe në vendet e tjera: forcoi ekonominë dhe rrënoi politikën. Bujqit e subvencionuar nga shteti panë që kushtet e jetesës së tyre të përmirësohen dhe politikanët grekë panë që zgjedhjet e tyre të kufizohen në zgjedhjen ndërmjet Coca-Colës dhe Pepsi – Colës. Politika greke nuk merret me ëndrrën, vetëm me fitimin tregtar. Sot grindja më e madhe politike në Greqi bëhet revizionimin e sigurimeve sociale. Në vendin që na dha fjalën “politikë”, politika e ideve të mëdha është momentalisht e vdekur. Ku shkove Platon, ku je Sokrat?
Por mos mendoni se zoti Handinkton e ka humbur betejën. Kur kohët e fundit qeveria greke vendosi që të mos shkruhej përkatësia fetare në letërnjoftimet (95% e grekëve janë të pagëzuar kristianë ortodoksë), Kisha Ortodokse e Greqisë lëshoi e revoltuar mobilizimin pro shkrimit të përkatësisë fetare duke denoncuar faktin e një përpjekjeje për dekristinianizimin” e Greqisë. Por Kisha humbi.
BE që çmendet për statistikat, zbuloi se Greqia ka numrin më të vogël të përdoruesve të Internetit dhe numrin më të madh të bujqve. Por (edhe këtë statistikë do ta adhuroni) grekët janë në vendin e parë në Evropë në kategorinë e Daljeve Mbrëmjesore në Qendrat e Dëfrimit dhe restorantet gjatë vitit. Një informim për BE: ky popull do të vazhdojë të shtrihet për të marrë një sy gjumë çdo drekë nga ora 16-20 dhe të shkojë në tavernë në orën nëntë të mbrëmjes, i pëlqen apo jo BE, as edhe në qoftë se i kushton ose jo në ritmet e zhvillimit.
Pjata kombëtare në Greqi është kukureci, i përgatitur nga të përbrendshmet e qengjit. BE mori vendimin që kukureci nuk i plotëson kiteret e euro-shëndetit. Sa gjynah për BE- kukureci vazhdon të serviret në çdo shtëpi greke për çdo Pashkë. Greqia është, pra, vendi i fundit i BE që le pas saj Botën e Vjetër. Por, ndërkohë që është krenare për traditat e saj, është gjithashtu po kaq e vendosur të provojë që nuk nevojitet të mohosh kulturën tënde për të veshur këmishën e artë të të çmendurit- mundet të kesh edhe euron edhe kukurecin. Nuk e di nëse kanë të drejtë, por të paktën përpiqen.

Qytetar i një vendi ku kryeministri thotë: “Të Vras!”

2008-09-14T02:57:00.001-07:00

Qytetar i një vendi ku kryeministri thotë: “Të Vras!”

Nga Erjon Veliaj
Ngjarja që krejt logjikisht zuri hapësirën më të gjerë në terrenin informativ e të analizave mediatike, këto dy ditë, është tepër e rëndë. Më kryesorja është se fakti final është i skajshëm: humbja e jetës së një njeriu, përpara një fakti të tillë, të pakthyeshëm e të pariparueshëm, së pari i detyrohemi të ndjerit dhe të afërmve të tij, respekt më heshtje.
Sot, na mbetet të themi një lutje, një lutje për Kostën, familjen e tij, një lutje për gjithë shqiptaret që sot më shumë se kurrë ndihen të trazuar e dekurajuar nga kjo humbje. Një lutje për njëri-tjetrin që të gjejmë kurajo të ngrihemi përtej frikës e paranojës në një aksion të mirëfilltë qytetar. Shqipëria nuk është Rusia, dhe nuk duhet ta lejojmë kurrë nëpërkëmbjen e Republikës sonë nga pushteti i frikës.
Njeriu që humbi jetën dje ishte i njohur edhe për publikun e gjerë si dëshmitari kyç i hetimeve për ngjarjen e rëndëtë Gërdecit. Pakujdesi apo qëllimshmëri momentalisht po e konsiderojmë më pak të rëndësishme para evidencës parësore se sistemi humbi dëshmitarin e tij kryesor më anë të të cilit të punonte për vënien në vend të drejtësisë rreth një tragjedie aq të madhe sa ajo e Gërdecit. Thënë thjesht: shteti dështoi të mbronte dëshmitarin e vet.
I kemi të gjitha arsyet dhe të drejtat të kërkojmë dhe të presim që jo thjesht të njihet hapur ky dështim më pasojën më tragjike, por edhe të hetohet dhe të provohet çdo prapaqëllim i mundshëm që tashmë është prekur nga media që ditën e djeshme, dhe që do ta shndërronin këtë ngjarje në një akt kriminal të parapërgatitur. Si i tillë ai do të dërrmonte themelet e shtetit aktualisht, themele këto që prej kohësh janë vendosur nga shumëkush në dyshim të fortë dhe aspak pa shkak. Në këtë rast dështimi nuk do t`i takonte vetëm sistemit të drejtësisë, por ca më shume do të nxirrte në pah çarjen e gjithë organizmave apo hallkave të tjera që synojnë t`i pranëvendosen artificialisht e në mënyre krejt të paligjshme.
• mbetemi të shqetësuar kur një kryeministër i thotë një deputeti haptazi ‘do të të vras’
• mbetemi të shqetësuar që strukturat e policisë se krimeve të rënda janë përmbytur më badigardë e të afërm të pushtetit të sotëm
Shoqëria jonë ka nevojë për kurajo dhe burrëri për ta përballuar mafien. Vdekja e z.Trebicka rrit pushtetin e mafies mbi shoqërinë, shton frikën dhe tenton të gjunjëzojë kurajën. Kryeministri duhet të shprehet mbi çështjen. Njerëzit sot janë në panik dhe besimi te institucionet ka rënë.
Është për të ardhur keq që Kryeministri i cili bëri spot për të ftuar qytetarët të denoncojnë korrupsionin nuk ka thënë ende asnjë fjalë për humbjen e jetës të një qytetari të ndershëm që bëri pikërisht këtë gjë, denoncoi korrupsionin
Që sot e tutje duhet të mendohemi mirë kur përmendim Gërdecin. Mund të jetë hera e fundit që u themi të dashurve tanë mirupafshim. Kosta ishte një qytetar i mirë dhe i guximshëm. Një hero, i cili nuk do të harrohet!

Përmbi atdheun ç’kemi?

2008-09-14T02:56:00.000-07:00

Përmbi atdheun ç’kemi?
Sprovë për një esse jo fort patriotike
Nga ARDI STEFA
“Tani për ju të dashur dëgjues do të japim programin me këngë patriotike: “Dua më shumë Shqipërinë”... E hapim programin me..”
Idiotësira, mendoi dhe me një lëvizje të vrullshme tërhoqi spinën e radios, sa që bashkë me të u përplas në shesh dhe u thye me zhurmë edhe priza e zezë prej bakeliti. Nuk ishte nervoz, megjithatë i pëlqeu që bëri një akt të natyrshëm, të cilin do ta dëshironte çdo producent teknik në realizimin e serialeve televizivë. Tani radioja heshtte zhurmshëm para tij, ndërsa ai zhurmonte heshtur para radios. S’ishin njësoj. Radioja në pritje të elektriçistit për të vazhduar dërdëllitjet, në formë këngësh patriotike për atdheun; ndërsa ai i veshur mirë, i larë e i krehur, në pritje për të dalë dhe me duart që i vareshin. Elektriciteti i mendimeve e bënte të heshtte.
Kishte qenë një javë e ngarkuar edhe për të, një qytetar me të drejta të plota i Republikës së Shqipërisë, me pasaportë të rregullt, i paarrestuar, pa patentë. Një javë që shkonte nga mitingu në miting. Sezon fushatash. Kishte marrë lejen e zakonshme, por i pamartuar siç qe, i palidhur me ndonjë femër, e kishte kaluar në mitingje të thata. Sot kishte dy të tillë, por ai s’do të shkonte asgjëkundi. Dje, natën, kishte bërë një zbulim të çuditshëm, që sot po e shqetësonte pa ndërprerje. Kishte frikë të dilte përjashta. Zbulimi i shihej kudo, në flokët e krehur çuditshëm, në pantallonat për herë të parë “jeans”, në këmishën e pahekurosur, që i varej jashtë pantallonave, në lirshmërinë, që s’e karakterizonte. Kishte frikë të shkonte tek psikanalisti. Do ta përcillte me diagnozën e njohur: “Krizë personaliteti”.
Më në fund guxoi të dilte...
...Kishte kohë që ecte i qetë, por papritur një këpucë e vetme, e vjetër, e hedhur poshtë, e bëri të rizbulonte zbulimin e madh. Ai i përkiste Republikës së Shqipërisë. Republike me 28.000 kilometra katror sipërfaqe dhe tre milionë e gjysmë banorë, plus një milion emigrantë dhe gjysmën e trojeve jashtë kufijve shtetërorë. Ai i përkiste Republikës së Shqipërisë, ashtu siç mund t’i përkiste asaj të Italisë, ose fare mirë asaj amerikane, gjermane jo, ose ndonjëës afrikane. Po. Mjafton të kishte lindur atje. Dhe tani s’do të qe këtu, por në një vend tjetër. Ja që lindi këtu. S’ishte faji i tij. As i prindërve. Ndoshta fati. Ndoshta. Gjëra që ndodhin. E megjithatë ai nuk kuptonte përsëri gjë nga thirrjet e ngjirura dhe të pangjirura nga tribunat. Shqipëria qe e tija. Pse? Ajo qe mbi gjithçka. Pse? Ta bëjmë për Shqipërinë. Pse? Për Shqipërinë japim dhe jetën. Ohuuu. Në fund të fundit gjithçka për një vend, si të gjitha vendet në rruzullin tokësor, që dikush fare rastësisht e pa na pyetur i vuri emrin Shqipëri dhe jo Honolulu apo Ugandë. E ç’ndryshim ka? Ç’ndryshim ka nëse unë jetoj në të ose jashtë saj? (Ah, këtu ka një ndryshim jo të vogël). Fati im. Ndoshta është lidhur me këtë vend para se të lindja unë. Gjithmonë kam qenë pa fat, mendoi. Fati apo mallkimi i tij?
Ndërsa nga tribuna vazhdonin të kujtonin luftëra, beteja, gjak, të lindur e të palindur ende, të vrarë apo të burgosur, martirë të gjallë apo të vdekur.
Çudi! Gjatë gjithë jetës së tij s’kishte parë asgjë nga këto. Ah, gjak kishte parë, kur therreshin pulat e detit për Vit të Ri. Kishte parë edhe një herë tjetër kur tribunashët ngritën turmat të merrnin pushkët e të vrisnin njëri-tjetrin. I kujtonin stërgjyshërit. Vallë kishin jetuar ata?... Dhe përse mburreshim vetëm e vetëm me ata që kishin vdekur. Ne jemi komb patatesh, mendoi ai. Se ashtu si patatja që pjesën e vet më të mirë e ka nën tokë, edhe ne mburremi me gjyshërit, stëlrgjyshërit e katragjyshërit që kanë shekuj nën tokë.
... Mos vallë edhe në botë mendohet kështu, duke himnizuar një vend, qoftë edhe të bukur, për ta kthyer në mit? Kaq gjë vetëm për një vend? Po njeriu? Mbase përmbi gjithçka kemi atdheun, por përmbi atdheun ç’kemi? Vërtet asgjë? Jo. Çdo gjë e bukur njerëzore është përmbi një copë tokë, qoftë kjo e quajtur edhe Shqipëri. E himnizojmë tokën, pa pyetur për njeriun e thjeshtë, për botën e tij, për dhembjen e tij të përditshme. Është dhembje të rrosh, e megjithatë ata që vrasin veten janë të pakët. A nuk është kjo për t’u himnizuar? Janë këto gjëra që i bëjnë njerëzit të jenë të huaj. Pa mendoni një vend të madh, të pakufishëm, që quhet univers, ku çdo qenie e gjallë të jetë qytetar i DHEMBJES NJERËZORE, ndoshta i DASHURISË NJERËZORE, ndoshta i së BUKURËS. Çdo njeri të ketë njeriun përmbi gjithçka. Ndoshta s’e ka fajin Kulla e Babelit pse s’kuptohen njerëzit. Ndoshta fajin e kemi ne. E kanë Shqipëritë, Italitë, Amerikat. Pa fat që jetojmë në këtë kohë...
... Mbrëmje. E kishte kaluar ditën fare kot. I ulur në një stol, nën hijen e një xhamie, me një kishë përpara dhe me diellin që kushedi ç’prestigjiatorë e kishin kthyer në hënë të verdhë si vrer. Ndihej plot. Përmbi të gjitha kemi Shqipërinë. Njeriu mbi gjithçka. Dua më shumë Shqipërinë. Është dhimbje të rrosh. Shqipëri atdhe i dashur! Do të vazhdonte të jetonte i vetëm? Sa të dua, o Shqipëri! Sa kohë kishte kaluar nga dashuria e fundit? O hallemadhja ime shekullore!... Qytetar i së BUKURËS NJERËZORE. Për ty atdhe! Duhet të mësohej të jetonte pa të. Për mëmëdhenë, për mëmëdhenë. I vetëm me dhembjen e tij! Prej lufte kush largohet! Qytetar i DASHURISË NJERËZORE! Përmbi të gjitha...
Përmbi të gjitha, pa pyetur as për Shqipërinë, as për të, as për dhimbjet dhe dashuritë e tij, toka vazhdonte të rrotullohej rreth diellit dhe rreth vetes me po atë shpejtësi të 3 milion viteve më parë dhe tre milion vite më pas, ai nuk do të jetonte, të krahasonte shpejtësinë e tokës me të tanishmen... Mbrëmje...
Mitingjet kishin mbaruar... Edhe antimitingu i tij...
... Vuri radion në prizën e ngjitur si mos më keq. “Tani për ju të dashur dëgjues do të japim programin me këngë nga grupi LIRA, i Korçës: Dua më shumë Shqipërinë. E hapim programin me...”
S’kishte kaluar asnjë çast...
ARDI STEFA

96 vjet në kërkim të shtetit

2008-09-14T02:55:00.000-07:00

96 vjet në kërkim të shtetit
Nga Ardi STEFA

Gjatë këtyre 96 vjetëve që kanë kaluar qysh nga shpallja e Pavarësisë, historia jonë bashkëkohore i ngjan varrit të Muhametit në Mekë; lëviz ndërmjet dy ekstremeve: nga njëra anë përpjekja për një përfundim të plotë nacional, shtetëror, ekonomik e përparim social e demokratik të vendit dhe, nga ana tjetër, përçarja etnike, politike, urrejtja civile që rrëzon me mani të gjitha ato, që me aq mundime janë ngritur e realizuar gjatë pauzave të shkurtëra e të pakta të paqes. E gjithë kjo intifadë e historisë sonë moderne mund të përmblidhet në një frazë: "Në kohë paqeje rrëzuam e shkatërruam gjithçka kishte mbetur në këmbë prej luftës…"
Legjenda e Kalasë së Rozafës sot qenka më aktuale se kurrë…

Zigzaket e shumta dhe kapërcimet e vazhdueshme e të pandërprera gjatë gjithë historisë sonë, nga pavarësia në varësi, nga etja për liri në nënshtrimin total e vullnetar, nga halldupëritë injorante në demokracinë e brishtë e me pak jetë, nga monarkia në diktaturën e kuqe, nga kjo në një demokraci blu e rozë me korniza, veprime e mentalitete të kuqe, dhe së fundi nga të gjitha këto në shpresën e përflakur për demokraci të vërtetë.
Edhe pak ditë na ndajnë nga përvjetori i 88-të i ngritjes së Flamurit dhe shpalljes së Pavarësisë në Vlorë, e cila ishte shkëndija e parë e dritës, në kërkim të rrugës së gjatë e të vështirë për t'u bërë me shtet…
Në gjendjen, apo në gjysmëgjendjen, apo çerekgjendjen e mësipërme po na gjen ky përvjetor. Me kërkesën dhe ankthin e çdo shqiptari për një shtet të vërtetë, me demokraci të vërtetë, me moral të kënaqshëm demokratik e jo kaq të nëpërkëmbur, (pa frikën e besimin se nuk ka asnjë përpjekje dhe kurrfarë vullneti për ngritjen e këtij morali), me tolerancë e ligje të zbatueshme drejt. Në këtë gjendje na gjen ky përvjetor në këtë mijëvjeçar të ri.
Të gjithë shqiptarët do të dëshironin ta shihnin Shqipërinë me shtet. Jo me një shtet që në çdo çast u tregon njerëzve dhëmbët dhe u vringëllin kërbaçin, jo me një shtet që i vjedh, i poshtëron e i braktis në fatin e tyre. Të gjithë shqiptarët do të dëshironin një shtet që i mbron, i përkrah, që interesohet për ta, që përpiqet të mbrojë me çdo mjet e mënyrë dinjitetin e personalitetin e tyre, pasi në këtë mënyrë ka mbrojtur vetë personalitetin e shtetit, të atdheut, të Shqipërisë. Të gjithë shqiptarët do të dëshironin një shtet të vërtetë. Jo shtet për pushtetarët e pseudoshtet për qytetarët e thjeshtë! Jo shtet favorizues për militantët partiakë e pseudoshtet për qytetarët me bindje të tjera partiake! Jo shtet favorizues për pushtetarët e ëndërr shteti për emigrantët…
A mos vallë ne e kemi shtetin dhe e injorojmë atë? Mos vallë e kemi dhe nuk dimë ta dallojmë? Mos vallë me karaterin tonë gjithnjë të lëkundur e të pavendosur, të nxituar e brutal, injorojmë faktorët e nevojshëm objektivë e kohorë, në rrugën e vështirë për të pasur një shtet që të funksionojë normalisht? A jemi vallë vetë ne të përgatitur psikologjikisht, juridikisht,nga pikëpamja sociale dhe e mentalitetit për të patur një shtet? Apo s'jemi gjë tjetër veçse disa kritizerë të sëmurë e ëndërrimtarë demode?
Jo! Të gjitha këtyre dilemave e të tjerave si këto u jep një përgjigje dërrmuese gjendja e pushteteve të këtij shteti. Cilido shqiptar që nuk është politikan, por që i ka sytë në ballë mund të shikojë e ta analizojë gjendjen e sotme. Një kriminalizim i përgjithshëm i shoqërisë, i cili ka bërë që të ngrenë duart përpjetë edhe ato segmente të shtetit që mund të kontribuonin në vendosjen e ngritjen e shtetit. Një kriminalizim, i cili ka korruptuar gjithçka.
Të gjithë kanë pritur ndryshimin me ëndrrën e me shpresën se më së fundi do të kishim shtet. Ndryshimin do të ishte dashur ta shikonim tek ndryshimi i politikës, i raporteve të politikës në raport me shtetin. Por edhe shpresa e vetme në këtë rrugë duket se u shua. Politika në vend që të reflektonte në këtë drejtim për të bërë shtetin, thelloi "punën" për forcimin e shteteve të politikës. Dhe duhet theksuar se këto shtete të politikës janë kryekëput kundër alternativës për t'u bërë me shtet të vërtetë. Shikoni e analizoni dy partitë kryesore edhe tani dhe keni për t'u bindur se kemi një forcim të shteteve të politikës në dëm të politikës për shtetin.
Por cila politikë do të na bënte me shtet?
Duhet kuptuar se politika për të bërë shtetin, një shtet ku të funksionojë ligji, ku të funksionojnë institucionet e drejtësia sociale ka pak gjëra të vërteta.
Në radhë të parë është shumë e nevojshme politika e vullnetit të mirë dhe jo krijimi i maxhorancave. D.m.th. dëshira për t'u ulur të gjithë së bashku e për t'u marrë vesh për të gjitha ato gjëra primare e thelbësore, të cilat kurrë s'mund të zgjidhen nëpërmjet maxhorancës e votës së saj e as vetos së pakicës.
Thelbësore do të ishte edhe vullneti i mirë për të bërë pakte. Pakte sociale, pakte për rendin, për politikën e jashtme, për aleatët e partnerët kryesorë, për aleancat e qëndrimin ndaj fqinjëve e më tej në rajon. Këto dhe të tjera si këto nuk mund të kenë alternativa. Nuancat midis qëndrimeve e grupimeve politike nuk do të përbënin alternativa për këto gjëra kardinale për të gjithë shqiptarët. Për shtetin shqiptar. Alternativat mund të shiheshin tek rrugët dhe mjetet e secilit grupim për të arritur këto qëllime kombëtare. Mirëpo fatkeqësisht nuk pamë asnjë gjë të tillë. Nuk u duk asnjë urë që të bashkonte brigjet tona të ndara si me një thikë të stërmadhe. Dhe politikanët e politika nuk bëjnë asgjë në këtë drejtim. Atyre u mjafton pushteti brenda politikës së tyre. Nuk u intereson shteti i të gjithëve. Dhe më së fundi duhet kuptuar se politikanët e politika jonë nuk janë aq të emancipuar sa të emancipojnë popullin, nuk janë aq të emancipuar sa të ndërtojnë një shtet të vërtetë demokratik e të emancipuar.
"Sa shumë po merremi ne shqiptarët me politikë, në një kohë që politika s'po bën asnjë gjë për shtetin"- më tha një miku im kur po i thosha të gjitha këto shqetësimet e mia.
"Ne kemi një shtet mesjetar, një politikë mesjetare e vetë ne shqiptarët po jetojmë mesjetën e vërtetë"- më shkruante i revoltuar një miku im, i cili sapo ishte kthyer nga Shqipërai- "Atje (në Shqipëri) janë ata që janë të moderuar, antimoderatorët dhe në mes të tyre janë ata që nuk thonë, e për pasojë nuk bëjnë asgjë për të mos i prishur qejfin askujt. Të gjithë ngrenë në piedestal veten e demonizojnë të tjerët. Politikanët në Shqipëri nuk po e kuptojnë se kohët kanë ndryshuar, se shpesh herë as koha e as historia nuk është në krah të tyre, në krah të autarkizmit e simpative të tyre. me Veprimet e tyre ose nuk e kuptojnë ose përpiqen t'i mbushin mendjen vetes se koha e historia nuk i kanë parakaluar e lënë mënjanë. Ne në Shqipëri përsa i përket politikës, jetojmë në Mesjetë."
Nuk isha fort dakort me mikun tim. Në përgjithësi nuk më pëlqen të flas për Mesjetën, pasi mesjeta ishte një epokë tepër serioze, derisa u përgojua e u sha prej historiografisë romantike të shekullit të 19-të. Dhe dihet që nuk është mesjetë: qartësia e së mirës dhe e së keqes që e karakterizonte mundet të na bezdisë sot, të na nervozojë, por atëhere të paktën ekzistonte një e mirë e një e keqe. Sot çfarë gjë e tillë analoge ekziston? Disa herë gjëra të vogla fshehin çështje e probleme të mëdha. Dhe atëherë heshtja rëndon bezdisshëm mbi ata që e bëjnë. Kjo heshtje, ky vanitet na kërcënojnë. Është e kushedisesata herë që shqiptarët do të ftohen të votojnë për të ardhmen e tyre, për shtetin e tyre. Dhe e ardhmja dhe shteti janë ende shumë larg. Dhe përsëri pas disa kohësh shqiptarët do të ftohen të votojnë për shtetin dhe për të ardhmen e tyre. Dhe ndoshta përsëri do të ulem në tryezë të shkruaj për shtetin që s'e pamë kurrë, për të ardhmen që është ende shumë larg…
ARDI STEFA

Një vështrim ndryshe për Pavarësinë

2008-09-14T02:54:00.001-07:00

Një vështrim ndryshe për Pavarësinë
Ardi Stefa
Në 28 Nëntor festojmë shpalljen e Pavarësisë. Në 28 Nëntor nderojmë kryengritjen që çoi në pavarësinë e më pak se gjysmës së territorit të Shqipërisë. Të Shqipërisë, e cila më tepër u krijua vite më pas dhe jo siç na kanë thënë apo duam të besojmë se ka ndodhur. Ndoshta ka ardhur koha që me gjak të ftohtë e të çliruar nga pasionet “Patriotiko-folklorike” të shohim në sy të vërtetën e kryengritjes e revoltës së Pavarësisë...
Një kryengritje, një revoltë, të cilën askush nuk e shpalli, në asnjë Shesh të Flamurit në Vlorë nuk u ngrit flamuri (u ngrit fillimisht në Skelë, në Sheshin e Flamurit u bë ceremonia festive).
Të gjitha këto u krijuan më pas nga “Historia Folkloristike shqiptare”. Një histori, e cila u krijua jo vetëm vite më pas, jo vetëm në mungesë të protagonistëve të vërtetë, por edhe të të ashtuquajturve protagonistë, të cilët nuk u ndërgjegjësuan kurrë se do t’u ngarkonin një të tillë rol.
Një kryengritje, që, nuk nisi nga Shqipëria, por nga jashtë, jo më 28 Nëntor, por vite më parë. Jo nga shqiptarët vendas, por nga shqiptarët e mërguar; nga një grusht komplotistësh, iluministësh, rilindësish, patriotësh të mërguar. Jo nga bajraktarët e kryetarët e fiseve, por nga ata që ishin dëbuar e quajtur “tradhtarë në shërbim të turkut!” (Trimat vendas mbërritën në Vlorë kur flamuri ishte ngritur nga të “dëbuarit” e atdheut!)
Një kryengritje, në të cilën nuk morën pjesë pasardhësit e Pirros e të Teutës, të Lek Dukagjinit e Skënderbeut, por shqiptarë vendas e të mërguar, arvanitas e arbëreshë, shqiptarë e pakica të tjera kombëtare, bile edhe italianë, francezë e rumunë. Dhe shumë njerëz të tjerë, nga i gjithë planeti, të cilët kontribuuan materialisht e fizikisht për kryengritjen e Pavarësisë, që ndihmuan për Pavarësinë edhe kur nuk vrapuan për t’u vrarë në emër të saj. Një kryengritje, të cilën e bënë të tyren shumë njerëz dhe njerëz të ndryshëm, trima të vërtetë, por edhe aventurierë. Edhe ata që dikur thërrisnin kundër “Babës” dhe disa muaj më pas merrnin malet me parrullën “Dum Babën”!
Herë kështu e herë ndryshe, herë me armikun e herë kundër, por gjithmonë kundër njëri-tjetrit! (Qeveria e Ismail Qemalit, Plakut të urtë jetoi rreth një vit!)
Për Pavarësinë luftuan e u përpoqën të gjithë ata që donin të luftonin e të përpiqeshin, edhe pse secili përpiqej e luftonte për arsye të ndryshme.
Pavarësia ishte një përpjekje shumëtrajtëshe e shumëformëshe, zakonisht me ndjenja të fuqishme, me bërtitje e thirrma, por edhe urtësisht e qetësisht. Ishte një përpjekje e një luftë për të cilën, ne, jemi e do të jemi përjetësisht mirënjohës.
Për gjithçka, sa protagonistët e atyre ditëve bënë, por më shumë për gjithçka që ata u përpoqën të arrijnë...

Kam një përgjigje! Kush ka një pyetje?!...

2008-09-14T02:53:00.000-07:00

Kam një përgjigje! Kush ka një pyetje?!...
Nga ARDI STEFA
Ky shkrim fare mirë mund të fillonte me fjalët: Çfarë pyesin përgjigjet?
Qofsha i gabuar, por mua gjendja e shqiptarëve dhe e Shqipërisë së sotme më kujton një shprehje-sentencë të dëgjuar s’di se ku: “Kam një përgjigje! Kush ka një pyetje?!...”
Nuk mund të karakterizohet më qartë situata e sotme. Jemi të mbushur me përgjigje. Pyetjet janë të rralla. Shumë të rralla. Inekzistente. Dhe meqënëse të gjithë kemi përgjigje ndërtojmë pyetjet sipas përgjigjeve të gatshme që kemi. Dhe meqënëse të gjithë duam të imponojmë përgjigjet tona, ndërtojmë lehtësisht pyetjet që kemi qejf.
Çfarë është atdheu ynë?
Pavarësisht se ato ç’ka do të them më poshtë mund të skandalizojnë shumë vetë, kam bindjen se askush nuk e bën më këtë pyetje sot. Të gjithë kanë ndërtuar një përgjigje të lehtë dhe e thonë gjithandej me zë të lartë e me bindje të thellë. Dhe e mbartin përgjigjen e tyre kudo. Si masë sigurie, si masë mbrojtëse. Të thonë, pra, se atdheu është flamuri, gjuha, historia, gjaku i derdhur e ai që do derdhet, të rënët e ata që do bien në të ardhmen. Të përgjigjen sipas momentit e si u do qejfi. Askush nuk e pyet veten, gjatë pyetjes së tij, se mos vallë atdheu i shekullit të kaluar nuk është i njëjti me atë të shekullit që sapo hyri. Askush nuk e pyet veten nëse atdheu dhe Shqipëria e Skënderbeut është e ndryshme me Shqipërinë e sotme?!
Të gjithë janë superpatriotët e kombit. Të gjithë tregohen të gatshëm të hidhen në zjarr e në flakë për atdheun. E gjithë kjo gatishmëri e tyre më kujton rastin e atij pallatit pesëmbëdhjetë katësh. Banorët e kateve të para ankoheshin se nga plehrat e mbledhura stivë qelbeshin erë e miza. Ndaj donin të mblidhnin të gjithë para që të hiqeshin pehrat e të pastrohej ambienti. Ata që banonin në katet e sipërme kundërshtonin të paguanin, pasi nuk u shkonte aq lart as era e as mizat.
Ndërkohë që banorët e kateve të sipërme kërkonin të mblidhnin para për rregullimin e ashensorit të prishur, me pretekstin se ata nuk e përdornin fare ashensorin, kundërshtonin banorët e kateve të para.
E tillë është gjendja sot. Të gjithë ulërasin për atdheun e demokracinë e s’pranojnë dy rrugët e vetme: Dialogun e Kompromisin. Të gjithë të shesin moral gjithë ditën e ditës e sapo kthen shpinën të nxjerrin gjuhën një pëllëmbë. Të gjithë vërtitemi në konfuzionin e shkretëtirën tonë karakteristike morale. Dhe flasim për atdheun. Flasim me mendësinë e rajasë provincial, të të varurit përjetësisht nga qendra. Flasim me mendësinë e atyre që flasin për atdheun e që në fakt, s’kanë atdhe. Sepse njëherë për njëherë jemi pa atdhe. Sepse atdheu im s’mund të përfaqësohet kurrë as nga një copë flamur, as nga një parlament aksidental, as nga ca politikanë të korruptuar e inkriminuar, as nga një Skënderbe mbi kalë... Atdheu bie era tokë...
Në këto kohë kaq të vështira...
Që të jem i sinqertë, kurrë nuk e kam kuptuar se përse atdheu e ne gjendemi vazhdimisht në rrezik.
“Në këto kohë të vështira...”- na thoshin në shkollë me bindjen sadiste se kohët janë gjithmonë të vështira. Një autosadizëm e mazohizëm i paparë. Një vetëkamzhikim i paparë, po ashtu. Tani e kuptoj që shpjegimi për këtë dilemën time vjen nga një përgjigje: “Duam të shpëtojmë atdheun tonë...”
Shumë e drejtë, por kush na kërcënon? Thelbi gjendet në ekzistencën e kërcënimit. Dhe fakti përqëndrohet në pyetjen. Kryesisht kur disa fshihen pas pyetjeve retorike, pas pyetjeve që janë përgjigje. Dhe çfarë pyetjeje i japim përgjigje kur s’ka fare pyetje?
Apo mos vallë vlen të përmendim përsëri e përsëri shprehjen e famshme të Faik Konicës: “Armiku më i madh i Shqipërisë janë vetë shqiptarët!...”
Natyrisht, gjithkush është i lirë të japë përgjigjet që dëshiron. Për atdheun do të ishte më me vlerë të bëheshin më parë pyetjet. Jo sepse përgjigjet do të jenë domosdoshmërisht të ndryshme. Por sepse do të dimë me qartësi se ç’gjëje i japim përgjigje...
ARDI STEFA

Përshëndetje dhe mirëseerdhët!

2008-09-14T02:51:00.000-07:00

Përshëndetje dhe mirëseerdhët!
Ju uroj mirëseardhjen në këtë Blog të ri, të cilin mora guximin ta çelja për të administruar mesazhet elektronike, të cilat më vijnë pothuajse përditë në adresën time.
Janë mesazhe, të cilat kanë të bëjnë me problematizimin jo vetëm të intelektualëve të njohur, por edhe me shqetësimet e qytetarëve të ndryshëm në lidhje me gjendjen aktuale në Shqipëri, Lirinë, Demokracinë, Qytetarinë, Drejtësinë...
Ndaj edhe mora guximin të ndërtoj këtë blog modest ku të komunikojmë të gjithë së bashku pa pasur kufij, pa pasur censurë, pavarësisht nga bindjet politike të secilit.
Pasi LIRIA e FJALËS, e SHPREHJES, e MENDIMIT, e SHPIRTIT, e DEBATIT janë vlera të përbotshme e të përjetshme.
Natyrisht, Liria e Fjalës dhe Demokracia nuk nënkuptojnë anarki, as urrejtje e mllefe personale.
Të gjithë që marrin pjesë në debatin tonë në blog duhet të jenë të ndërgjegjshëm se demokracia dhe liria e shprehjes në internet nuk nënkuptojnë nxitjen e armiqësisë, apo urrejtjeve personale, apo akuzat e paargumentuara.
Prandaj nuk do të publikohet asnjë shkrim që ka përmbajtje të kundërt me filozofinë e Blogut, apo që nuk jep të dhënat e sakta të autorit, të cilat, në rast se autori nuk dëshiron, nuk do të publikohen. Jam i bindur se një pranim i mendimeve dhe propozimeve, të cilat vendosen jashtë dialogut demokratik, apo prapa mbështetjes së një shteti të fuqishëm me një trajtë të përforcuar tek “ligji, rregulli dhe siguria”, në fakt kërcënohet Demokracia.
Natyrisht rruga është e gjatë dhe e vështirë, pasi e tillë është rruga e Lirisë dhe e Demokracisë, e Qytetarisë dhe e Drejtësisë.
Besoj se askënd nga ne nuk do ta ndalë vështirësia e saj.
Jeni të mirëpritur në këtë Blog modest të shprehjes e diskutimit të problemeve thelbësore aktuale, sociale e politike, me shpresën që zëri i të gjithë qytetarëve e intelektualeve shqiptarë të dëgjohet e të ndikojë sadopak në ëndrrën për LIRI e DEMOKRACI...
Jemi të gjithë autorë të këtij BLOGU...
Dashamirësisht
ARDI STEFA